D istrigas heeft een bijzonder winstgevend 2003 achter de rug. Met dank aan de eigen aardgasreserves? Neen, want die heeft het niet. Met dank aan het klantenbestand? Mja, maar een klant meer of minder maakt nu ook het verschil niet. Neen, het zijn vooral Distrigas' aankoopcontracten met een lange looptijd die de ruggengraat van de aardgasverdeler vormen. Verstandig inkopen, daar staat of valt Distrigas mee.
...

D istrigas heeft een bijzonder winstgevend 2003 achter de rug. Met dank aan de eigen aardgasreserves? Neen, want die heeft het niet. Met dank aan het klantenbestand? Mja, maar een klant meer of minder maakt nu ook het verschil niet. Neen, het zijn vooral Distrigas' aankoopcontracten met een lange looptijd die de ruggengraat van de aardgasverdeler vormen. Verstandig inkopen, daar staat of valt Distrigas mee. Vandaag koopt Distrigas 28 % van zijn gas in Nederland aan en 26 % in Noorwegen. Dat gas stroomt via pijpleidingen het land in en beide contracten hebben nog een looptijd van meer dan tien jaar. Helemaal anders is het contract met Algerije, goed voor 20 % van de aankoop. Dat gaat om vloeibaar gas (LNG) dat naar Zeebrugge wordt verscheept. En vooral: dat omstreden contract (zie kader: Hoezo, geen goed contract?) loopt in 2006 af. De rest, 26 %, koopt Distrigas aan op de spotmarkt, waar contracten gesloten worden met een looptijd van één dag tot twee jaar. Die spotmarkt doet dienst als buffer om tijdelijke tekorten op te vangen of overschotten te verkopen. Of om nu en dan een zaakje te doen. Vorig jaar, bijvoorbeeld, verkocht Distrigas liefst veertien LNG-boten aan Spanje. "Maar die 26 % is toch een plafond," zegt algemeen directeur John Vermeire. Een röntgenfoto van de ruggengraat van Distrigas is dus een taartgrafiekje (zie grafiek: Aankoopportefeuille van Distrigas). Over enkele jaren zal die foto er helemaal anders uitzien. Denk het Algerijnse contract weg, bouw het belang van de spotmarkt wat af, voeg er de sterk stijgende vraag bij en de conclusie ligt voor de hand: Distrigas is aan rondje strategisch inkopen toe. "Het is ook de bedoeling om meer aan te kopen dan België strikt genomen nodig heeft. We verkopen immers niet alleen in België maar ook steeds meer in andere West-Europese landen," zegt Erwin Van Bruysel, Distrigas' hoofdverantwoordelijke voor het aankoopbeleid. Om de risico's die gepaard gaan met een vrije markt te beheren, is een spreiding van de aankoopcontracten én een spreiding van de verkoopcontracten een must. Distrigas grijpt die trend aan om zijn roeping als West-Europese gasdraaischijf waar te maken. Waar zal Distrigas het verse gas kopen? Ten eerste in Qatar, dat staat zo goed als vast bevestigen bronnen buiten Distrigas. En later zal Distrigas zich hoogstwaarschijnlijk ook in Rusland bevoorraden. Distrigas volgt op die manier niet meer dan het spoor van de aardgasreserves die vooral in het Midden-Oosten en Rusland onder de grond steken. Hoe dan ook, net zoals in de jaren zeventig, zal Distrigas ook nu mikken op contracten met een looptijd van 20 tot 25 jaar. Qua prijs worden geen grote verschillen verwacht tussen een contract in Algerije of een contract in Qatar. De Belgische supertanker Methania en zijn Algerijnse evenknie Mourad Didouche hebben tussen 1982 en nu altijd stipt gevaren tussen Arzew en het aanleveringspunt in West-Europa (lange tijd Montoir-de-Bretagne, vanaf 1987 Zeebrugge). "In 2006 volgt de voorlopig laatste levering van dat contract," zegt Thierry Rotsart, woordvoerder van Distrigas. Dat het Algerijnse Sonatrach daarmee de exclusiviteit van de Belgische LNG-bevoorrading verliest, is zo goed als zeker. "Sonatrach blijft - eventueel via een pijpleiding naar Spanje of Italië - voor ons een potentiële leverancier, maar niet langer de enige," zegt