In de openleiderschapfilosofie van deze column kijken we op open wijze naar de totale persoon van de leider en diens medewerkers. We zijn geïnteresseerd in het bewuste denken én in het niet-bewuste denken, voor zover we daar enig inzicht in kunnen verwerven of gedrag kunnen uit afleiden. Op die manier kijken we nu naar het verschil tussen leider en baas.
...

In de openleiderschapfilosofie van deze column kijken we op open wijze naar de totale persoon van de leider en diens medewerkers. We zijn geïnteresseerd in het bewuste denken én in het niet-bewuste denken, voor zover we daar enig inzicht in kunnen verwerven of gedrag kunnen uit afleiden. Op die manier kijken we nu naar het verschil tussen leider en baas. Even kort door de bocht scheurend. Een baas doet de dingen gebeuren die moeten gebeuren. Een leider zorgt dat de dingen gebeuren. Beiden maken van een vierkant een cirkel. Een baas doet dat door 'overbodig' materiaal weg te hakken. Een leider doet het door te laten groeien. Een baas denkt dat hij in zijn functie alleen hard of slap kan zijn. Hij heeft gelijk, als baas. Een leider is hard noch slap, maar stevig en zacht. Dat heet 'vriendelijk'. Een baas heeft angst voor grenzen: hij blijft er ver van weg of vliegt er snel overheen. Een leider gaat ernaartoe. Als de anderen bij de grenzen komen, heeft hij ze in de mate van het mogelijke verkend en is hij wellicht ook al een grens verder geweest. Een baas dwingt. Een leider nodigt uit, intens en efficiënt... Een baas is 'eenzaam aan de top'. Een leider ook, maar het betekent iets anders, zoals de leider zelf weet. En zo kan men nog een hele tijd doorgaan... Herkent u zich als baas of als leider? Men gaat er dikwijls van uit dat het bewuste denken van onze soort (homo sapiens) in de plaats is gekomen van het onbewuste denken van onze heel erg verre voorouders. Niet zo. Het menselijke onbewuste is zelfs veel ruimer dan dat van onze voorouderlijke species. Het bewuste denken kwam niet in de plaats ervan, maar erbovenop (dat laatste is niet helemaal juist... maar laat het ons simpel houden). Dit bewustzijn gaf ons een speciale niche op deze planeet. En wat voor één! Het gaf ons ook een speciale moeilijkheid: ego. Beter gezegd 'louter ego': iets dat denkt alléén thuis te zijn, alléén baas in eigen geest. Dus: geen rekening houdend met onbewuste factoren, bij zichzelf noch bij anderen. Deze dissociatie is catastrofaal voor leiderschap en toont zich in het verschil tussen baas en leider. Leiderschap zonder dissociatie is waar 'open leiderschap' over gaat. Open leiderschap betekent per definitie rekening houden met de totale persoon. Dat is geen terugkeer naar psychoanalyse. Geen graafwerk. Ook geen 'eenvoudige techniekjes'. Het is een openheid die van dieper uit uzelf komt. Het veronderstelt een vertrouwen in diepgang die op goede wijze ondersteund wordt. Dat is iets anders dan een opeenstapeling van angsten en neuroses. Het veronderstelt vooral een leider die wil en durf te werken aan zichzelf. Die dus in de eerste plaats het belang daarvan inziet. 'Persoonlijke groei' in leiderschap wordt veel meer dan een ver-van-mijn-bed-concept. Meer en meer wordt het de basis van een toekomst waarvan de bedrijfsgroei uiteindelijk afhangt. Echt diepgaand leiderschap straalt dan uit het hele bedrijf. De beste werknemers worden hierdoor aangetrokken, zeker in een steeds competitievere en mobielere arbeidsmarkt. We evolueren zienderogen naar een bedrijfswereld waarin de menselijke factor het verschil maakt. Technologische middelen versterken dat doordat ze de gemiddelde werknemer meer dan ooit ' empoweren'. Daar kan men weinig tegen beginnen, en daar hoeft men natuurlijk ook weinig tegen te beginnen. Bedrijven - en ook regio's en landen - met een bazencultuur verliezen de slag ten voordele van concurrenten met een cultuur van echt diepgaand, zeg maar open leiderschap. In het aanbod van 'persoonlijke groei' zit veel meer kaf dan koren. Het gaat dan ook veelal over subtiele zaken waar men snel over en voorbij is zonder het te merken. Het is gemakkelijk te doen alsof. Driewerf opletten dus. Temeer daar het niet enkel over subtiele maar tegelijk ook heel centrale en belangrijke zaken gaat. Namelijk: alles wat te maken heeft met bezieling. U kunt er ook andere woorden voor gebruiken. Woorden veranderen de essentie niet. Het is deze essentie waar alles om draait. Ook uw leiderschap.Meer info: www.openleiderschap.be De auteur is arts, master in cognitieve wetenschappen en A.I., doctorandus in medische wetenschappen.JEAN-LUC MOMMAERTSBedrijven - en ook regio's en landen - met een bazencultuur verliezen de slag ten voordele van concurrenten met een cultuur van echt diepgaand, zeg maar 'open' leiderschap.