De regering bereidt maatregelen voor tegen financiële constructies die enkel als doel hebben belastingen te ontwijken. Staatssecretaris voor Fraudebestrijding John Crombez (sp.a) richt zijn pijlen uitdrukkelijk op de 25.000 managementvennootschappen. "Hij jaagt veel van onze leden de stuipen op het lijf", getuigt Kristof Willekens, fiscalist bij de middenstandsorganisatie Unizo. "Ondernemers krijgen de indruk dat werken met een vennootschap een indicatie van fraude wordt. De impact van de fraudebestrijding is veel groter dan vroeger. In vorige regeringen was de post 'inkomsten uit fraudebestrijding' een lapmiddel om het gat te dichten aan het einde van de onderhandelingen. Nu is het een hoeksteen van het regeringsbeleid. Dit jaar moet Crombez 720 miljoen bijeenharken, volgend jaar een miljard. We hebben de indruk dat Crombez alle vennootschappen wil aanpakken en het geld wil halen waar hij denkt dat het zit: bij de ondernemers."
...

De regering bereidt maatregelen voor tegen financiële constructies die enkel als doel hebben belastingen te ontwijken. Staatssecretaris voor Fraudebestrijding John Crombez (sp.a) richt zijn pijlen uitdrukkelijk op de 25.000 managementvennootschappen. "Hij jaagt veel van onze leden de stuipen op het lijf", getuigt Kristof Willekens, fiscalist bij de middenstandsorganisatie Unizo. "Ondernemers krijgen de indruk dat werken met een vennootschap een indicatie van fraude wordt. De impact van de fraudebestrijding is veel groter dan vroeger. In vorige regeringen was de post 'inkomsten uit fraudebestrijding' een lapmiddel om het gat te dichten aan het einde van de onderhandelingen. Nu is het een hoeksteen van het regeringsbeleid. Dit jaar moet Crombez 720 miljoen bijeenharken, volgend jaar een miljard. We hebben de indruk dat Crombez alle vennootschappen wil aanpakken en het geld wil halen waar hij denkt dat het zit: bij de ondernemers." Jan Sap, secretaris-generaal van de Federatie voor Vrij en Intellectuele Beroepen, treedt hem bij. "Voor de meeste ondernemers is een vennootschap een werkinstrument. Zeker de zelfstandigen en vrije beroepen kunnen zo hun aansprakelijkheid beperken, zich onderling organiseren of aan de opvolging werken. Natuurlijk zijn er uitwassen. Maar de fiscus roeit de meeste al uit. Wil de regering strengere maatregelen? Mij niet gelaten, als het correct gebeurt. Oneerlijke concurrenten moeten eruit. Maar sjoemelaars en correcte ondernemers mogen niet in een zak gestopt worden." Als de plannen doorgaan zoals ze nu voorliggen, dan beschikt Crombez over een atoombom tegen fiscale ontwijking. Als de fiscus beslist dat een juridische constructie hoofdzakelijk tot doel heeft belastingen te ontwijken, dan moet de onderneming het tegendeel bewijzen. Kan ze dat niet, dan past de fiscus de kwalificatie aan en heft ze een hogere belasting. Minister van Financiën Steven Vanackere (CD&V) noemde deze antimisbruikbepaling onlangs "een speerpunt op weg naar een rechtvaardigere fiscaliteit". Maar het voorbije weekeinde uitten hij en Open Vld-fractieleider Patrick Dewael kritiek op de al te voortvarende aanpak van Crombez. De Antwerpse fiscalist Victor Dauginet (Dauginet Advocaten) reageert ronduit ontstemd op de nieuwe regeling. "Dit is een ramp. Veel erger dan ik gedacht had. De rechtsstaat is ver weg. De overheid kan zo alle fiscale constructies wegvegen. De belastingcontroleur hoeft enkel te beweren dat er misbruik is, waarop de belastingbetaler een tegenargumentatie moet opstellen. De omkering van de fiscale bewijslast zal ertoe leiden dat de fiscus weinig werk heeft, en de belastingadviseurs overspoeld worden met dossiers." De advocaat vreest dat de nieuwe bepaling veel rechtsonzekerheid creëert. "De belastingdiensten kunnen bij wijze van spreken elk contract herkwalificeren naar de fiscaal ongunstigste constructie. De haviken van de fiscus zullen gigaprocessen in gang zetten. Moet de belastingplichtige voortaan de hoogst belastbare weg volgen om te vermijden dat hij een juridisch gevecht met de fiscus moet leveren?" Volgens Crombez zal het nieuwe antimisbruikartikel "schandelijke praktijken" uitsluiten, zoals de chirurg die zijn zeiljacht in zijn vennootschap onderbrengt als beroepskosten. Jan Sap (FVIB) plaatst deze uitspraak in een hetze tegen ondernemers die door allerhande misbruiken de belastingen afromen, versus de rest van de bevolking - brave belastingbetalers. "De toon zit compleet verkeerd." Dauginet spreekt van "pure demagogie". Hij wijst erop dat artikel 53 van het Wetboek van Inkomstenbelasingen jachten of andere pleziervaartuigen uitdrukkelijk uitsluit als beroepskosten, tenzij in zeer bijzondere omstandigheden. Het artikel somt een hele lijst op van uitgaven die als beroepskosten worden afgewezen. Daartoe behoren ook "alle kosten in zover deze op onredelijke wijze de beroepsbehoeften overtreffen". Dauginet: "En wees gerust. Elke controleur zal die kosten eruit gooien. Denk je nu echt dat een ondernemer