Erwin Van Bruysel. Tegen de zomer al moet er in de schoot van Distrigas een definitieve beslissing vallen over hoe de langetermijnbevoorrading van LNG-gas via Zeebrugge er zal uitzien. "Eind 2006 mag veraf lijken, 2006 is gewoon morgen als we spreken over langetermijncontracten. We zijn nu volop bezig met de afronding van de nieuwe contracten," aldus Erwin Van Bruysel. "En al heb ik geen kristallen bol, nu lijkt het toch een goed moment om nieuwe langetermijncontracten af te sluiten," zegt John Vermeire. "De gasmarkt is vandaag immers nog een 'kopersmarkt'. Er is voldoende aanbod, zodat de koper de beste onderhandelingspositie heeft. Maar gezien de stijgende vraag, zitten we over een paar jaar mogelijk in een 'verkopersmarkt', waarbij de koper water bij de wijn zal moeten doen. Nu, gas is er genoeg, maar omdat het enige tijd vergt vooraleer nieuwe investeringsprojecten het aanbod verruimen, zal de markt een cyclisch karakter kennen."Het belang van die timing is echter ook relatief, omdat in die contracten altijd een variabele prijs wordt ingeschreven die continu meedeint met de marktprijs van het aardgas. Die is op zijn beurt gekoppeld aan de olieprijs. Niettemin vallen er interessante contractmodaliteiten af te dingen voor wie in een kopersmarkt zijn slag kan slaan. Voor de aankoop van LNG heeft Distrigas zijn blik nu op de hele wereld gericht. Afrika - met Nigeria en ook nog Algerije voorop, maar verder ook Angola en Egypte - komt daarbij in beeld, maar vooral het aanbod uit het Midden Oosten charmeert de aankoopcel van Distrigas. Verwonderlijk is dat niet, omdat die energierijke regio nu eenmaal boven op de grootste gasreserves ter wereld zit. Dat Distrigas straks een officieel document ondertekent met Qatar, is volgens bronnen buiten Distrigas een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid. Via de aankoop van natuurlijk aardgas op de spotmarkt deed Distrigas de voorbije jaren al positieve ervaring op met Qatar, Abu Dhabi, Oman en Nigeria. Wat de aanvoer van gas door de pijpleidingen betreft, praat Distrigas ook met Rusland. "Bevoorrading uit Rusland is van primordiaal belang voor de groei van onze aankoopportefeuille," geeft John Vermeire toe. "We zijn al een paar keer heel dicht bij een contract met Rusland geweest. En zonder de interconnector hadden we al lang een contract met de Russen afgesloten." Die interconnector, waarin Distrigas een belang van 10 % heeft, verbindt de Britse havenstad Bacton met Zeebrugge en is gebouwd om de gasoverschotten van Groot-Brittannië naar Europa te versassen. Maar de gashonger van Groot-Brittannië wordt stilaan groter dan wat het uit de Noordzee kan oppompen. In de winter is er daarom al een reverse flow van Zeebrugge naar Bacton. "En die winters worden steeds langer," lacht Vermeire. Groot-Brittannië is trouwens al enige tijd een afnemer van door Distrigas aangekocht buitenlands aardgas. Naarmate Groot-Brittannië een steeds grotere netto-invoerder wordt, zal het gas dus steeds vaker van oost naar west stromen. "De ambitie van de Russen om een stek op de Britse markt te veroveren, biedt ons een nieuwe kans om Russisch gas aan te kopen," zegt John Vermeire. De knoop waar alles samenvloeit, ligt dus in Zeebrugge. De LNG-terminal ligt vrijwel boven op het startpunt van de interconnector naar Bacton. "Toen we aan de bouw van de Zeebrugse hub begonnen, vonden andere spelers dat een roekeloos project," weet Vermeire nog. Maar nu is de hub van kapitaal strategisch belang voor Distrigas. Want wie de kortste lijn trekt tussen Rusland en Groot-Brittannië, die passeert niet over Belgisch grondgebied. "Het kleine België is makkelijk te omzeilen," zegt Vermeire. "Maar dankzij de hub maakt de lijn Rusland-Groot-Brittannië vandaag een zuidelijke boog