Als de longziekte SARS straks nog meer regio's verontrust, zal de epidemie dan verstrekkende gevolgen hebben voor de economische en politieke machtsverhoudingen in de wereld? In de Middeleeuwen gebeurde dat alvast door de pestepidemie, die de dood van 40 % van de Europese bevolking veroorzaakte. Dat beschrijft de New Yorkse historicus Norman Cantor in De zwarte dood - Hoe de pest de wereld veranderde (Davidsfonds/Agora, 288 blz., 22,50 euro). Speciaal voor de Nederlandstalige uitgave schr...

Als de longziekte SARS straks nog meer regio's verontrust, zal de epidemie dan verstrekkende gevolgen hebben voor de economische en politieke machtsverhoudingen in de wereld? In de Middeleeuwen gebeurde dat alvast door de pestepidemie, die de dood van 40 % van de Europese bevolking veroorzaakte. Dat beschrijft de New Yorkse historicus Norman Cantor in De zwarte dood - Hoe de pest de wereld veranderde (Davidsfonds/Agora, 288 blz., 22,50 euro). Speciaal voor de Nederlandstalige uitgave schreef de Gentse historicus Erik Thoen een aanvullend hoofdstuk over de situatie in de Lage Landen ten tijde van de pest - een prijzenswaardig initiatief van de uitgever die het sowieso al boeiende boek daarmee nog stevig verrijkt. Net als bij SARS en aids, doken ook bij de pest allerhande stupide complottheorieën op. Toen werd vooral verwezen naar een joodse samenzwering. Talloze joden bekenden zelfs dat zij opzettelijk de pest hadden verspreid - bekentenissen na foltering (de machthebber krijgt altijd gelijk en een zondebok vinden, is altijd handiger dan toegeven dat er voorlopig geen kruid is opgewassen tegen een ziekte). Voor nog een verrassend sterk geschiedenisboek zorgt de Amsterdamse historicus Fik Meijer met Gladiatoren - Volksvermaak in het Colosseum (Athenaeum/ P&VG, 253 blz., 19,95 euro). Net als de pest, lijkt dit thema al meer dan voldoende bestudeerd en beschreven. Maar net als Cantor, pakt Meijer uit met een overtuigend nieuwe of op zijn minst interessante invalshoek. Centraal staat een dagvullend programma in het gruwelcircus met in de ochtenduren dierengevechten, tijdens de middag wrede executies en in de namiddag de beruchte gladiatorengevechten. Ook de geschiedenis van de gladiatorenshows zelf en de immense populariteit van het gruwelspektakel worden helder in kaart gebracht en toegelicht. Zopas werd ook het laatste boek vertaald van de vorig jaar overleden Britse historicus Roy Porter (in de Financial Times bij de topvijf van de beste historici aller tijden genoemd): Waanzin - Een korte geschiedenis (Nieuwezijds, 231 blz., 19,95 euro). Porter confronteert de lezer met de uiteenlopende visies op waanzin en psychiatrie door de geschiedenis heen, wat ons van hekserij tot elektroshocktherapie, maar ook van psychoanalyse tot Prozac brengt. Dit historische kwartet vervolledigen we met de paperback van De tulp (Anthos, 296 blz., 16,90 euro). De Britse tuinjournalist Anna Pavord geeft in dit boek geen wenken voor groene vingers, maar schrijft de geschiedenis van een bloem die velen tot waanzin dreef. De tulpengekte in de zeventiende eeuw is nog altijd een schoolvoorbeeld van beleggingsgekte. Luc De Decker