Particuliere durfkapitalisten worden onderverdeeld in twee groepen. Enerzijds willen ouders, buren en vrienden (in het vakjargon beter bekend als friends, fools and family) een startende ondernemer wel eens uit de financiële nood helpen. Anderzijds investeren ook business angels in start-ups. Business angels doen niet alleen mee voor het rendement, maar ook voor de sport en om de raadgevende functie die zij voor de starter kunnen vervullen.
...

Particuliere durfkapitalisten worden onderverdeeld in twee groepen. Enerzijds willen ouders, buren en vrienden (in het vakjargon beter bekend als friends, fools and family) een startende ondernemer wel eens uit de financiële nood helpen. Anderzijds investeren ook business angels in start-ups. Business angels doen niet alleen mee voor het rendement, maar ook voor de sport en om de raadgevende functie die zij voor de starter kunnen vervullen. Maar de coalitiepartners steigerden. Groen herinnert aan het regeerakkoord om fiscale stimulansen te richten op duurzaam ondernemen. En rood vindt het geen taak van de overheid om slechte beleggingen te subsidiëren. Eigenaardige reactie, want dat gebeurt al jaren. Bij het Vlaams Waarborgfonds kunnen durfkapitaalfondsen zich ten koste van de overheid - dus de belastingbetaler - indekken tegen verlieslatende risico-investeringen. Op het congres van het Vlaams Economisch Verbond ( VEV) begin deze maand paste Dewael zijn plan toch aan. In plaats van een fiscale aftrek voor verliezen - wat de deur opent voor de invoering van een meerwaardebelasting - pleit Dewael nu "naar Amerikaans voorbeeld" voor een belastingkorting op particuliere beleggingen in Small Business Investment Companies ( SBIC). Een SBIC is een participatiefonds dat voornamelijk in kleine en startende ondernemingen investeert. Axel Haelterman, fiscaal specialist van het advocatenkantoor Freshields Bruckhaus Deringer en professor Personen- en Vennootschapsbelasting aan de KU Leuven, legt een verband met de huidige pensioenspaarregeling, omdat alleen nieuw op te richten fondsen een fiscaal voordeel genieten. Haelterman: "Zo wordt de link naar een meerwaardebelasting vermeden, omdat het fiscaal logische parallellisme tussen verliesaftrek en winstbelasting niet meer geldt. In plaats van een algemene fiscale regeling lanceert Dewael nu een incentive voor bepaalde risicovolle beleggingen." Technisch gezien levert deze maatregel volgens Haelterman geen enkel probleem op. Maar hij voegt eraan toe: "Deze gunst zou niet mogen worden beperkt tot nieuwe SBIC's. Zo discrimineer je de bestaande beleggingsfondsen in start- en durfkapitaal die hun diensten al hebben bewezen."Noch nieuw, noch AmerikaansHet idee om in België SBIC's te lanceren is niet nieuw. Enkele professionele durfkapitaalspelers ijveren al jaren voor deze Amerikaanse succesformule. Op Europees niveau werd eind 2001 op de Industrieraad van de Europese Unie beslist een echte SBIC-regeling in te voeren, waar ook Vlaamse durfkapitaalfondsen en Vlaamse ondernemers van zullen profiteren. Dewaels voorstel is dus niet nieuw, maar ook niet Amerikaans. Buiten de term SBIC zijn er weinig of geen overeenkomsten te vinden tussen het Vlaamse voorstel en de Amerikaanse formule. Het Amerikaanse SBIC-programma bestaat al sinds 1958, maar werd in 1992 grondig hervormd. De overheid probeert via overheidswaarborgen een financiële hefboom te creëren voor participatiemaatschappijen die kleine en/of startende ondernemingen ondersteunen. De participaties die door Amerikaanse SBIC's in de laatste vijf jaar werden genomen, bedragen ongeveer de helft van het totaal aantal participaties en 18% van het totale