Als de managementliteratuur al één constante kent die alle buzzwords overleeft, is het wel het Japanse raadsel. Ook Belgische topmanagers reisden de Rijzende Zon achterna om het organisatiewonder te aanschouwen. Zelfs nu de Japanse economie kwakkelt, blijft de inkt vloeien. Eén boek hijst zich uit de grijze brij: De kaisha, een verkenning van de ingewanden van het Japanse bedrijfsleven door Noboru Yoshimura (directeur van Bankers Trust in T...

Als de managementliteratuur al één constante kent die alle buzzwords overleeft, is het wel het Japanse raadsel. Ook Belgische topmanagers reisden de Rijzende Zon achterna om het organisatiewonder te aanschouwen. Zelfs nu de Japanse economie kwakkelt, blijft de inkt vloeien. Eén boek hijst zich uit de grijze brij: De kaisha, een verkenning van de ingewanden van het Japanse bedrijfsleven door Noboru Yoshimura (directeur van Bankers Trust in Tokio) en Philip Anderson (hoogleraar Bedrijfskunde aan de Amos Tuck School in Dartmouth). Hun studie onderscheidt zich omdat het een lange rist gemeenplaatsen van hun hautaine voetstuk kiepert zonder het gevoel voor nuance te verliezen. Dit lijkt meteen ook een correcte synthese van het Japanse karakter: bekijk alles in zijn context en veralgemeen niet te gauw. Hun ophefmakendste conclusie: de kaisha, de grote Japanse conglomeraten, blinken niet uit in langetermijndenken. Daarvoor werd Japan nu net op een piëdestal geplaatst tegenover het bijziende streven van vooral Amerikaanse ondernemingen. "De meeste Japanse bedrijven werden volkomen verrast door de economische productievermindering van het land begin jaren negentig en vele liepen schade op door speculatieve investeringen die waren ingegeven door een winststreven op korte termijn. Als Japanse managers werkelijk begenadigd waren geweest met die buitengewone visie op de lange termijn, dan zouden ze bedrijven hebben gecreëerd die beter bestand waren tegen economische veranderingen." Ondanks de "scheuren in de muren" staan de belangrijkste structurele praktijken van de grote Japanse ondernemingen nog altijd overeind. Er wordt gedebatteerd over een culturele ommezwaai, over het afnemen van de dwingelandij van loyauteit en anciënniteit, maar voorlopig verandert er weinig. Er wordt alleen minder snel aangeworven. Is de Japanse mentaliteit dan toch vastgeroest? Het hangt allemaal af van de context, zo luidt de diagnose. Voor westerlingen lijken Japanners wel eens een janusgezicht te hebben, maar dit schrijven de auteurs toe aan het voortdurend afwegen in functie van de context. Niets is zomaar zwart of wit, maar zwart of wit in een bepaalde situatie.Het boek portretteert ook de sarariiman, het middenkader, dat ook de werkelijke leiding én sturing in handen heeft. Op enkele beroemde uitzonderingen na, fungeert het topmanagement als een koning die weliswaar status geniet, maar alleen de consensus van zijn onderdanen mag volgen. Noboru Yoshimura & Philip Anderson, De kaisha - Normen en waarden van het Japanse bedrijfsleven. Contact, 272 blz., 1590 fr.LDD