doorheen België." En daar verdient Distrigas meer dan een goede boterham aan. Toen in het kader van de vrijmaking van de markt het gasnetwerk werd afgesplitst van Distrigas en het werd ondergebracht in Fluxys, wist Distrigas toch een aantal strategische doorvoerlijnen uit te brand te slepen en te behouden. Het beheer van die lijnen is bovendien een genegotieerde en geen gereguleerde activiteit. Anders gezegd: Distrigas kan de marktprijs vragen voor het transport door die lijnen. En al is transit &shipping slechts goed voor een handvol procenten van de omzet van Distrigas, de activiteit is naar schatting goed voor tot 40 % van de bedrijfswinst. "Transit is de solide financiële onderbouw van onze business. Dat versterkt ook onze onderhandelingspositie aan de aankoopkant en dat komt dus onze klanten en de hele economie ten goede," zegt Vermeire. Distrigas kijkt hier wel tegen het risico aan dat de Europese Commissie vanaf 2004 een gereguleerde activiteit wil maken van de transitbusiness, om zo de Europese marktwerking te bevorderen. John Vermeire: "Bestaande contracten blijven in elk geval buiten schot en uitzonderingen op de nieuwe regelgeving zijn te bekomen mits er nieuwe investeringen komen in LNG-terminals en opslag- en transportcapaciteit. En de Commissie weet ook wel dat West-Europa tegen 2015 voor 200 miljard kubieke meter per jaar extra gascontracten nodig heeft. Reken per miljard kubieke meter gas een investering van 0,5 miljard euro om het gas te ontginnen en tot hier te krijgen." Maar het is Fluxys en niet Distrigas dat beslist over de bouw van extra terminals en transportcapaciteit. Natuurlijk, hoe meer aankoop- en transitcontracten Distrigas in portefeuille heeft, hoe interessanter het wordt om te investeren. De beslissing over nieuwe aankoopcontracten is daarom onlosmakelijk gekoppeld aan de uitbouw van de Zeebrugse LNG-terminal. Die heeft vandaag drie opslagtanks en een totale ontvangstcapaciteit van 5 miljard kubieke meter. Maar nu wordt gemikt op een verdubbeling van die capaciteit tegen 2007. Het investeringsplan wordt begroot op 170 miljoen euro. "8 miljard tot 9 miljard kubieke meter moet als haalbaar beschouwd worden," zegt Griet Heyvaert namens Fluxys. "Binnenkort valt de beslissing op basis van langetermijncontracten met geïnteresseerde gebruikers van de terminal in Zeebrugge. Die contracten worden momenteel afgerond." Niet alleen in Zeebrugge worden bouwplannen ontvouwd. Andere West-Europese landen, Spanje en Italië voorop, hebben recent de LNG-route met het Midden-Oosten helemaal opengebroken. Spanje betrekt nu circa 2,4 miljard kubieke meter per jaar uit landen als Qatar, de VAE en Oman (het Algerijnse LNG-contract van Distrigas voorzag in een jaarlijkse levering van 4,5 miljard kubieke meter). Via megatankers wordt de route tussen de Golfregio en vier nieuwe Spaanse LNG-havens (Barcelona, Huelva, Cartagena, Bilbao) bediend; havens die evenveel concurrenten zijn voor Zeebrugge. Ook in Londen wordt momenteel gedacht aan drie nieuw te bouwen LNG-terminals op de Britse kust, of aan nieuwe pijpleidingen die het eiland rechtstreeks verbinden met Nederland of Noorwegen. Zo'n plan zou uiteraard ook in het nadeel van Zeebrugge, Distrigas en Fluxys spelen. John Vermerie is echter nog niet ongerust. "Dat zijn nog toekomstplannen. En Groot-Brittannië wil diversificatie in de aanvoerroutes. De interconnector zal dus zijn rol blijven spelen. Intussen hebben we een stevige voorsprong om de markt te bezetten. "Karel Cambien Daan KillemaesWaar zal Distrigas het verse gas kopen? Zo goed als zeker in Qatar, later wellicht ook in Rusland. "Eind 2006 mag dan nog veraf lijken, maar eigenlijk is dat morgen. We zijn volop bezig met de afronding van nieuwe contracten."(Erwin Van Bruysel, Distrigas)