Belgen hebben de gewoonte zaken te onderschatten. Vraag bijvoorbeeld waar we staan op het gebied van de digitale revolutie en 80 procent van de antwoorden zal tussen 'nergens' en 'niet ver' liggen. Nochtans staat ons land in Europa op een mooie vijfde plaats, net na de onvermijdelijke Scandinavische landen, in de Digital Scoreboard-ranglijst van de Europese Commissie. Die meet de integratie van digitale technologie in bedrijven. En in elektronische gegevensuitwisseling zijn de Belgische bedrijven zelfs de kampioenen.
...

Belgen hebben de gewoonte zaken te onderschatten. Vraag bijvoorbeeld waar we staan op het gebied van de digitale revolutie en 80 procent van de antwoorden zal tussen 'nergens' en 'niet ver' liggen. Nochtans staat ons land in Europa op een mooie vijfde plaats, net na de onvermijdelijke Scandinavische landen, in de Digital Scoreboard-ranglijst van de Europese Commissie. Die meet de integratie van digitale technologie in bedrijven. En in elektronische gegevensuitwisseling zijn de Belgische bedrijven zelfs de kampioenen. Digitalisering is vooral voor exporterende bedrijven van cruciaal belang, ofwel voor 70 procent van de Belgische economie. Aan de ene kant maakt ze het mogelijk de productiekosten te verminderen en de kwaliteit van de producten te verbeteren, en daardoor nieuwe contracten in de wacht te slepen. Aan de andere kant vermindert ze de risico's, omdat ze de transacties met buitenlandse partners vlotter doet verlopen en beveiligt. Hoe kan België enkele plaatsen klimmen? Het Verbond van Belgische Ondernemingen heeft onlangs vijf aanbevelingen gepresenteerd in de hoop de digitale spirit in ons land nog wat aan te wakkeren: maak alle interacties tussen overheidsdiensten en bedrijven digitaal tegen 2025; garandeer een fiscaal en wetgevend klimaat dat de digitale economie, en in het bijzonder de e-commerce, ondersteunt; maak het mogelijk eenvoudig af te wijken van de klassieke arbeidstijdregeling; analyseer de kansen van artificiële intelligentie op een ambitieuze manier; en stimuleer studenten om te kiezen voor een STEM-studierichting (wetenschappen, technologie, techniek, wiskunde). Veel bedrijven, soms in zeer traditionele sectoren, hebben niet op die adviezen gewacht om hun groei via digitalisering te stimuleren. We zetten er vijf in de schijnwerpers. Via Twikbot, het softwareplatform van Twikit, kunnen bedrijven producten op maat laten maken. Dat gebeurt onder meer via 3D-printing. Het van oorsprong Antwerpse techbedrijf bestaat zes jaar en keek snel naar export. "We wisten direct dat de Belgische markt te klein was", zegt medeoprichter Gijs Hoppenbrouwers. "Het team van 33 medewerkers zit wel grotendeels in België, de ontwikkeling gebeurt hier." "Onze eerste grote deal was met Walmart (de grootste retailer ter wereld, nvdr)", vertelt Hoppenbrouwers. "We zorgden ervoor dat zijn klanten hun ontwerpen online konden maken om te laten 3D-printen. Onlangs kondigden we een samenwerking aan met BMW. Klanten die bij de fabrikant een MINI bestellen, kunnen dankzij ons platform onder meer hun dashboard personaliseren. De auto-industrie maakt producten met een hoge toegevoegde waarde en de productieketen is zeer complex. De samenwerking met een internationale speler zoals BMW is een belangrijke mijlpaal. We zijn ook in gesprek met zowat alle andere autoconstructeurs." "De digitale transformatie is volop aan de gang in de maakindustrie", zegt Hoppenbrouwers. "Sectoren kijken naar technieken zoals 3D-printing om zaken te individualiseren of om processen verder te automatiseren. Eerst ging het om juwelen of accessoires. Nu wordt het ook meer en meer gebruikt in de bouwsector en de auto-industrie." Automatisering en digitalisering zijn topprioriteiten voor Reynaers Aluminium, de familiale specialist in aluminium systemen voor ramen en deuren. Het paradepaardje van het bedrijf, dat geleid wordt door CEO Martine Reynaers, is de virtual reality-simulatieruimte, een investering van een miljoen euro. In de 3D-simulator kunnen architecten, bouwheren en aannemers navigeren door het ontwerp van een gebouw, de projecten aanpassen, alternatieve profielen uittesten en verbeteren. "De hele keten moet digitaal verlopen", zegt Paul Vanneste, verantwoordelijk voor Industrie 4.0 bij Reynaers Aluminium. "Dat minimaliseert de kans op fouten. Nergens in de productieketen moet nog manueel informatie worden overgetypt", vertelt Paul Vanneste. Reynaers Groep mikt dit jaar op een omzet van 500 miljoen euro, 75 procent komt van export. Het familiebedrijf