West-Europa
...

West-EuropaBELGIE BBP: 267 miljard dollarBBP per hoofd: 26.704 dollarAantal inwoners: 10,0 miljoen Groei BBP: 1,4%Inflatie: 1,5%Nu het Europees voorzitterschap achter de rug is en de klemtoon weer op het binnenlands beleid komt te liggen, duiken steeds meer meningsverschillen binnen de regering- Verhofstadt op. De ploeg moet hopen op een herneming van de economische groei om de geplande belastingverlagingen en beloofde cadeautjes te financieren. Slaat de economische motor niet opnieuw aan, dan zal de paars-groene coalitie moeilijke keuzen moeten maken. Vraag is in dat geval of Guy Verhofstadt & co. de rit uitdoen. DENEMARKENBBP: 185 miljard dollarBBP per hoofd: 34.600 dollarAantal inwoners: 5,4 miljoen Groei BBP: 2,0% Inflatie: 2,1% Er moeten voor maart 2002 verkiezingen worden uitgeschreven. De centrumrechtse liberalen uit de oppositie zagen hun voorsprong in de opiniepeilingen afkalven doordat de centrumrechtse regering, onder leiding van de Sociaal-Democratische Partij, heel wat aandacht besteedde aan de overheidsdiensten. Toch lijkt het erop dat de oppositie de volgende fragiele coalitie zal aanvoeren. Denemarken neemt in de tweede helft van 2002 het voorzitterschap waar van de EU. Het streeft drie doelstellingen na: afronding van de uitbreidingsbesprekingen met kandidaat-landen, vooruitgang op het gebied van de gemeenschappelijke milieupolitiek en de voorbereiding van de volgende intergouvernementele conferentie, die gepland is voor 2004.DUITSLANDBBP: 2128 miljard dollarBBP per hoofd: 25.900 dollarAantal inwoners: 82,0 miljoen Groei BBP: 1,5% Inflatie: 1,6% Nu de economie in niet al te goede gezondheid verkeert, zet de Christen-Democratische Unie (CDU), die in de oppositie zit, alles op de komende parlementsverkiezingen in september of oktober 2002. Desondanks zal de regerende coalitie van Sociaal-Democraten en Groenen, onder aanvoering van Gerhard Schröder, als winnaar uit de bus komen. Ze dankt dat onder meer aan belastingverlagingen, een gematigde centralistische uitstraling en uitstekende politieke vaardigheden. De begroting voor 2002 wordt een echt huzarenstuk. De regering staat onder interne druk om de economie te stimuleren. Er zijn echter bezuinigingen nodig om te voorkomen dat de fiscale doelstellingen waarover overeenstemming is bereikt met andere EU-landen niet worden gehaald. Na onverwachts matige prestaties in 2001 ziet het er voor de economie in 2002 iets rooskleuriger uit. Afnemende inflatie, dalende belastingen en een nominale stijging van de lonen geven de consument meer vertrouwen. Dit geldt ook voor de exporteurs, tenzij de neergang in de VS overgaat in een volwaardige economische ineenstorting.In de gaten houden Uitbreiding van de EU en een toenemende spanning tussen de elites en het gewone volk. In de ogen van Duitslands slimmeriken dient de uitbreiding van de EU in oostwaartse richting 's lands belang. Het merendeel van de gemiddelde Duitsers ziet het evenwel anders: een toevloed van goedkope arbeidskrachten, grensoverschrijdende criminaliteit en hogere begrotingsbijdragen.FINLAND BBP: 142 miljard dollarBBP per hoofd: 27.200 dollarAantal inwoners: 5,2 miljoen Groei BBP: 2,5% Inflatie: 2,0% Na zeven vette jaren blijft de regerende vijfpartijencoalitieregering onder aanvoering van premier Paavo Lipponen aan de macht tot de eerstvolgende algemene verkiezingen in 2003. In de gaten houden Nokia. Enerzijds neemt dit telecombedrijf meer dan 3% van het Finse BBP en bijna een kwart van de totale Finse export voor zijn rekening. Sterker nog, zijn aandeel in de prestaties blijft stijgen. Anderzijds is het bedrijf voor bijna 90% in buitenlandse handen, zodat dalende aandelenkoersen de Finnen nauwelijks raken.FRANKRIJK BBP: 