De wereldwijde miljardenhandel in de producten van bedreigde diersoorten is een belangrijke reden waarom de biodiversiteit met zo'n alarmerende snelheid afneemt. Hij verklaart ook waarom zelfs de schitterendste van de charismatische grote dieren, zoals olifanten, tijgers, leeuwen en neushoorns, risico blijven lopen. In mei houdt de Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (Cites) haar driejaarlijkse top in het Sri Lankaanse Colombo. Er zullen nieuwe beloftes gedaan worden over het bestraffen van misdadigers en het redden van dieren. Maar de misdadigers hebben nog de overhand.
...

De wereldwijde miljardenhandel in de producten van bedreigde diersoorten is een belangrijke reden waarom de biodiversiteit met zo'n alarmerende snelheid afneemt. Hij verklaart ook waarom zelfs de schitterendste van de charismatische grote dieren, zoals olifanten, tijgers, leeuwen en neushoorns, risico blijven lopen. In mei houdt de Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (Cites) haar driejaarlijkse top in het Sri Lankaanse Colombo. Er zullen nieuwe beloftes gedaan worden over het bestraffen van misdadigers en het redden van dieren. Maar de misdadigers hebben nog de overhand. Pogingen om de handel uit te roeien vormen een aanschouwelijke les over de wet van onbedoelde gevolgen. Bijna elk succes schept een nieuw probleem. Een van de grootste doorbraken van de afgelopen jaren was bijvoorbeeld het Chinese verbod op de handel in ivoor en ivoren producten, dat in 2018 van kracht werd. Doordat de ivoorprijs zakte, zijn in Oost-Afrika minder olifanten gedood om hun slagtanden. Maar sommige ivoorhandelaars zijn overgestapt op een nieuwe handel: die in schubdieren. De miereneters zijn in trek wegens hun vlees en de zogenaamde geneeskrachtige eigenschappen van hun schubben. Ze zijn nu de meest verhandelde bedreigde diersoort ter wereld. In Zuidoost-Azië is de populatie al gedecimeerd. De stropers gaan nu naar Afrika. Of neem de neushoorns. De vraag naar hun hoorns stortte in nadat China in 1993 de verkoop daarvan en van tijgerbot had verboden. De hoorn werd gebruikt in traditionele Chinese medicijnen tegen koorts, reuma en jicht. Maar de vraag steeg in Vietnam na al even onzinnige geruchten dat je er kanker mee kon genezen. Tijgerbotmedicijnen worden vervangen door versies met leeuwen- en luipaardbotten. En ga zo maar door. Overigens heeft China het verbod in 2018 weer versoepeld. De bijeenkomst in Colombo wordt dus niet het feest van zelfgenoegzaamheid waarop veel afgevaardigden gehoopt moeten hebben na de vorige top in 2016. In Johannesburg kondigde Cites een "doorbraak-akkoord" aan. Allereerst werden er meer soorten opgenomen in de lijsten van dieren waarvan de handel gereguleerd is. Zo staan nu alle acht schubdiersoorten in Appendix 1, die de hoogste bescherming garandeert. Bovendien werden er resoluties aangenomen voor dieren zoals helmneushoornvogels, slangen en palingen. De 152 lidstaten ondertekenden ook overeenkomsten om de cybercrime, de corruptie en de vraag naar deze dieren aan banden te leggen. Cites pochte dat wildbescherming nu "stevig verankerd was in de agenda's van handhavings-, ontwikkelings- en financieringsdiensten". Ter illustratie van het gevaar: in de lijsten van Cites staan zo'n 5800 dieren en 30.000 planten. In Colombo zal duidelijk worden hoe goed de wereld zijn beloftes is nagekomen. Dat maakt de top nog belangrijker dan de vorige, vindt Sabri Zain. Hij is beleidsmanager van Traffic, een ngo die de illegale handel wil beteugelen. Zain ziet vooruitgang. Hij wijst erop hoeveel moeilijker het nu voor criminelen is wildproducten te verhandelen via internetplatforms. Het is ook waar dat de handel hoger op de politieke agenda staat, mede dankzij een opgemerkte conferentie in Londen in oktober 2017. Er is ook meer toezicht op de infrastructuur van de handel, doordat transportfirma's ladingen checken en banken uitkijken naar verdachte geldstromen. Maar er zullen in Colombo ook klachten komen. Zo is het nog treurig gesteld met de handhaving in veel landen en als de vraag op één plek wordt onderdrukt, duikt ze ergens anders weer op. Door de omvang van China gebeurt dat vaak in buurlanden als Vietnam en Laos. En er zullen weer de vertrouwde discussies weerklinken. Daarbij houdt één groep vol dat de biodiversiteit enkel behouden kan blijven als de lokale bevolking een economisch belang heeft bij natuurbehoud en dat een deels legale handel daarom essentieel is. Een andere groep wijst erop dat gelegaliseerde handel het makkelijker maakt ook illegale producten wit te wassen en de vraag naar producten van bedreigde soorten aanwakkert. Dat debat is in ieder geval niet met uitsterven bedreigd.