Compostela, ad vesperas Sancti Iacobi û Codex Calixtinus Ensemble Organum o.l.v. Marcel Pérès

De verering van Sint-Jacob ontstond in de negende eeuw, maar nu nog trekken talrijke pelgrims naar Santiago de Compostela. De muzikale traditie rond die bedevaart is bijna helemaal verdwenen. Het zullen niet allemaal stichtende teksten geweest zijn die onderweg of 's avonds in de herberg gezongen werden. De religieuze cultus en bijbehorende gezangen worden beschreven in de 'Codex Calixtinus' - naar paus Calixtus (1119-1124) - die bewaard wordt in de kathedraal van Santiago. Die codex is een compilatie van composities die ontstonden op de belangrijkste plaatsen langs de pelgrimsroute. Deze cd brengt een samenvatting (want de ceremonie duurt volle twee uur) van de vespers op de vooravond van het feest van Sint-Jacob (25 juli). Een prachtige uitgave met commentaar in vier talen en de tekst van de gezangen. (Ambroisie AMB 996)
...

De verering van Sint-Jacob ontstond in de negende eeuw, maar nu nog trekken talrijke pelgrims naar Santiago de Compostela. De muzikale traditie rond die bedevaart is bijna helemaal verdwenen. Het zullen niet allemaal stichtende teksten geweest zijn die onderweg of 's avonds in de herberg gezongen werden. De religieuze cultus en bijbehorende gezangen worden beschreven in de 'Codex Calixtinus' - naar paus Calixtus (1119-1124) - die bewaard wordt in de kathedraal van Santiago. Die codex is een compilatie van composities die ontstonden op de belangrijkste plaatsen langs de pelgrimsroute. Deze cd brengt een samenvatting (want de ceremonie duurt volle twee uur) van de vespers op de vooravond van het feest van Sint-Jacob (25 juli). Een prachtige uitgave met commentaar in vier talen en de tekst van de gezangen. (Ambroisie AMB 996) Na zijn gouden periode in Engeland (1720-1730) verbleef Handel korte tijd op het vasteland. Toen hij naar Londen terugkeerde, was de smaak van het publiek veranderd. In 1737 kreeg de componist bovendien een beroerte waardoor hij ettelijke maanden verlamd was. Een en ander verklaart waarom 'Serse' zo anders is. De muziek en de plot - personages die gebukt gaan onder jaloezie - doen denken aan Mozart (Figaro) en Verdi (Falstaff). Handel is een geniale, ongelofelijk sterk geïnspireerde 'melodist' en 'Serse' vormt alvast een schakel tussen Monteverdi en Mozart. De tempi en de kleuren die William Christie aanwendt, verrassen soms, maar in globo is dit een schitterende uitvoering die de persoonlijke toets van Handel in (soms wat) routineuze recitatieven onderstreept. In het bekende - hier bijzonder ontroerende - Largo is Anne Sofie von Otter gewoon subliem! (Virgin 5-45711-2) Eén ding staat vast: pianist Leif Ove Andsnes behoort tot de absolute top. Zowel de live optredens als de cd-producties van deze minzame man zijn pakkende belevenissen. Pianoconcerto's van Haydn (EMI 5-56960-2), Grieg en Schumann (EMI 5-57486-2) liggen nog vers in het geheugen. Nu waagt Andsnes zich aan Mozart, maar het is niet op glad ijs. Uit de vertolking blijkt een intelligent inzicht in de essentie van Mozart: diepmenselijk drama onder een sluier van ondraaglijke lichtheid. Het 'Concerto nr. 9' schreef Mozart toen hij 21 was (1777). Het was opgedragen aan Mademoiselle Jeunehomme, een Franse pianiste die toen in Salzburg verbleef. Er werd nochtans nooit een spoor van haar teruggevonden... Het minder bekende 'Concerto nr. 18' is één van de zes die Mozart componeerde in 1784. Hij was toen 28 en een tot volle maturiteit gekomen, volleerde componist. (EMI 5-57803-2) Ooit werd de Braziliaanse pianist Nelson Freire (°1944) beschouwd