levert gecoate en thermisch geïsoleerde profielen en accessoires aan de klanten, de installateurs van ramen en deuren. "Wij bieden onze klanten de technologie aan om te evolueren naar een papierloze productieomgeving. Daar zit ook een heel datagedeelte aan verbonden", legt Vanneste uit. "Door de data tot op het niveau van de freesmachines te analyseren, kan het productieproces continu worden geoptimaliseerd." De doorgedreven digitalisering is belangrijk voor de internationale groei van Reynaers Aluminium. "Dankzij de digitalisering versturen we informatie even gemakkelijk 20 kilometer als 2000 kilometer ver", zegt Laurent Riche, de gedelegeerd bestuurder van het houtbewerkingsbedrijf Stabilame. "Ik had me nooit kunnen voorstellen dat we in Mariembourg iets zouden kunnen maken wat daarna in New York in elkaar gezet wordt." Het bedrijf realiseert maar 5 procent van zijn omzet met export. Maar zonder de technologie zou exporteren ondenkbaar zijn. "Dankzij de digitalisering presteren we beter en kunnen we ons beter aanpassen aan de wensen van de klant", zegt Laurent Riche. Het bedrijf tekent projecten helemaal digitaal uit. Dat gebeurt in een 3D-omgeving waarin de speciale technieken en de stroomnetten of waterleidingen zijn opgenomen. "We boeken efficiëntiewinst in logistiek, traceerbaarheid van het hout en kwaliteit. Dankzij de digitale montageplannen zien de arbeiders beter waarvoor het stuk dat ze maken zal dienen. Daardoor merken ze soms zelfs kleine foutjes op in de plannen. Digitalisering maakt de mensen niet dom, ze maakt hen beter." De digitalisering heeft er ook voor gezorgd dat Stabilame openstaat voor zijn concurrenten. "We kunnen niet in ons eentje alle kennis in huis halen", besluit Riche. "Met anderen kan dat wel. Vroeger was dat lastig, omdat je je plannen op papier moest uitwisselen. Nu kunnen we real time samenwerken met productiesites die 20, 50 of 100 kilometer verder liggen." Prayon is de wereldleider in fosfaten en heeft al jaren geleden de overstap naar digitaal gemaakt. Maar het bedrijf haalde er toen nog niet alles uit wat erin zat. "We zaten op een goudmijn en hebben die niet aangeboord", geeft informaticadirecteur Marc Senterre toe. Die goudmijn, dat zijn de gegevens van de duizenden sensoren die op de productieplaatsen het hele proces controleren. Het bedrijf heeft daarom een informaticastrategie opgesteld die zich op die industriële data richt. Ze zijn verzameld in een soort kluis, zodat ze geanalyseerd kunnen worden. "Die analyse geeft aan wat niet helemaal goed werkt", legt Senterre uit. "Door die gegevensanalyse hebben we zowel het rendement als de kwaliteit van onze producten verbeterd." Prayon overweegt zijn datareservoir aan andere bedrijven te verkopen. Prayon wil het daarbij niet laten. Het bedrijf ontwikkelt projecten in virtuele realiteit om de veiligheid te verbeteren en het bouwt een commerciële website voor fosfaten. Dat is opmerkelijk voor een b2b-bedrijf, dat fosfaatderivaten produceert voor de industrie en de voedingssector. "Wij moeten ons net als anderen aanpassen aan de nieuwe marktsituatie en de verwachtingen van de klanten", vat Marc Senterre samen. Prayon realiseert, uitsluitend met export, een omzet van ongeveer 670 miljoen euro. Technord is de weg van de digitalisering al in de jaren tachtig ingeslagen en evolueerde van industriële elektriciteit naar industriële informatica. Het bedrijf uit Doornik is onlangs een exclusief partnerschap aangegaan met IBM in de sector van de artificiële intelligentie en de gegevensverwerking. "Als zo'n grote groep bij ons komt aankloppen, is dat niet niks", zegt CEO Philippe Foucart. "Dat schept ongekende mogelijkheden voor ons." Technord levert IBM zijn kennis van industriële processen. Samen bieden ze bedrijven aan hun datavoorraden te analyseren en "de meest onwaarschijnlijke correlaties" te zoeken om de efficiëntie van hun productie te verbeteren en tot massamaatwerk te komen. "Er zijn zo gigantisch veel mogelijkheden, dat de klanten ervan kunnen schrikken", zegt Foucart. Hij wijst erop dat de bedrijven gemiddeld maar 2 procent gebruiken van de gegevens waarover ze beschikken. Technord verwacht veel van het project. "Zulke projecten zullen ons helpen talent aan te trekken", besluit de CEO. "Ze bewijzen dat ons bedrijf zich in de voorhoede bevindt en zich werkelijk met de allergrootsten kan meten." Technord heeft 400 mensen in dienst en er staan bij het bedrijf 37 vacatures open. Zijn omzet bedraagt 75 miljoen euro en een kwart daarvan komt van de export.