geïnvesteerde risicokapitaal. Het marktaandeel van de SBIC's in de ondersteuning van zaaikapitaal, de eerste fase van een onderneming, bedroeg wel 70%.Zolang het totale bedrag onder de 108,8 miljoen dollar blijft, kan een door de overheid erkende SBIC tot twee- of driemaal toe zijn eigen vermogen krijgen. De SBIC haalt dit geld op door obligaties of participatiebewijzen op te kapitaalmarkt te verkopen via de Small Business Administration ( SBA). De effecten worden door de overheid voor 100% gewaarborgd. De obligaties hebben een looptijd van vijf of tien jaar, met een interestvoet die op het tijdstip van de verkoop door de markt wordt bepaald. De voordelen van het systeem zijn legio. Particulieren en/of institutionele beleggers die deze obligaties of participatiebewijzen aankopen lopen geen risico, want hun geïnvesteerde kapitaal wordt altijd volledig terugbetaald omdat het door de overheid is gewaarborgd. De SBIC's zien met de regeling hun werkingsmiddelen tegen een goedkope prijs enorm stijgen. En de slaagkansen van de startende Amerikaanse ondernemers om een degelijke financiering te verkrijgen, vergroten aanzienlijk door de hefboom die de overheid aan hun potentiële investeerders geeft. In die zin grijpt de overheid in waar de markt faalt, zoals de cijfers trouwens aangeven. De overheid spreidt zijn risico door een combinatie van zeer succesvolle en minder succesvolle SBIC's te ondersteunen.En de Amerikaanse burger? Volgens de SBA worden door het SBIC-programma niet alleen honderdduizenden extra banen gegenereerd, maar is het programma voor de Amerikaanse belastingbetaler winstgevend. De formule zou meer opbrengen dan het kost.Maat voor nietsVolgens Haelterman zullen de terugverdieneffecten van de fiscale aftrek op lange termijn veel groter zijn dan aangenomen. Hierbij verwijst hij naar het multiplicatoreffect op de werkgelegenheid, de sociale zekerheid en de inkomsten uit de vennootschapsbelasting.In België financieren ongeveer twee op honderd Belgen een startende onderneming. Zonder het belang van deze informele investeerders te willen onderschatten - in Amerika zijn ze naar schatting achtmaal belangrijker dan het formele risicokapitaal - rijst de vraag hoeveel meer mensen dankzij het plan-Dewael hun spaarcenten zullen aanwenden om een startende Belg te ondersteunen.Critici vinden dat alleen beleggers die sowieso al wilden investeren, een korting genieten. Steunt Dewael met zijn voorstel de Vlaamse ondernemer of bevoordeelt hij enkel de Vlamingen die misschien ook zonder fiscale aftrek een Vlaamse ondernemer hadden ondersteund? Zeker is dat Dewaels voorstel momenteel lopende investeringensdossiers enkel belemmert. Net als bij de aangekondigde verlaging van de registratierechten zullen sommigen - onterecht? - wachten op de invoering van het voorstel alvorens een nieuwe investering aan te gaan.Momenteel bestaat er geen enkele zekerheid dat Dewaels voorstel daadwerkelijk het aantal investeringen in starters zal doen stijgen, zoals de Amerikaanse - en binnenkort Europese - SBIC-regeling dat wel doet. Integendeel, een studie die het Vlaams Waarborgfonds evalueert (zie blz. 17), stelt uitdrukkelijk dat dit overheidsinitiatief de durfkapitaalmarkt voor starters helemaal niet bevordert. Het is tijd dat Dewael een derde poging onderneemt om een voorstel uit te werken dat onze Vlaamse entrepreneurs wel ten goede komt.An GoovaertsEric PompenEric PompenEr bestaat geen enkele zekerheid dat Dewaels voorstel het aantal investeringen in starters zal doen stijgen.Het Amerikaanse SBIC-programma genereert honderdduizenden banen en is winstgevend voor de Amerikaanse belastingbetaler.