Het 'non' van 54,87 % van de Fransen tegen de Europese grondwet was voor president Jacques Chirac en de Brusselse EU-cenakels een dreun vanjewelste. De 'neen'-stemmen in Nederland dreigen voor forse naschokken te zorgen. In Duitsland incasseerde bondskanselier Gerhard Schröder vorige week een flinke electorale opdoffer in Noordrijn-Westfalen. In Italië worstelt premier Silvio Berlusconi met een regeringswissel.
...

Het 'non' van 54,87 % van de Fransen tegen de Europese grondwet was voor president Jacques Chirac en de Brusselse EU-cenakels een dreun vanjewelste. De 'neen'-stemmen in Nederland dreigen voor forse naschokken te zorgen. In Duitsland incasseerde bondskanselier Gerhard Schröder vorige week een flinke electorale opdoffer in Noordrijn-Westfalen. In Italië worstelt premier Silvio Berlusconi met een regeringswissel. En in België? Hier bleef het vertrouwen van de bevolking in de regering-Verhofstadt II ongeschonden. Het krediet (52 %) dat de regering genoot voor en na de perikelen rond Brussel-Halle-Vilvoorde veranderde niet of nauwelijks. Geen vuiltje aan de lucht dus. Business as usual. Het enige feit dat in de Wetstraat voor opschudding zorgde, was het afscheid van SP.A-voorzitter Steve Stevaert en zijn zelfgekozen fin de carrière in de Limburgse provincie. En toch. Het vertrek van 'Stevie Wonder' mag dan al de naald van enkele politieke seismografen niet tilt hebben doen slaan (er was wel veel lawaai en mediahype, maar de meeste politici ontkenden dat er iets fundamenteels was veranderd), op termijn zou dit manoeuvre wel eens voor een diepe breuklijn kunnen zorgen. We schreven het al in dit blad. Steve Stevaert stond voor herverdeling. Met zijn hippe, progressieve, nieuw-linkse beleid wou hij zo hoog mogelijke belastingen op inkomsten en zo weinig mogelijk indirecte lasten heffen. Het ideale fiscale recept à la Steve was: maximale lasten op arbeid (of vennootschappen) en minimale heffing op consumptie. Daarbij teerde hij op de erfenis van de welvaartsstaat. Dat concept uit de gouden jaren zestig had aan de socialisten het ideale alibi gegeven om de staat zijn rol van herverdeler verder te laten spelen. Stevaert maakte hiervan handig gebruik om zijn gratis diensten te promoten. En de factuur voor die 'kosteloze' bus, elektriciteit of tv werd dan maar doorgeschoven naar hen die de meeste belastingen betalen. "Herverdeling is een ongelooflijk performant economisch mechanisme," zei de bevlogen socialist vorig jaar nog in Trends. Dat die lasten op arbeid en vennootschappen ook wogen op de productiekosten van ondernemingen en de concurrentiekracht van ons bedrijfsleven aantastten, met alle gevolgen van dien voor de werkgelegenheid en uiteindelijk de financiering van de sociale zekerheid, vertelde hij er echter niet bij. Het is aan Stevaert te wijten dat die gratis-mythe zo lang overeind is gebleven in de Wetstraat. Pas nu begint langzaam het besef door te druppelen dat er eerst en vooral iets moet zijn om te herverdelen. En dat is niet langer het geval. Wie daaraan twijfelt, moet maar eens het interview met kanselier Schröder (ook een socialist) erop nalezen dat deze week in Time verschijnt. "Het belangrijkste is te begrijpen dat Duitsland een land was waar er lange tijd voldoende ruimte bestond voor de herverdeling van rijkdom. Dat is niet langer het geval, en wel om twee redenen: de globalisering en de vergrijzing." En prompt wijst hij op zijn Agenda 2010, een reeks van diepgaande maatregelen die de Duitse arbeidsmarkt en sociale zekerheid moet hervormen. "Alleen door dit proces kunnen oude zekerheden door nieuwe vervangen worden." Steve Stevaert geeft nu de scepter door aan partijgenoot Johan Vande Lanotte. Die wees er begin 2004 al op, in zijn fameuze 'scharniernota' samen met Frank Vandenbroucke (SP.A), dat onze welvaartsstaat een tanker is die dringend van koers moet veranderen. Negen maanden later trok zijn kompaan Vandenbroucke opnieuw aan de alarmbel: "Uit de ervaring van Schröder vallen lessen te trekken: wie te lang wacht met ingrijpen, moet uiteindelijk zeer brutaal ingrijpen," schreef hij letterlijk. Waarop hij vakkundig werd teruggefloten door Steve Stevaert. De episode van zijn Limburgse gratis- idée fixe kan nu definitief worden afgesloten. Het is aan zijn opvolger om te bewijzen dat wat hij toen als politicus aangaf, hij ook daadwerkelijk in de praktijk kan waarmaken. piet.depuydt@trends.beHet is nu aan Johan Vande Lanotte om te bewijzen dat wat hij begin 2004 in zijn 'scharniernota' aangaf, hij ook daadwerkelijk in de praktijk kan waarmaken.