Na bijna negen maanden in 2015 behoorde platina, samen met palladium, tot de slechtst presterende metalen. Platina noteerde rond half september ongeveer een vijfde lager dan begin 2015, en bij palladium bedroeg de achteruitgang zelfs bijna een kwart. Toen deed Dieselgate, het schandaal rond de gemanipuleerde uitstootwaarden van dieselvoertuigen, er nog een schepje bovenop. Dat platina daardoor werd getroffen, is niet onlogisch, want katalysatoren voor dieselmotoren staan in voor 44 % van de wereldwijde vraag naar platina. De markt vreest dat het schandaal de populariteit van dieselmotoren sterk zal aantasten en stuurde de platinaprijs naar 900 USD per troy ounce, het laagste peil in meer dan zes jaar.

Voorbarig

Die argumentatie is nogal voorbarig, want een grote verschuiving in het wagenpark zit er niet aan te komen, vooral omdat snel duidelijk werd dat de fraude met dieselmotoren niet algemeen was en het eigenlijk oudere wagens betrof die niet meer nieuw worden verkocht. De terugval biedt dus nieuwe kans, en onder invloed van de goedkopere dollar (USD) is platina intussen al opnieuw 5 % opgeveerd.

Bekijken we het wereldwijde marktevenwicht, dan zien we dat zich voor 2015 nog maar eens een tekort aandient. De World Platinum Investment Council (WPIC) berekende dat deficit op 445.000 troy ounce. Het aanbod is sterk geografisch geconcentreerd, met 70 % in Zuid-Afrika, en daar zijn de kapitaalinvesteringen in de sector de jongste jaren fors gedaald. In 2008 werd nog meer dan 3 miljard USD geïnvesteerd in de platinamijnen van het land. Dat zal dit jaar minder dan een derde zijn. Een afname van de productie de komende jaren lijkt dan ook onvermijdelijk. Vandaar dat ook de WPIC argumenteert dat de huidige, lage platinaprijs niet duurzaam is, omdat de meeste producenten nu al met verlies werken.

Voldoende keuze

Door de scherpe prijsdaling is het aanbod van hefboomproducten om long te gaan op platina de jongste maanden flink uitgedund. Toch is er voor investeerders nog voldoende keuze. Goldman Sachs Markets, die de Turbo-productlijn van ABM Amro Markets overnam, biedt drie turbo's long aan met platina als onderliggende waarde. ING heeft vier sprinters long in het gamma en marktleider BNP Paribas Markets heeft nog eens drie turbo's long in de aanbieding. We herhalen dat bij edelmetalen de onderliggende waarde altijd de spotprice is en geen termijncontract. De stoploss kan, met andere woorden, ook buiten de Euronext-handelsuren worden bereikt.

Platina Turbo Long (gemiddeld risico)

Isin-code: NL0011050497

Munt: EUR

Financieringsniveau: 724,2

Referentieprijs: 944

Stoploss: 761

Hefboom: 4,3

Koers: 1,95/1,97

Deze turbo long van GS Markets is de meest defensieve in het gamma met een verschil van 24 % tussen de huidige platinaprijs en de stoploss. Dat niveau werd voor het laatst in het najaar van 2008 bereikt. Ondanks de volatiliteit op korte termijn menen we dat de prijs van het edelmetaal deze keer niet zo diep zal terugvallen.

Platina Sprinter long (gemiddeld risico)

Isin-code: NL0011299169

Munt: EUR

Financieringsniveau: 787,03

Referentieprijs: 944

Stoploss: 846

Hefboom: 5,7

Koers: 1,45/1,49

Bij deze sprinter van ING bedraagt het verschil tussen de stoploss en de huidige platinaprijs een kleine 12 %. Naast het toegenomen risico is ook de potentiële winst hoger door de gestegen hefboom in vergelijking met het vorige scenario. Merk op dat de spread (verschil tussen aan- en verkoopkoers) hier 4 eurocent bedraagt, tegenover 2 eurocent bij GS Markets.

Platina Turbo Long (speculatief)

Isin-code: NL0011433461

Munt: EUR

Financieringsniveau: 845,49

Referentieprijs: 944

Stoploss: 887

Hefboom: 9,96

Koers: 0,88/0,92

Deze turbo long van BNP Paribas Markets kunnen we als speculatief omschrijven, want de marge tussen de referentieprijs en de stoploss bedraagt nauwelijks iets meer dan 6 %. De hoge hefboom maakt wel dat de waarde van deze turbo verdubbelt bij een stijging van de platinaprijs met 10 %. Ook hier is de spread 4 eurocent. Enkel voor risicobewuste beleggers!

Trackers zonder hefboom

Beleggers die verkiezen zonder hefboom in platina te investeren, kunnen dat ook doen via trackers die ofwel via een index de evolutie van de platinaprijs schaduwen ofwel investeren in het fysieke metaal. Veruit de grootste en meest liquide is PPLT.

ETFS Physical Platinum Shares (PPLT)

Tickersymbool: PPLT

Beurs: NYSE Arca

Uitgifte: januari 2010

Prestatie sinds 1/1/2015: -23 %

Rendement op 12 maanden: -25,4 %

Rendement op 3 jaar: -46,2 %

Gemiddeld dagvolume: 46000

Activa onder beheer 428,7 miljoen USD

Jaarlijkse beheerskosten: 0,6 %

Deze tracker wordt uitgegeven door het Britse ETF Securities en noteert sinds bijna zes jaar op de NYSE Arca (in USD) met als tickersymbool PPLT. Er is ook een notering op de London Stock Exchange (eveneens in USD) en op de beurs van Milaan (in EUR), maar de verhandelde volumes liggen daar een stuk lager. Omdat platina in USD noteert, is de notering op de NYSE daarom de meest voor de hand liggende. De onderliggende waarde bestaat uit fysiek platina dat wordt opgeslagen in kluizen die zich in Zürich en in Londen bevinden. Elk deelbewijs vertegenwoordigt een tiende van een troy ounce platina, maar kan niet worden ingeruild tegen fysiek metaal. De jaarlijkse beheersvergoeding, die ook de kosten voor opslag en verzekering omvat, bedraagt 0,6 %.