Zelfs zijn laatste optreden als gouverneur van de Nationale Bank van België typeert Fons Verplaetse ten voeten uit. Midden februari 1999 presenteerde hij het jaarverslag van zijn instelling. Hij deed dat op zijn manier - lijzig, lijmig en licht onderuitgezakt als een Vlaamse huisvader wiens enige scheve schaats een te lang verblijf in zijn stamkroeg of zijn wijnkelder is. De bonhomie straalde eraf. Goochelend met cijfers en sociaal-economische parameters schilderde hij een toekomstbeeld van rozengeur en maneschijn voor ons land. Alleen moeten we wat opletten voor de vergrijzing, maar dat probleem duikt pas op vanaf 2010.
...

Zelfs zijn laatste optreden als gouverneur van de Nationale Bank van België typeert Fons Verplaetse ten voeten uit. Midden februari 1999 presenteerde hij het jaarverslag van zijn instelling. Hij deed dat op zijn manier - lijzig, lijmig en licht onderuitgezakt als een Vlaamse huisvader wiens enige scheve schaats een te lang verblijf in zijn stamkroeg of zijn wijnkelder is. De bonhomie straalde eraf. Goochelend met cijfers en sociaal-economische parameters schilderde hij een toekomstbeeld van rozengeur en maneschijn voor ons land. Alleen moeten we wat opletten voor de vergrijzing, maar dat probleem duikt pas op vanaf 2010. Voor zo'n man zou je een schuimende Stella laten tappen. Wie ook maar een klein beetje verder denkt, beseft dat Verplaetse alleen wilde zeggen dat het huidige politieke beleid best wordt voortgezet. Zijn boodschap luidt bijna onverholen: stem de rooms-rode coalitie van premier Jean-Luc Dehaene (CVP) niet weg op 13 juni 1999. Ooit keken gouverneurs van de Nationale Bank bedremmeld de andere kant op als hun behoedzame uitlatingen politiek konden kleurden. Nooit speelde een gouverneur zo'n vooraanstaande politieke rol, zowel voor als achter de coulissen. Dit blijkt overduidelijk uit het portret dat Johan Van Overtveldt schildert in Fons Verplaetse - De peetvader. De Verplaetse die we daarin leren kennen, blijkt niet alleen een politiek beest, maar ook en vooral een arrangeur en dealmaker met een griezelig geniaal gevoel voor timing en carrièreplanning POUPEHAN.Het begin van het boek knipoogt naar Watergate. Eind 1979 schreef de jonge journalist Van Overtveldt in de eveneens nog jonge Trends een artikel dat pleitte voor een devaluatie van de Belgische frank als hefboom om de totaal verziekte economie uit het slop te halen. Voor een jong journalist was het een waagstuk. De Nationale Bank en het establishment nagelde immers iedereen aan de schandpaal die zelfs maar het woord devaluatie durfde te gebruiken. Enkele dagen na de publicatie kreeg de journalist een anonieme telefoon van iemand die beweerde nog meer argumenten voor een devaluatie te kunnen aandragen. In het grootste geheim werd een ontmoeting geregeld in een Joegoslavisch restaurant in Brussel. De anonieme beller bleek Verplaetse, de toen nog onbekende medewerker van de studiedienst van de Nationale Bank. Op 21 februari 1982 devalueerde de Belgische frank. Als nieuwbakken adjunct-kabinetschef van premier Wilfried Martens (CVP) trad Verplaetse naar voren als dé architect van de operatie. Commentarieert Van Overtveldt: "In mijn jeugdig journalistiek enthousiasme kwam het nooit bij me op dat Verplaetses toenadering tot mij niet zomaar gebeurde. Ik was op een zeer bescheiden manier, zo werd me pas jaren later duidelijk, onderdeel van het master plan dat Verplaetse eind 1980 trachtte op de sporen te zetten." Verplaetse deed nooit zomaar iets. Aan de devaluatie en het herstelbeleid van de regeringen-Martens ging al een krachttoer van coulissenwerk vooraf. Bij de Nationale Bank kreeg Verplaetse het aan de stok met zijn chef, die hem negeerde bij een promotie. Verplaetse wist wijlen ACV-boegbeeld Jef Houthuys te overtuigen dat de misgelopen promotie een kaakslag voor hem en het ACV betekende. Verplaetse was al actief als militant voor de christelijke vakbond en zou die machtsbasis gebruiken als carrièrespringplank. Met premier Martens, Houthuys en BAC-voorzitter Hubert Detremmerie organiseerde hij in zijn buitenverblijf in Poupehan ook de berucht geworden voorbereidingen van het herstelbeleid à la Martens. Jean-Luc Dehaene toetste de voorstellen aan de desiderata van de christelijke arbeidersvleugel. MARCIA.Het portret toont ontluisterend hoe de vrome Vlaming uit Zulte gaandeweg verslaafd wordt aan de macht en zijn vrienden en idealen opzijschuift. Het culmineert in de merkwaardige bescherming van Marcia De Wachter, de jonge econome die zijn luitenant wordt en die hij bij zijn afscheid een plaats als directeur en zelfs vice-voorzitter van de Nationale Bank schenkt, een manoeuvre in de groezeligste Oude Politieke Cultuur, waaraan ook Dehaene meewerkte. Nochtans had Verplaetse minder vat op Dehaene dan op Martens. Uiteraard gaat het boek uitgebreid in op de grote verwezenlijkingen van Verplaetse: de devaluatie, de hervorming van de financiële markt, de koppeling van de frank aan de mark en het binnenloodsen van België in de eurozone, zijn ultieme moment de gloire. Maar ook deze belichting draait uit op een ontluistering. Verpaetses verdiensten blijken minder indrukwekkend dan hij zelf zo graag en gretig uitbazuint. Daarmee reikt het boek ook een toegankelijk kompas aan om het monetaire en economische beleid in die tijdspanne te begrijpen en te duiden. Johan Van Overtveldt, Fons Verplaetse - De peetvader. Roularta Books, 86 blz., 595 frank, ISBN 90-5466-387-1.LINDA BELLEMANS