1472 miljard dollarBBP per hoofd: 24.600 dollarAantal inwoners: 59,9 miljoen Groei BBP: 1,7% Inflatie: 1,7%Lionel Jospin weet wat hem te doen staat in de maanden voor de parlementsverkiezingen van 2002: de criminaliteit stijgt, de werkeloosheidscijfers dalen niet langer, de verhouding met de werkgeversvereniging blijft matig en de geplande overdracht van macht aan Corsica stuit op problemen. Zijn coalitieregering ziet er wat haveloos uit, nu de jongere garde zich distantieert van zijn Partie Socialiste. De coalitie zou het moeten kunnen halen, al zijn de centrumrechtse partijen er wel zeer op gebrand om een parlementaire meerderheid te behalen. Net als in de andere grote Europese economieën trekt de groei van het BBP in 2002 lichtjes aan. Sterkere exportcijfers helpen een handje, maar bedrijfsinvesteringen en consumentenuitgaven tonen beide minder groei dan in 2001.In de gaten houden Jacques Chirac. Ondanks zijn tanende reputatie als gevolg van schandalen, is de Franse president bij de volgende verkiezingen waarschijnlijk weer kandidaat voor een nieuwe termijn, en verslaat hij Jospin in de tweede verkiezingsronde. Vroeg of laat moet hij echter uitleg geven over zijn rol bij illegale fondsenwervingsacties toen hij burgemeester was van Parijs en over het regeringsgeld dat hij gebruikte om op vakantie te gaan.GRIEKENLAND BBP: 135 miljard dollarBBP per hoofd: 12.700 dollarAantal inwoners: 10,6 miljoen Groei BBP: 3,3% Inflatie: 2,5% Premier Costas Simitis heeft binnen zijn regerende Pasok-partij te maken met een groeiende oppositie tegen de plannen om rustig door te gaan met de privatiseringen, de liberalisering en, zeer recentelijk, de pensioenhervormingen. Er valt het komende jaar weinig vooruitgang te verwachten op deze gebieden. Indien de politieke omstandigheden zouden verslechteren, behoren vervroegde verkiezingen in 2002 tot de mogelijkheden. Griekse bedrijven houden Macedonië nauwlettend in de gaten, en volkomen terecht. Als de gewelddaden zich verspreiden, kan de economische activiteit in de Balkan zwaar worden aangetast. Op die manier zouden Griekse investeringen in de regio _ ter waarde van 5 miljard dollar _ in gevaar komen.In in de gaten houden De impasse in de kwestie-Cyprus en meningsverschillen over bepaalde gebieden in de Egeïsche regio kunnen de steun voor de toenadering van de Griekse regering tot Turkije in gevaar brengen.GROOT-BRITTANNIE BBP: 1525 miljard dollarBBP per hoofd: 25.500 dollarAantal inwoners: 59,8 miljoen Groei BBP: 1,8% Inflatie: 1,7% Tony Blairs Labour-Partij zal in 2002 haar aandacht richten op de Britse overheidsdiensten. Dit is geen sinecure: het openbaar vervoer is een puinhoop, de gezondheidszorg is beneden alle peil en de criminaliteit neemt toe. Blair geeft veel geld uit, maar verbeteringen zijn niet meteen te zien. De economie kan in de tweede helft van 2002 aantrekken, maar alleen op voorwaarde dat ook de Verenigde Staten en Duitsland ontwaken. Als de Verenigde Staten er niet in slaagt uit het dal te klimmen is de zaak duidelijk: de beide economieën zijn door handel en investeringen nauw met elkaar verbonden, en de Britten zullen er meer van voelen dan de meeste andere Europese landen.ITALIEBBP: 1234 miljard dollarBBP per hoofd: 21.300 dollarAantal inwoners: 58,0 miljoen Groei BBP: 1,9% Inflatie: 2,1% Silvio Berlusconi, de koppige Italiaanse premier, zit er niet mee in om zijn enorme _ vooral door familieleden beheerde _ bedrijven te verkopen. In 2002 zal hij dan ook doorlopend worden beschuldigd van belangenconflicten. Als hij wordt veroordeeld wegens een van de zware beschuldigingen die jegens hem zijn geuit, is zijn positie onhoudbaar. Sinds 1992 voert Italië een beleid van loonmatiging. Er is echter groeiende