De auteur is hoofdeconoom van Petercam Vermogensbeheer
...

De auteur is hoofdeconoom van Petercam Vermogensbeheer reacties: visienoels@trends.be2003 was een mooi beursjaar. De aandelenmarkten eindigden op hun hoogtepunt, de dollar op zijn laagtepunt. Je kan het afgelopen jaar op de financiële markten niet beter samenvatten, maar ook de huidige paradox niet beter illustreren. Waarom verzwakt de dollar spectaculair op het moment dat het sterkste groeikwartaal ooit in de VS wordt opgemeten? Ten eerste zou de dollarzwakte een gewilde strategie van de Amerikaanse beleidsvoerders kunnen zijn om de economie een extra stimulus te geven. Maar het zou ook kunnen dat het een divergentie is tussen hen die genieten van het feest (aandeelhouders) en hen die het feest moeten betalen (Amerikaans schuldpapier). In beide gevallen betaalt Europa de rekening. Deze strategie is niet nieuw, maar wordt normaal onmiddellijk afgestraft. Het minste vermoeden dat een land zijn problemen probeert 'weg te depreciëren' wordt afgestraft door een hogere rente. Maar dat is in de VS (nog) niet gebeurd, integendeel. De kortetermijnrente is vorig jaar nog verder gedaald, wat een oplopende spanning tussen korte en lange rente heeft veroorzaakt. Schuld is de motor. De economische groei in de VS bedroeg in de afgelopen tien jaar ongeveer 2,9 % per jaar. Het Franse SocGen berekende dat daarvan 0,6 procentpunt per jaar door bijkomende schulden kwam. In de afgelopen drie jaar bedroeg de bijdrage van nieuwe schuld maar liefst 2 procentpunt per jaar, exact evenveel als de gemiddelde groei van het bruto binnenlands product (BBP) in die periode. In Europa daarentegen leverde schuld een negatieve bijdrage. Bijkomende schuld was dus een integraal onderdeel van het Amerikaanse groeimodel. Het kon dit doen omdat de dollar een unieke plaats bekleedt als reservemunt in de wereldeconomie. In 2003 werd de kloof tussen de VS en Europa uitgediept. Dat was pijnlijk duidelijk in het conflict rond Irak, maar nog meer op financieel vlak. De manier waarop Wim Duisenberg de politiek van Fed-voorzitter Alan Greenspan desavoueerde de dag na zijn aftreden als voorzitter van de Europese Centrale Bank, was minstens even sterk als de Europese kritiek op de politiek van president George Bush. En de onderliggende redenen zijn ook dezelfde. Bush redeneert vanuit een machtspositie: als je een hamer hebt, lijken alle problemen al snel op spijkers. Europa daarentegen denkt vanuit een underdog-positie. Als je geen hamer hebt, wil je niet dat er ook maar iets op een spijker lijkt. Historische fout. Bush heeft zijn bommen, Stealth-vliegtuigen, patriottisme en media om de oorlog erdoor te drukken. Het probleem is natuurlijk dat de hamer van Bush steeds stomper wordt door op te veel kleine spijkers te slaan. En als je een hamer gebruikt om een plank in twee te zagen, krijg je vroeg of laat problemen. Greenspan heeft zijn wapens - de rente en de dollar - even roekeloos gebruikt om een precisieherstel uit te voeren. Dit herstel moet de historische fout van Greenspan tien jaar geleden uitwissen, toen hij een andere Bush na een andere oorlog in Irak niet genoeg monetaire hand- en spandiensten verleende, waardoor die de verkiezingen verloor. Voor Greenspan gaat het niet alleen om de verkiezingen maar om een jongensdroom. In de jaren zestig onderzocht de jonge Greenspan de depressie van de jaren dertig. Tegen vrienden uitte hij regelmatig de wens om ooit te kunnen aantonen dat een andere monetaire politiek na een speculatieve zeepbel de Amerikaanse economie uit de Grote Depressie had kunnen houden. Zoals Bush ervan droomde om Saddam Hoessein te kunnen klissen als cadeau voor zijn vader, zo droomt Greenspan ervan dit jaar het depressiemonster in de kelder te kunnen duwen. Zowel Bush als Greenspan hebben hiervoor risico's genomen die een grote kloof hebben gecreëerd tussen Europa en de VS. Maar terwijl op politiek vlak nog steeds weinig euforie bestaat voor de Amerikaanse oorlog in Irak en mogelijke nieuwe conflicten met de "as van het kwaad", zijn vooral de Europese beleggers dit jaar blind geweest voor de prijs van dit herstel: de dalende dollar. Een jaar duurt echter lang, en zoals vorig jaar is gebleken kan een jaar zelfs twee gezichten hebben. "Read my lips."2004 wordt dus het jaar van de waarheid, letterlijk. Bush senior won de verkiezingen in 1988 met zijn " read my lips: no more taxes"-belofte (die hij niet hield). Beleggers zullen niet zo lang meer van Bush geloven dat hij de belastingen niet zal verhogen en van Greenspan dat hij de rente niet zal verhogen. Het Pinokkio-gehalte van beiden zal de stemming van de beleggers in 2004 bepalen. Geert Noels