zonder kritiek van de fiscus zijn appartement aan de kust in zo'n managementvennootschap kan onderbrengen, zoals beweerd wordt?" Bart Van Coile, raadslid van het Instituut van Accountants en Belastingconsulenten (IAB), vreest dat heel wat ondernemers zich in het buitenland zullen vestigen. Zo verliest de schatkist geld. "Gooi het kind niet met het badwater weg", waarschuwt hij. "De overgrote meerderheid van managementvennootschappen levert zijn bijdrage aan de schatkist, zoals het hoort." Unizo-jurist Kristof Willekens getuigt echter dat heel wat zaakvoerders de fiscale limiet opzochten: "Tweede verblijven en de derde auto werden in de werkmaatschappij ondergebracht. De administratie raakte gefrustreerd, omdat ze dikwijls niet werd gevolgd door de rechtbanken. Maar je hebt geen catch all-regeling nodig om excessen te kunnen aanpakken. Het huidige arsenaal is voldoende." De regering nam trouwens eind vorig jaar al maatregelen om het gebruik van goederen van de managementvennootschap (een gebouw, een auto) als een hoger 'voordeel van allerlei aard' te omschrijven voor de inkomstenbelastingen. "Hierover kregen we heel wat meer vragen dan over de managementvennootschappen", signaleert Marc Van Cutsem van BDO Belastingconsulenten. "Het wordt stilaan duur om je woning onder te brengen in een managementvennootschap. Die woning stijgt immers in waarde en als ze uit de vennootschap wordt gehaald, moet je nog eens een belasting van 25 procent betalen." Dauginet kan er trouwens mee leven dat de voordelen van allerlei aard zwaarder wegen in de inkomstenbelasting. "Geen probleem", schokschoudert hij. "Dat is een politieke keuze. Ik denk wel dat de managementvennootschappen op termijn een Fiat nemen als bedrijfswagen in plaats van een BMW en de extra fiscale inkomsten dus snel lager worden. Of zal een of andere belastingambtenaar dan redeneren dat die wagenwissel puur fiscaal geïnspireerd is en dus valt onder de nieuwe antimisbruikbepaling?" "De nieuwe antimisbruikmaatregel promoveert de fiscus van tante tot schoonmoeder, die rechter en partij wordt", reageert Erik Monard, managing partner van het advocatenkantoor Monard-D'Hulst. "Door een rechtshandeling naar goeddunken te herkwalificeren plaatst de overheid zich boven de wet. De fiscus kan zich volgens de grondwet ook niet mengen in juridische overeenkomsten tussen twee vennootschappen." Het goede nieuws is volgens Dauginet en Monard dat de nieuwe regeling waarschijnlijk niet overleeft voor het Hof van Cassatie. De Raad van State sprak zich trouwens vorige week al kritisch uit over het eerste ontwerp van Crombez. Ook het oude misbruikartikel 344, dat de regel invoerde dat de fiscus enkel rekening mocht houden met de economische werkelijkheid, los van de juridische constructie, is door Cassatie onuitvoerbaar verklaard. Het Hof redeneert dat de fiscus een constructie niet kan herinterpreteren, omdat dat tot andere rechtsgevolgen zou leiden en dus tot juridische anomalieën. In feite bevestigde dit arrest het aloude Brepols-arrest, dat toeliet dat belastingplichtigen de minst belaste weg zochten. "De nieuwe maatregel zal er wel toe leiden dat belastingplichtigen minder de grenzen van de fiscale mogelijkheden zullen opzoeken", zegt Van Cutsem. "Al te agressieve constructies zullen gemeden worden. Er zal meer voorafgaandelijk overleg zijn met de administratie. Onze klanten in Limburg zijn trouwens nu al erg voorzichtig met verregaande fiscale constructies." Andere fiscalisten, zoals Trends-columnist Jan Van Dyck, waren minder kritisch over de antimisbruikmaatregel, omdat die in het verlengde ligt van een al bestaande regel die geldt voor btw-constructies. Die mogen geen misbruik van het fiscaal recht uitmaken. Het Europees Hof van Justitie spreekt van misbruik van recht, als de rechtshandeling niet strookt met het doel van de wetgever en ook uitsluitend of hoofdzakelijk werd gemotiveerd door fiscale doelstellingen. Volgens Dauginet laat dat criterium interpretatieruimte. Hij verwijst naar de dossiers RBS Deutschland Holdings GMBH en Weald Leasing (2010), waar leasingcontracten zo werden opgezet dat duidelijk belastingvoordelen werden nagestreefd. Volgens het Hof was er echter geen sprake van een kunstmatige constructie die geen verband houdt met de economische realiteit. "Als de regering zich laat leiden door Europese criteria, kan ik ermee leven", verzucht Dauginet. "Maar wettelijke constructies opzetten over de omkering van de bewijslast is geknoei. De rechtszekerheid is mijlenver zoek. Dat leidt naar de totale willekeur. Zeggen dat zo'n regeling nodig is, is leugenachtig. Ik ben trouwens totaal verbaasd dat Open Vld en de rechterzijde van CV&V in die redenering meestapten." HANS BROCKMANS EN ERIC POMPEN, ILLUSTRATIE DAAN ROSSEELS"Ondernemers krijgen de indruk dat werken met een vennootschap een indicatie van fraude wordt" Kristof Willekens, Unizo "De rechtszekerheid is mijlenver zoek" Victor Dauginet, Dauginet advocaten