Toen Stefaan De Clerck het roer overnam als minister van Justitie, lanceerde hij een grondige hervorming van het gerechtelijke landschap. Het aantal arrondissementen moest gevoelig worden beperkt. Maar vooral: binnen dat rechtsgebied zouden politie-, vrede-, arbeids-, handels- en gewone rechters van de eerste aanleg onder één arrondissementsrechtbank komen. Vorige week bleek die belofte bij de geplande herstructurering een mager beestje.
...

Toen Stefaan De Clerck het roer overnam als minister van Justitie, lanceerde hij een grondige hervorming van het gerechtelijke landschap. Het aantal arrondissementen moest gevoelig worden beperkt. Maar vooral: binnen dat rechtsgebied zouden politie-, vrede-, arbeids-, handels- en gewone rechters van de eerste aanleg onder één arrondissementsrechtbank komen. Vorige week bleek die belofte bij de geplande herstructurering een mager beestje. Momenteel hebben 27 arrondissementen elk een rechtbank van koophandel, een arbeidsrechtbank en een eerste aanleg. Elk heeft ook een procureur-generaal, meestal een arbeidsauditeur, drie voorzitters en meerdere ondervoorzitters. Meer dan 135 magistraten die de minister kan benoemen. Plus nog eens 81 hoofdgriffiers. Al deze dames en heren managen elk apart hun organisatie. Dat is niet vanzelfsprekend. De stroom van werk verschilt enorm. Op een rechtbank in Luxemburg trekt de ene magistraat in de herfst elke namiddag de bossen in, jachtgeweer in aanslag. Zijn personeel volgt af en toe vrolijk zijn voorbeeld. En toch heeft die rechtbank er geen achterstand. In hetzelfde arrondissement verzuipt een collega-magistraat echter in het werk en nemen advocaten hun rol als plaatsvervanger bijna voltijds op om de beroepsrechters te depanneren. Een eengemaakte rechtbank maakt een efficiënter personeelsbeheer mogelijk, omdat de korpsoverste de mankracht correcter kan verdelen. Grotere rechtbanken laten ook toe dat rechters zich specialiseren. Dat leidt tot snellere uitspraken met meer kwaliteit en dus zal de advocaat minder geneigd zijn om in beroep te gaan. De oprichting van de ene arrondissementsrechtbank werd in 1967 al bepleit door Charles Van Reepinghen, koninklijk commissaris van de Gerechtelijke Hervorming. Maar de Waalse socialist Louis Major blokkeerde het voorstel, omdat hij vreesde dat de vakbond zijn greep zou verliezen op de arbeidsgeschillen. Minister De Clerck mikte met het Atomium-overleg lijnrecht op een grondige hervorming, tot in november 2009 de PS'er Thierry Giet aankondigde dat zijn partij die zou blokkeren, als de arbeidsrechtbank zou verdwijnen. De eenheidsrechtbank naar Neder-lands model werd begraven, zodat ook de rechtbank van koophandel (net als de vredegerechten en politierechtbanken, trouwens) apart kon blijven bestaan. Vakbonden en patroonsorganisaties halen opgelucht adem. Veertien arrondissementen verdwijnen weliswaar door de plannen van De Clerck, maar ze zullen hun mannetjes (de zogenaamde lekenrechters) mogen blijven benoemen. Terwijl de Franstalige rechters vegeteren in hun comfortabele ivoren toren, zucht de rest van België onder de gerechtelijke achterstand. Het pleidooi voor een doorgedreven regionalisering van Justitie, niet ongewoon in andere federale staten zoals de VS, is geen taboe meer bij Vlaamse magistraten en advocaten. De modernisering van Justitie blijkt immers onmogelijk door de weerstand van het conservatieve Zuiden. Door Hans BrockmansTerwijl de Franstalige rechters vegeteren, zucht de rest van België onder de gerechtelijke achterstand.