De afschaffing van de woonbonus vanaf 1 januari 2020 is al aangekondigd in de startnota van Bart De Wever (N-VA). Onze columnist Jef Wellens berekende dat een koppel met een doorsneewoonkrediet door de woonbonus op twintig jaar 32.500 euro belastingen bespaart. "De woonbonus had perverse effecten op de woningmarkt. Die belastingvermindering heeft de woningprijzen omhooggejaagd", benadrukte Jan Jambon (N-VA) tijdens de voorstelling van het regeerakkoord aan de pers.

"We verschuiven het fiscale voordeel van het hebben van een woning naar het verwerven ervan", herhaalde Jambon bijna woordelijk wat De Wever in zijn startnota had geschreven. Vanaf 1 januari 2020 dalen ook de registratierechten voor de aankoop van de gezinswoning van 7 naar 6 procent, ter compensatie van het verlies van de woonbonus. Maar van een volledige compensatie is geen sprake. "Dit is een besparingsoperatie", zegt Wellens.

Wie een bestaande woning koopt, kan het tarief van de registratierechten nog doen zakken naar 5 procent door een renovatie die de energieprestatie van de woning verbetert. 1 procentpunt minder registratierechten betekent bij de aankoop van een woning van 300.000 euro een eenmalige belastingbesparing van 3000 euro, bij de aankoop van een woning van 400.000 euro is dat 4000 euro, enzovoort.

"Ik vind het niet rechtvaardig dat het fiscale voordeel hoger is naargelang de waarde van de woning hoger is", zegt Michel Maus, fiscaal advocaat van Bloomlaw. "In Brussel krijgt elke koper van een eigen woning een vrijstelling van registratierechten op de eerste schijf van 175.000 euro van het aankoopbedrag. Iedereen krijgt hetzelfde. Dat is eerlijker." Vandaag is er in Vlaanderen een vrijstelling van registratierechten op de eerste 80.000 euro bij de aankoop van een bescheiden woning van 200.000 euro of minder, of 220.000 euro in de Vlaamse kernsteden of de Vlaamse rand rond Brussel. Daar kan nog aan worden gemorreld, om een sociale correctie door te voeren.

Een erfenis voor vrienden

Er komt ook een vriendenerfenis in de erfbelasting. Iedereen kan tot 12.500 euro nalaten aan vrienden tegen het laagste tarief van de erfbelasting, dat normaal enkel geldt voor partners, kinderen en andere erfgenamen in de rechte lijn. "De weg is 1000 mijl lang, maar de eerste stap is gezet", reageert Maus. "Het is een klein bedrag, maar het is wel een belangrijk symbool. Er zijn steeds meer alleenstaanden, eenoudergezinnen en mensen in langeafstandsrelaties. Daar moet de maatschappij rekening mee houden."

Duurdere dienstencheques

Een dienstencheque zal nog altijd 9 euro per cheque kosten, maar de belastingvermindering daalt met 90 cent. In plaats van 2,7 euro per cheque kunt u voortaan slechts 1,8 euro terugkrijgen via de belastingafrekening. Iedere belastingplichtige kan 167 cheques per jaar fiscaal in mindering brengen. Wie dat maximaal aftrekbare aantal dienstencheques bestelt, betaalt vanaf volgend jaar dus iets meer dan 150 euro extra voor poetsen en strijken, of ruim 300 euro per koppel.