onvrede onder werknemers, vooral uit de belangrijke linkervleugel. Italië mag zich in 2002 aan stakingen verwachten.De economie trekt enigszins aan. Investeringen ondersteunen de groei dankzij een steeds gunstiger belastingregime voor het midden- en kleinbedrijf, lagere rentetarieven, nieuwe stimulerende plannen en rooskleuriger exportvooruitzichten.In de gaten houden De openbare aanklager. Vóór de verkiezingen van 2001 beloofde Berlusconi de autonomie van de openbare aanklagers in te dammen, maar hij heeft zijn kruit tot nu toe droog gehouden. Als hij zijn plannen werkelijk uitvoert, zullen justitie, de centrumlinkse partijen en de internationale pers hevig protesteren.NOORWEGEN BBP: 175 miljard dollarBBP per hoofd: 38.700 dollarAantal inwoners: 4,5 miljoen Groei BBP: 2,1% Inflatie: 2,3% De nieuwe regering blijft de rol van de staat in de economie herzien en staat meer open voor privatisering en buitenlandse eigendom van Noorse bedrijven ( Statoil is al gedeeltelijk geprivatiseerd). De regering maakt plannen voor verdere verkopen in de bank- en energiesector. De economie zal het in 2002 wat beter doen. Consumentenuitgaven groeien weer als reactie op lagere rentetarieven, een stijging van het reëel besteedbaar gezinsinkomen en hogere investeringen.OOSTENRIJK BBP: 214 miljard dollarBBP per hoofd: 26.100 dollarAantal inwoners: 8,2 miljoen Groei BBP: 1,8% Inflatie: 1,6% De Oostenrijkse Vrijheidspartij, ooit voorgezeten door de xenofoob Jörg Haider, heeft slecht gepresteerd als minderheidspartij in de coalitieregering. Haider speelt daarom in 2002 misschien een meer zichtbare nationale rol (zij het niet als minister: de rest van Europa zou dat niet tolereren). Om momentum op te bouwen schrijft hij wellicht vervroegde verkiezingen uit voor het gouverneurschap van het bondsland Karinthië, een post die hij momenteel vervult. De regeringsdoelstelling 'evenwicht op de begroting vóór 2002' (een belofte gedaan onder invloed van het Stabiliteits- en Groeipact van de eurozone) wordt aan de kant geschoven. Omdat de economie zwak blijft, zouden bezuinigingsmaatregelen nodig zijn om die doelstelling te bereiken _ een zeer onwaarschijnlijke situatie, omdat dit de zaken alleen maar zou verergeren. Toch is het begrotingstekort minder dan 1% van het BBP. PORTUGAL BBP: 123 miljard dollarBBP per hoofd: 12.200 dollarAantal inwoners: 10,1 miljoen Groei BBP: 1,7% Inflatie: 2,9% De positie van premier Antonio Guterres is begin 2002 kwetsbaarder dan ooit. Door de zwakke economie en het verminderd vertrouwen van de bevolking zou zijn socialistische regering in 2002 wel eens kunnen vallen. De sociaal-democratische oppositiepartij wil evenwel geen crisis ontketenen. De inflatie zat in 2001 ruim boven het EU-gemiddelde, en de gevolgen daarvan kunnen in 2002 merkbaar worden: de vakbonden willen grotere loonsverhogingen om de gedaalde koopkracht te compenseren. Gezien de krappe arbeidsmarkt krijgen ze misschien wel hun zin.In de gaten houden De 'Lusiads'. Dit 400 jaar oude epos, dat Vasco da Gama's reis naar India verhaalt, is een klassieker die normaal wordt onderwezen aan leerlingen uit de derde klas van de middelbare school. De regering zou liever zien dat de Lusiads deel uitmaakt van het leerprogramma van het zesde leerjaar. Niet relevant genoeg voor de nieuwe generatie, zeggen de voorstanders van het regeringsvoorstel, en de taal is verouderd. Traditionalisten zullen gaan strijden om dit tegen te houden.SPANJEBBP: 659 miljard dollarBBP per hoofd: 16.600 dollarAantal inwoners: 39,6 miljoen Groei BBP: 2,4% Inflatie: 2,8% Radicaal nieuw leiderschap bij de ETA, de separatistische paramilitaire groep, is een voorbode van toenemend geweld in 2002. Maar ETA's groeiende isolatie suggereert