Argentinië heeft zich langzaam hersteld van de Mexicaanse financiële crisis. De investeerders beginnen weer toe te stromen. Ook de Belgen, die hier terechtkwamen tijdens de grote privatiseringen van begin jaren negentig, zijn opgetogen.
...

Argentinië heeft zich langzaam hersteld van de Mexicaanse financiële crisis. De investeerders beginnen weer toe te stromen. Ook de Belgen, die hier terechtkwamen tijdens de grote privatiseringen van begin jaren negentig, zijn opgetogen. "Toen we hier in Rosario aankwamen, was er maar één telefoonlijn, geen fax en geen pc," zegt Jos Remacle van Tractebel, dat sinds eind '92 een meerderheidsparticipatie heeft in Litoral Gas, de geprivatiseerde gasdistributiemaatschappij van de provincie Rosario en Noord-Buenos Aires (zie kader Groei in gas). "Ook administratief was het hier een chaos : de facturatie en administratie waren gecentraliseerd in Buenos Aires, terwijl het bedrijf technisch in Rosario gerund werd. De desorganisatie was totaal : een van onze directeurs vertelde mij nog onlangs dat hij vroeger bij hem thuis nooit een gasfactuur had ontvangen. Niet moeilijk dat de meeste staatsbedrijven verlieslatend waren." Het eerste boekjaar (1993) van Litoral Gas werd daardoor een uitzonderlijk succes. Tractebel had zich ertoe verbonden tegen commissie de achterstallige facturen van de nationale voorganger Gas del Estado te innen. "Veel mensen betaalden spontaan hun rekeningen," zegt Jos Remacle. "Het was hen voorheen gewoon niet gevraagd geweest." Ook Patrick Steyaert van Transurb Consult, dat in Buenos Aires als technisch consultant zijn diensten verkoopt aan de geprivatiseerde spoorlijnen van Ferrovias en Metrovias, trok zijn ogen open toen hij hier belandde : "Ik dacht terug in Afrika te zijn beland. Gedurende tien jaar was er niets aan onderhoud gedaan, er ontbraken rijtuigen, de sporen waren verbogen, sommige rijtuigen hadden geen deuren of lichten. Gekke toestanden. Tussen iedere twee rijtuigen zat er drie man op de buffers, aan elke kant van de locomotief hingen er twintig mensen. Het risico op ontsporing was heel groot omdat men veel sneller reed dan de sporen dragen konden. De nationale spoorwegen waren ook verlieslatend, ze verloren een miljoen dollar per dag. Het eerste wat de private concessiemaatschappijen gedaan hebben, is het inkrimpen van het onwaarschijnlijke personeelsbestand. Vroeger werkten er bij de Argentijnse spoorwegen 100.000 mensen (1 op 30 Argentijnen), tegenwoordig nog 16.000. Ook de ontvangsten stegen gevoelig. Vroeger betaalde 70 % van de reizigers niet, nu wordt er veelvuldig gecontroleerd." De privatiseringen van de overheidsbedrijven hebben Argentinië veel geld opgebracht (26 miljard dollar), maar dat was niet het enige objectief van Economieminister Cavallo : de geprivatiseerde diensten moesten vooral beter presteren en daarom moesten potentiële kopers zich aan strikte "mandatory investments" houden. Steyaert : "Elke potentiële concessiehouder van een spoorlijn moest een minimumkapitaal achter zich hebben en elke Argentijnse groep was verplicht een ervaren buitenlandse consultant (zoals Transurb) in zijn groep op te nemen." "Het strikte legale kader, de spelregels zijn duidelijk door de regering vastgelegd," bevestigt Jos Remacle. "Cavallo is ook afkerig van monopolies : hij wil zoveel mogelijk de concurrentie laten spelen, in ons geval tussen de gasproducent, -transporteur en -distributeur. Concreet vertaalt zich dat in een open access-systeem. Grote bedrijven mogen zelf beslissen of ze van de distributeur afnemen of rechtstreeks van de producent of transporteur. Voor Litoral Gas is het gebrek aan een distributiemonopolie geen nadeel gebleken. Omdat wij "en gros" aankopen bij de producent is het weinig waarschijnlijk dat een klant een betere prijs zal kunnen krijgen, dus hebben we nog maar weinig klanten verloren. Het voordeel met die "open access" is anderzijds dat je met de grote klanten ook de prijs contractueel kan vastleggen, waarvoor de overheid enkel een plafond vaststelt (de prijs voor de kleine gebruikers is vastgelegd)." Dat de privatiseringen in Argentinië ook de rendabiliteit ten goede komen, mag wel blijken uit de cijfers. Het staatspetroleum- en gasbedrijf YPF haalde in 1995 een omzet van 271 miljoen dollar, het voorbije jaar bedroeg de omzet van de