als een van de "best bewaarde geheimen" in de pianowereld. Reden hiervoor was het relatief kleine aantal optredens per jaar (gemiddeld slechts één per week). Hij behoort niettemin tot de Great Pianists of the 20th Century (100 albums door Philips, inmiddels een collectors' item). In het romantische repertoire - Brahms, Chopin, Liszt en uiteraard ook Schumann - is Freire op z'n best. Zijn techniek is zonder schroom feilloos. Opvallende precisie en prachtige sound koppelt hij met schijnbaar gemak aan grote muzikaliteit, ook in de meest complexe passages en dito spanningsvelden die Schumann onsterfelijk hebben gemaakt. (Decca 473 902-2) De 'Symfonie nr. 2' van Rachmaninov en de bekende 'Vocalise nr. 14' zijn mijlpalen uit de late romantiek. Essentieel hieraan zijn de wonderbaarlijke harmonieën die u "in staat stellen de belangrijkste noten van de melodie te ontdekken" (I. Fischer). Als pianist werd Rachmaninov (1873-1943) overal op handen gedragen; als componist was hij controversieel. Omdat volgens de overheid zijn muziek ôde decadentie van de lage bourgeoisie vertegenwoordigde" werd Rachmaninov verbannen uit het communistische Rusland, maar werd hij daarna pas echt populair... Componist Igor Stravinsky vond hem een genie en pianist Claudio Arrau wist dat ôRachmaninov behoort tot die zeldzame mensen die eeuwige roem" verdienen. (Channel Classics CCS SA 21604) Dvorák werd bekend dankzij zijn Symfonie 'Uit de Nieuwe Wereld', zijn 'Amerikaans Kwartet' en zijn 'Celloconcerto', maar wat hij voordien schreef, loont beslist ook de moeite. Daartoe behoort de 'Serenade voor blazers' (versterkt met cello en bas) die hier wordt uitgevoerd. In de vierdelige 'Suite in Bes' voor dertien blazers van Richard Strauss hebben donkere kleuren een groot overwicht. Het Praeludium creëert de gewenste sfeer; in de Romanze-Andante is plaats voor puik solowerk; voor de Gavotte en de Finale Introduktion und Fugue waarschuwde dirigent Hans von Bülow de jonge Strauss tegen overdreven "kontrapunktische Spielereien"... iets waar Strauss nu net goed in was. Flor Alpaerts (1876-1954), tot aan zijn pensioen (1941) directeur van het Koninklijk Vlaams Muziekconservatorium van Antwerpen, had een voorkeur voor het orkestkoloriet à la Richard Strauss. Zijn 'Avondmuziek' bestaat uit twee korte, eerder intieme serenades voor octet. (ET'CETERA KTC 4001) Dvd (surround 5.1) is ook een prima medium voor klassieke muziek. Deze technologie heeft namelijk een betere resolutie en dat is hoorbaar. De aanwezigheid van beeld is niet essentieel voor een perfecte perceptie van muziek maar draagt wel bij tot de algemene sfeer die men in een huiskamer (met voldoende volume) kan recreëren. Het kader van de Festival Hall in het Zwitserse Luzern, de smaakvolle regie, het meesterschap van Abbado, het door hem samengestelde Lucerne Festival Orchestra, Eteri Gvazava (sopraan), Anna Larsson (mezzosopraan) en het koor Orfeón Donostiarra vormen een koninklijke cocktail. De majestueuze muziek van Mahler doet de rest. Indrukwekkend! (TDK DVD DV-COMS2) Wie zich de moeite getroost - het vergt inderdaad soms wat inspanning - ook eens naar eigentijdse muziek te luisteren, kan terecht bij de Armeense componist Tigran Mansurian (°1939). Een dubbel-cd met boeiende muziek omvat het 'Concerto voor altviool'; het 'Concerto voor viool'; 'Lachrymae voor sopraansaxofoon en altviool' en 'Confessing with Faith voor altviool en vier mannenstemmen'. Solisten zijn: Kim Kashkashian (altviool), Leonidas Kavakos (viool), Jan Garbarek (sopraansaxofoon) en The Hilliard Ensemble. (ECM 472 7842) Milo Derdeyn