In versneld tempo duiken over de hele wereld rellen op. In september waren Bolivië en Mozambique aan de beurt, vorige week Algerije en Tunesië. Ook in China en India is er onrust, maar die blijft voorlopig vreedzaam.
...

In versneld tempo duiken over de hele wereld rellen op. In september waren Bolivië en Mozambique aan de beurt, vorige week Algerije en Tunesië. Ook in China en India is er onrust, maar die blijft voorlopig vreedzaam. Stijgende voedselprijzen liggen mee aan de basis van het geweld. Het spook van de zomer van 2008 waart weer rond. Toen braken in een kettingreactie opstanden los in een dertigtal landen, van Bangladesh tot Haïti. Hoge voedselprijzen, en dus hongerende magen, vormden de drijfveer voor het protest. De prijsstijgingen zijn reëel. De Landbouw- en Voedingorganisatie van de Verenigde Naties (FAO) stuurde kort na Nieuwjaar een alarmerend bericht in de wereld. De voedingsindex klom naar 214,7 punten. Dat is hoger dan de piek van 213,5 punten in juni 2008. De index steeg sinds juni 2010 met 32 procent. In de FAO-eetmand steken graan, plantaardige oliën, rijst, vlees en zuivel. De organisatie verwacht voor het komende jaar periodes van aanbodschokken. Met als gevolg een verdere klim van de prijzen. Ruim 70 landen in Afrika en Azië bevinden zich in een gevarenzone. Toch is het niet allemaal kommer en kwel. De rijstprijs blijft vrij stabiel. Rijst is na graan het meest verorberde voedingsproduct ter wereld. Ruim 3 miljard mensen in Afrika en Azië eten rijst. In mei 2008 bedroeg de prijs voor een ton rijst 1050 dollar. Dat getal ligt vandaag, met 535 dollar per ton, gevoelig lager. Ook graan scoort behoorlijk. Begin 2008 piekte de prijs aan 450 dollar per ton in de Verenigde Staten. Vandaag schommelt het graan onder de 300 dollar per ton, ondanks een prijsklim met de helft vorig jaar. In Afghanistan en Pakistan steeg de graanprijs met slechts een derde door goede oogsten. Ook in Afrika viel de oogst bijzonder mee en leidde zelfs tot prijsdalingen van 10 procent voor graan. Echte schaarste is er dus niet. De graanvoorraden zijn een stuk hoger dan in de zomer van 2008. De voorraden in verhouding tot de productie bedroegen toen 17,4 procent. Het percentage klom de volgende jaren tot 22,7 procent voor de periode van juli 2009 tot eind juni 2010. De Europese commissaris voor Landbouw spreekt daarom van een "wereldwijde gezonde voorraad" aan voedingsproducten. De prijsstijgingen zijn dus niet te vergelijken met de situatie in 2008. De optimistische houding van de Commissie moet ook blijken uit de begroting voor voedselnoodhulp aan de Derde Wereld. Het bedrag voor 2011 bedraagt 244 miljoen euro, amper 7 miljoen euro meer dan in 2010. En toch stapelen de donkere onweerswolken zich op. De verwachte graanopbrengst voor 2010-2011 wordt voortdurend neerwaarts herzien. De voorraadverwachting voor het oogstjaar tot eind juni 2011 is een percentage van 19 procent. "Dat is niet echt goed", waarschuwt François Huyghe, de economisch adviseur bij de studiedienst van de Boerenbond. "De kritische grens ligt voor de FAO bij 20 procent." Een mislukte graanoogst ligt mee aan de basis van de prijsstijgingen. De hittegolf en de droogte deden de graanoogst in Oost-Europa mislukken. Oekraïne en Rusland verboden de export van graansoorten. Dat verbod werd onlangs verlengd voor enkele maanden. Het slechte weer blijft ook op andere continenten de spelbreker. Australië kende de voorbije weken zware overstromingen door La Niña. 5 procent van de Australische graanopbrengst zit in de geteisterde gebieden en kan daarom niet worden vervoerd. Het weerfenomeen veroorzaakt door jaarlijks terugkerende golfstromingen in de oceaan, is het sterkste van de voorbije drie decennia. In Argentinië en Brazilië vrezen ze maandenlange droogte. Volgens FAO blijven de voedselprijzen door het La Niña-effect de volgende maanden klimmen. Ook de biobrandstoffen veroorzaken een opwaartse beweging. Want de gestegen energieprijzen brengen bio-ethanol weer als alternatieve brandstof op de voorgrond. Volgens een studie van het Amerikaanse ministerie van Landbouw verhoogde het toegenomen gebruik van mais voor bio-ethanol de maisprijzen met ongeveer 15 procent. Wellicht houdt de klim voor langere termijn aan. Onderzoekers van de Europese Commissie zien een structureel toenemende vraag, vooral in landen zoals China en India. Volgens de cijfers van de International Grains Council (IGC) overstijgt de verwachte consumptie voor 2010-2011 de verwachte productie (zie tabel). Een studie van afgelopen zomer in opdracht van de Wereldbank stelde die structurele stijging wel in vraag. Maar de Chinese inflatie werd vorig jaar vooral sterk duidelijk in voeding, de prijzen klommen met 10 procent. En er is uiteraard de onstuitbare bevolkingstoename. Volgens de Verenigde Naties klimt de bevolking tegen 2050 naar 9 miljard. Wie al die hongerige magen wil vullen, moet de voedselproductie met 70 procent doen toenemen. Dat kan niet alleen meer in de westerse wereld. Voor François Huyghe van de Boerenbond blijft de situatie zeker beter dan in de hoogzomer van 2008. Toch zou de Europese Commissie wat meer aan de alarmbel mogen trekken. De FAO liet dat signaal herhaaldelijk rinkelen de voorbije maanden. WOLFGANG RIEPLDe wereldbevolking klimt tegen 2050 naar 9 miljard. Om al die hongerige magen te vullen, moet de voedsel-productie met 70 procent toenemen.