dat de groep aan invloed en steun van de bevolking inboet.Spanje gebruikt zijn EU-voorzitterschap in de eerste helft van 2002 om zijn politieke gewicht in de schaal te leggen. Tegelijk beklemtoont het nog eens dat het één van de armste EU-landen van de EU is.In de gaten houden Latijns-Amerikaanse bijwerkingen. Als Argentinië zijn schulden niet betaalt, moet Spanje, dat zwaar in dat land heeft belegd, op de blaren zitten.TURKIJEBBP: 146 miljard dollarBBP per hoofd: 2180 dollarAantal inwoners: 67,2 miljoen Groei BBP: 3,5% Inflatie: 53,1% Spanningen binnen de links-rechts-centrum-coalitieregering worden onderdrukt aangezien de drie partijen bij vervroegde verkiezingen onder de kiesdrempel voor toelating tot het parlement zouden terechtkomen.De economie veert in 2002 een beetje op, maar het herstel is teleurstellend. De exportimpuls die uitging van de devaluatie in 2001 wordt ondermijnd door de wereldwijde trage economische groei. Een strenger fiscaal beleid zou de regeringsschulden in toom houden, maar wereldwijde afkeer van risico's brengt toerisme en buitenlandse investeringen in gevaar.In de gaten houden De strategische ligging van Turkije _ grenzend aan Irak, Iran en Syrië _ zorgt ervoor dat het land een centrale rol speelt in de door de Amerikanen geleide inspanningen om het terrorisme te vernietigen. Als Navo-lid schaart Turkije zich aan de kant van de Amerikanen. Maar door zijn verzwakte economie is het gedwongen om meer financiële hulp te vragen _ hulp die het land ook zal krijgen. ZWEDENBBP: 255 miljard dollarBBP per hoofd: 28.700 dollarAantal inwoners: 8,9 miljoen Groei BBP: 3,0% Inflatie: 1,9% Zelfs als het parlementaire pact met drie partijen niet standhoudt tot aan de volgende algemene verkiezingen, in september 2002, blijft de sociaal-democratische regering onder leiding van Goran Persson aan als minderheidsregering. Zweden is lid van de EU, maar neemt niet deel aan de eenheidsmunt. De meeste Zweden zouden er de voorkeur aan geven de EU helemaal te verlaten: slechts een derde van hen heeft er iets positiefs over te zeggen. Persson heeft beloofd om vóór 2004 een referendum te houden over het lidmaatschap van de eurozone.De Zweedse belastingen zijn de hoogste van de geïndustrialiseerde wereld. De belastingen gaan in 2002 iets omlaag, maar niet genoeg om Zweden te laten profiteren van de structurele economische hervormingen die werden doorgevoerd. ZWITSERLANDBBP: 265 miljard dollarBBP per hoofd: 36.500 dollarAantal inwoners: 7,3 miljoen Groei BBP: 1,7% Inflatie: 1,4% De Zwitsers stemmen in de eerste helft van 2002 over VN-lidmaatschap. Reken op een nipte winnaar, maar een meerderheid zegt: 'Nee.' Als de financiële markten onstabiel blijven, zal de Zwitserse franc worden gesteund door zijn status van 'veilige haven', maar die schaadt dan weer de concurrentiepositie. In de gaten houden Bankgeheim. De EU zet Zwitserland onder druk om zijn wetgeving inzake het bankgeheim op te geven in een poging de belastingontduiking aan banden te leggen. Internationale inspanningen om de financiering van terroristische activiteiten te bemoeilijken, vergroten de roep naar meer doorzichtigheid. Maar het geheim blijft bestaan.Centraal- en Oost-EuropaBULGARIJE BBP: 15 miljard dollarBBP per hoofd: 1960 dollarAantal inwoners: 7,9 miljoen Groei BBP: 4,4% Inflatie: 5,8% De voormalige koning Simeon Saxe-Coburg is nu premier, maar zijn macht is zeker niet absoluut. Zijn partij regeert samen met de etnische Turkse Beweging voor Rechten en Vrijheid. Het kabinet bevat rechts- en linksgeoriënteerde elementen. Reken op strubbelingen. De belastingen gaan in 2002 op alle fronten omlaag. Zij verdwijnen voor de armen en worden verlaagd voor alle anderen. De belasting op kapitaalwinsten