Sinds 2005 vinden niet-beursgenoteerde bedrijven steun bij de code Buysse (genoemd naar Paul Buysse, de voorzitter van Bekaert) om hun groei in goede banen te leiden. In 2009 verscheen een nieuwe versie, de code Buysse II, met richtlijnen over interne controle en risicobeheer. Marc Deschamps, gedelegeerd bestuurder van adviesbureau Exego, omschrijft de vijf ontwikkelingsstadia die iedere kmo doormaakt. Samen vormen ze de bestuurscyclus van de onderneming. Elk stadium gaat gepaard met bepaalde aandachtspunten.
...

Sinds 2005 vinden niet-beursgenoteerde bedrijven steun bij de code Buysse (genoemd naar Paul Buysse, de voorzitter van Bekaert) om hun groei in goede banen te leiden. In 2009 verscheen een nieuwe versie, de code Buysse II, met richtlijnen over interne controle en risicobeheer. Marc Deschamps, gedelegeerd bestuurder van adviesbureau Exego, omschrijft de vijf ontwikkelingsstadia die iedere kmo doormaakt. Samen vormen ze de bestuurscyclus van de onderneming. Elk stadium gaat gepaard met bepaalde aandachtspunten. De oprichting. In deze fase moet de onderneming een aantal wettelijke verplichtingen nakomen (statuten, publicaties, oprichting van bestuursorganen...). "Die verplichte governance wil nog niet zeggen dat de raad van bestuur een log en opdringerig orgaan moet zijn", zegt Deschamps. De groei. Als de onderneming begint te groeien, ontwikkelt ze relatief spontane bestuursvormen. Om op dat elan door te gaan, raadt Deschamps de bedrijfsleider aan om een klankbord te zoeken: een goede vriend die geen banden heeft met het bedrijf. "Het hoeft geen managementspecialist te zijn, maar wel iemand met gezond verstand." De specialisatie. In dit stadium diversifieert de onderneming haar activiteiten en laat ze zich het best bijstaan door specialisten in hr, financiën, technologie, communicatie... "Eén enkel persoon kan één of twee van die domeinen voor zijn rekening nemen. De bedrijfsleider kan de specialisten consulteren via een adviesraad, wat de code Buysse trouwens aanbeveelt." De veranderingen. De veranderingen kunnen verband houden met de markt, de technologie, het management en het aandeelhouderschap zelf. Corporate governance moet nu alle aandacht krijgen. "De raad van bestuur wordt een actief orgaan met een professioneel karakter. Vaak treden leden van de adviesraad toe tot de raad van bestuur, waardoor die sneller op kruissnelheid komt. De voorzitter kan eventueel thematische comités oprichten (audit, strategie, benoeming, remuneratie) binnen de raad van bestuur. Een handvest van deugdelijk bestuur en een reglement van interne orde komen de corporate governance ten goede." De waardebepaling, vloeit voort uit een overna-me, een managementbuy-out of een beursnotering. In dit stadium moeten de informele bestuurspraktijken een officieel karakter krijgen. "De interne raad van bestuur kan worden aangevuld met externe comités zoals een ondernemingsraad (om het personeel beter te kunnen raadplegen) of een buurtcomité." Volgens Deschamps bestaat het governancesysteem uit vier belangrijke componenten: De spelers. Hiertoe behoren aandeelhouders, bestuurders, directie en andere belanghebbenden (zie kader). Deschamps hamert op de belangrijke rol van de gedelegeerd bestuurder, die verantwoordelijk is voor de uitvoering van het ondernemingsbeleid. "Aarzel niet om een niet-aandeelhouder te kiezen", tipt hij. De structuren. De aandeelhouders ontmoeten elkaar in de algemene vergadering, de bestuurders in de raad van bestuur en de directieleden in het directiecomité. De overige belanghebbenden kunnen hun mening uiten in overlegcomités. "Het meest bekend in België is de ondernemingsraad. Volgens een wet uit 1948 moet elk bedrijf een ondernemingsraad oprichten zodra het meer dan vijftig of honderd werknemers in dienst heeft - naargelang van het geval. De combinatie van al die organen staat garant voor het deugdelijke bestuur van de onderneming." De procedures. Die horen bij de oprichting van de ondernemingsorganen en zorgen voor een efficiënter verloop van de vergaderingen. Deschamps raadt aan om de bestuurders meer te betrekken bij het opstellen van de agenda van de vergadering. Hij hamert ook op een professionele aanpak van de vergaderingen. "Volg een strikt tijdschema. Korte meetings verplichten de deelnemers om zich te concentreren op de kern van de zaak." De informatie. Informatie is cruciaal om de spelers in te lichten en de discussies te voeden tijdens de vergaderingen. Deschamps beklemtoont het belang van efficiënte notulen, die echte instrumenten van deugdelijk bestuur moeten zijn. "Naast die basisinformatie kan het bedrijf ook beslissen om een handvest van deugdelijk bestuur op te stellen. Bij voorkeur een gepersonaliseerde tekst, al is de code Buysse algemeen bruikbaar voor elke kmo." JACQUELINE REMITS