Voor mij ligt een boek van 1972: 'Rapport van de Club van Rome'. Als auteur wordt opgegeven: Dennis Meadows (MIT). Op de binnenomslag lezen we dat de oorspronkelijke titel 'The Limits to Growth' is. Het boek kreeg het nummer 500 mee van de Aula-uitgevers. Ze wisten dat het een heel speciaal boek was. Ze wisten toen nog niet dat het boek zou uitgroeien tot een van de meest controversiële van de twintigste eeuw, en nog veel minder dat het boek door allerlei critici met de grond zou gelijkgemaakt worden en nadien symbool stond voor 'onnozelheid' verpakt in wetenschappelijke termen.
...

Voor mij ligt een boek van 1972: 'Rapport van de Club van Rome'. Als auteur wordt opgegeven: Dennis Meadows (MIT). Op de binnenomslag lezen we dat de oorspronkelijke titel 'The Limits to Growth' is. Het boek kreeg het nummer 500 mee van de Aula-uitgevers. Ze wisten dat het een heel speciaal boek was. Ze wisten toen nog niet dat het boek zou uitgroeien tot een van de meest controversiële van de twintigste eeuw, en nog veel minder dat het boek door allerlei critici met de grond zou gelijkgemaakt worden en nadien symbool stond voor 'onnozelheid' verpakt in wetenschappelijke termen. In de jaren zestig werd een aantal Europese industriëlen, diplomaten, politici en wetenschappers ongerust over de toekomst van de aarde. Zij spraken af om regelmatig bijeen te komen om de toestand te bespreken. De eerste vergadering vond plaats in 1968 in Rome en telde 36 leden. De groep noemde zichzelf dan maar 'De Club van Rome'. Ze gaf de opdracht aan de beste wetenschappers om modellen te bouwen die konden voorspellen wat er de volgende honderd jaar met de aarde zou gebeuren. Men zou de hulp van computers inroepen om al die variabelen (bevolking, grondstoffen, vervuiling, voedsel per hoofd...) en hun interacties in kaart te brengen. In november 1971 waren de wetenschappers klaar met hun conclusies. Die waren onthutsend. De aarde bevond zich op ramkoers met de toekomst. De groei die zoveel welvaart had gebracht in de jaren zestig, zou zijn limieten bereiken. De landing zou bijzonder onzacht worden door vervuiling en uitputting van de natuurlijke hulpbronnen. Het rapport kwam aan als een schok. Is onze wereld eindig? Het meest gefascineerd waren de commentatoren door een tabel die voorspelde hoelang de belangrijkste grondstoffen nog beschikbaar waren. De aarde zou over tien à vijftien jaar zonder voldoende kwik, uranium, goud, olie en zilver geraken. Iedereen kon op zijn vingers natellen hoelang hij nog met de auto kon rijden of een zilveren ring kopen. Er kwam een tsunami van kritiek op het rapport. De club zou minstens twee factoren (moedwillig?) hebben onderschat: nieuwe technologie en prijsvorming op de markt. Economen steigerden. Als die voorspellingen ook maar bij benadering juist waren, dan zou zich dat al hebben moeten vertalen in reusachtige prijsverhogingen van kwik of uranium. Maar dat gebeurde niet. Blijkbaar wisten de handeldrijvende partijen meer dan de Club Van Rome, een paniekerig groepje dat graag het einde van de wereld aankondigde, en niet besefte hoe de wereld echt groeide. Het rapport werd de vernieling ingeschreven. Wetenschappers waren oorspronkelijk wel enthousiast, vooral over het gebruik van computers bij zulke studies. Maar ook zij durfden ' systems dynamics' van het MIT nog nauwelijks te vermelden. Economen waren blij: laat het maar aan de markten over, kijk naar de financiële markten, dat prachtig voorbeeld van zelfregulering. Met wat afstand, kan men zich uiteraard wel enkele vragen stellen. Waren die topgeleerden uit het MIT dan zo dom dat ze dat allemaal niet beseften? En de belangrijkste vraag is natuurlijk: wat staat er wél in dat rapport? Het rapport schetst een aantal scenario's, van het type 'wat als'. En de conclusies waren: we moeten dringend bijsturen. Onder bijna alle scenario's ziet het er echt niet goed uit. Rond 2030 stort het boeltje in mekaar. Het rapport berekende enkele trends en gaf als voorbeeld dat zelfs goud niet lang meer beschikbaar zou zijn. Maar uiteraard wisten de auteurs ook wel dat er nieuwe (en duurdere) voorraden ontdekt zouden worden. Nederlandse onderzoekers hebben de scenario's van 1972 vergeleken met de werkelijkheid van het begin van de 21ste eeuw. Hun conclusie was dat het rapport opvallend relevante voorspellingen had gemaakt. We zijn nu nog achttien jaar verwijderd van de periode waarin catastrofale keerpunten kunnen plaatsvinden. Dat is wel erg weinig. Maar dat verhaal kent u uit de discussie over de opwarming der aarde. We zouden al tien jaar dringend belangrijke politieke maatregelen hebben moeten nemen. Meadows zelf geeft nu de raad je voor te bereiden op de onvermijdelijke schokken die zullen komen. Veerkracht, het vermogen om schokken op te vangen, wordt dé uitdaging voor de volgende decennia. Hoe leuk dat is, moet je even aan de Grieken vragen. De auteur is partner-hoogleraar management aan de Vlerick Leuven Gent Management School.MARC BUELENS Veerkracht, het vermogen om schokken op te vangen, wordt dé uitdaging voor de volgende decennia. Hoe leuk dat is, moet je even aan de Grieken vragen.