wordt eveneens afgeschaft.In de gaten houden Het IMF. Met een hoog tekort op de lopende rekening neemt het IMF een strenger standpunt in ten aanzien van leningen. Het wordt immers duidelijk dat de voorspellingen van de regering over de economische groei te optimistisch zijn.HONGARIJE BBP: 63 miljard dollarBBP per hoofd: 6300 dollarAantal inwoners: 10,0 miljoen Groei BBP: 4,4% Inflatie: 7,1% De verkiezingen in 2002 worden een nek-aan-nekrace tussen enerzijds de Federatie van Jonge Democraten en de Hongaarse Volks Partij, en anderzijds de oppositie: de Hongaarse Socialistische Partij. Geen van beide behaalt een meerderheid. De extreem-rechtse Hongaarse Partij voor Recht en Leven zou wel eens een beslissende positie kunnen innemen.Nationalistische retoriek tijdens de verkiezingscampagne vergroot de spanningen met Slowakije en Roemenië. Beide landen zijn tegen de Hongaarse Status Wet, die op het gebied van werkgelegenheid en sociale voorzieningen voorrang verleent aan etnische Hongaren die in het buitenland wonen.In de gaten houden De forint. De verbreding van de wisselkoersbandbreedte in 2001 was bedoeld als maatregel in de strijd tegen inflatie. Maar een wisselkoersstijging zou de export kunnen schaden.OEKRAINEBBP: 45 miljard dollarBBP per hoofd: 909 dollarAantal inwoners: 49,9 miljoen Groei BBP: 5,0% Inflatie: 11,1% De buitengewoon onpopulaire en corrupte Leonid Koetsjma probeert te verhinderen dat een vijandige meerderheid de parlementsverkiezingen in maart wint. Als het hem niet lukt, staat hem een aanklacht te wachten. Dit betekent een niet meer dan minimale vooruitgang voor de hervorming van de energiesector en het afschaffen van uitzonderingen en privileges voor begunstigde bedrijfstakken. In de gaten houden De betrekkingen met Rusland. De bij de EU-regeringen niet geliefde Koetsjma wendt zich voor steun tot Rusland, en hij maakt gebruik van de vrees voor nauwere banden met Moskou om toezeggingen van het Westen te verkrijgen.POLEN BBP: 202 miljard dollarBBP per hoofd: 5200 dollarAantal inwoners: 38,7 miljoen Groei BBP: 2,7% Inflatie: 5,3% Aangezien de parlementsverkiezingen van 2001 een nek-aan-nekrace zullen worden, is de regering kwetsbaar voor aanvallen van populistische en eurosceptische oppositiepartijen. Het wordt dus moeilijk om de strenge maatregelen die nodig zijn voor toetreding tot de EU erdoor te drukken. Er zijn twee belangrijke belemmerende factoren voor de economie in 2002: een pijnlijk hoge werkeloosheid die de consumentenuitgaven laag houdt, en de rentetarieven die, in reële termen, hoog blijven en op die manier bedrijfsinvesteringen en uitgaven voor duurzame consumptiegoederen beperken.In de gaten houden De begroting. De regering, die in 2001 werd verkozen, erfde een tekort dat in 2002 3,6% van het BBP bedraagt. Reken op een strenger fiscaal beleid.ROEMENIE BBP: 42 miljard dollarBBP per hoofd: 1870 dollarAantal inwoners: 22,3 miljoen Groei BBP: 3,8% Inflatie: 26,0% De regerende sociaal-democratische partij overweegt niet langer een alliantie met een of meer oppositiepartijen. De moeizame samenwerking tussen regering en oppositie duurt voort.Roemenië treedt in 2002 toe tot de Navo. Het land zal van de gelegenheid gebruikmaken om zijn strategische ligging te beklemtonen, evenals het feit dat toetreding de stabiliteit in de Balkan bevordert. In de gaten houden Dracula Land. In 2002 gaat een themapark open ter nagedachtenis aan Roemeniës favoriete zoon: Vlad de Spietser. Maar nog voordat het knoflookijs in de verkoop gaat, krijgt de regering te maken met een hardnekkige bloedzuiger: de Amerikaanse filmstudio Universal bezit de rechten op een hele reeks filmafbeeldingen van Dracula, en eist aanzienlijke auteursrechtelijke vergoedingen.