geprivatiseerde mastodont bijna driemaal zoveel. Dat wekt bij Jos Remacle geen verbazing : "De basis was er, technisch zijn de Argentijnen zeer goed opgeleid, het mankeert hen echter aan organisatie en initiatief. Als er een probleem is, hebben ze de neiging om af te wachten in plaats van het op te lossen." STABIEL BELEID.Argentinië verslikte zich begin vorig jaar van alle Zuid-Amerikaanse landen nog het meest in de Mexicaanse financiële crisis. Het zag miljoenen dollars speculatief kapitaal even snel verdwijnen als het gekomen was. Een devaluatie van de peso leek onafwendbaar. Maar president Menem hield voet bij stuk en nam de stagnerende economische groei, huizenhoge intrestvoeten en een gigantische werkloosheid erbij. Dat was een positief signaal voor de buitenlandse investeerders. Jean Marc Gennart, de jonge export manager van Ceramicas San Lorenzo, een van de bedrijven die Eternit overkocht, geeft aan dat sinds de Mexicaanse Tequila-crisis de export voor zijn bedrijf veel belangrijker geworden is : vroeger amper 30 %, nu meer dan 80 % (voornamelijk naar Europa en Afrika). "De interne markt was gewoon ingestort omdat niemand nog geld had," zegt Gennart. "Maar de mensen hier verkozen een recessie boven een devalutie, omdat in dat geval de afbetalingen (in dollars) van alle import consumptiegoederen die men na de opening van de markt had gekocht plots onbetaalbaar zouden worden." Gennart vervolgt : "Voor de opening van de markt in 1990 was San Lorenzo het enige tegelbedrijf in Argentinië, de eigenaars maakten dan ook onwaarschijnlijke winsten zonder het bedrijf te moderniseren. Eternit heeft de firma van het failliet gered, maar wel met vele ontslagen tot gevolg. Nu zijn we terug gezond, evenals de Argentijnse economie. De beursindex van Buenos Aires stijgt niet voor niets elke week met 15 %."Ook met Agfa-Gevaert gaat het beter, vindt fabrieksdirecteur Hugo Vandenbroele, zoon van een Vlaamse immigrant. Agfa-Gevaert maakt in Argentinië vooral fotografische platen voor röntgen, waarvan het grootste deel voor de export is bestemd. "Het opengooien van de grenzen door Menem gebeurde anders wel heel bruusk, zonder overgangsmaatregelen," zegt Vandenbroele. "De niet-competitieve takken van de industrie zoals de textiel werden zonder pardon weggevaagd." Wil Argentinië in haar vrijemarktbelijdenis niet heiliger zijn dan de paus ? Vandenbroele : "Argentinië kwam al snel tot de conclusie dat de vrije handel heel relatief is, maar ik denk dat een shock nodig was, alleen de druk van efficiënt te zijn, maakt het mogelijk iets te realiseren." Een ander voordeel van de vrije markt is de terugdringing van de wijdverspreide corruptie. De kampioenen in corruptie waren altijd de staatsbedrijven, waar alle hoge posten politieke benoemingen waren en de prijzen naar goeddunken bepaald werden. Maar de kleine corruptie is verre van uitgeroeid, weet Leo Jost, een Duitstalige Belg die in de haven als "dispatcher" werkt (onder andere voor de Belgische bierimporteur Cerves, zie kader Aanlokkelijk duur). Hij zorgt voor alle vergunningen en doet de administratie van importeurs en exporteurs, en krijgt dan ook van dichtbij te maken met beïnvloedbare douanebeambten. "Voor alles moet je betalen," zegt hij. Het Italiaans bloed van de Argentijnen kruipt soms waar het niet gaan kan. Aan Georges Lecocq, van bierimporteur Cerves, moet je dat niet vertellen. "Ik raad elke Belg die naar hier komt aan om bovenal eerst een heel goede advocaat en een goede boekhouder te nemen, zonder dat kan men geen zaken beginnen, dat is mijn ervaring van acht jaar Argentinië." Jos Remacle van Litoral Gas ziet het allemaal een stuk rooskleuriger in. "In Europa is er evenveel corruptie, maar men idealiseert Europa nog te veel. Men kampt hier met een tekort aan zelfvertrouwen." Hugo Vandenbroele sluit zich hierbij aan : "Er is te weinig vertrouwen in het eigen land. De rijke Argentijnen hebben miljarden in het buitenland, maar investeren niet in eigen land." Een probleem dat pijnlijk werd blootgelegd door het Tequila-effect : Argentinië is nog te veel afhankelijk van buitenlands kapitaal. TOM DIEUSAERTJOS REMACLE (LITORAL GAS/TRACTEBEL) Argentijnen hebben een tekort aan zelfvertrouwen.JEAN MARC GENNART (CERAMICAS SAN LORENZO/ETERNIT) Monetair beleid heeft belang van export doen toenemen.