Eigenlijk gaat Standaard Boekhandel al jaren uit van dezelfde logica", zegt gedelegeerd bestuurder Frans Schotte. "We moeten aanwezig zijn waar er veel mensen zijn die bereid zijn boeken te kopen."
...

Eigenlijk gaat Standaard Boekhandel al jaren uit van dezelfde logica", zegt gedelegeerd bestuurder Frans Schotte. "We moeten aanwezig zijn waar er veel mensen zijn die bereid zijn boeken te kopen." Zo'n eenvoudige uitspraak in resultaten omzetten, is geen sinecure. Bovendien was Standaard Boekhandel doodziek toen Schotte 27 jaar geleden aan het hoofd kwam. "Bij mijn aanwerving was mij gezegd dat het jaarverlies ongeveer 500.000 euro zou bedragen. Dat bleek uiteindelijk 2,7 miljoen euro te zijn, evenveel als onze personeelskosten. Dat is niet zomaar weg te saneren." Schotte slaagde in een opmerkelijke wederopstanding. Met de opbrengsten van de verkoop van vier panden (die hij onmiddellijk weer huurde), opende hij winkels in een dertigtal kleinere steden. En na enkele jaren knoopte de keten weer aan met winst. Anno 2011 beschikt Standaard Boekhandel over een gezonde balans en is het de onbetwiste marktleider in Vlaanderen met 140 vestigingen. Het plafond is nog niet bereikt. Voor 2012 liggen al vier winkelopeningen vast. Schotte hoopt nog enkele andere te kunnen afronden, maar dat hangt af van de afsluiting van de huurcontracten. "Er zijn nog altijd witte vlekken", licht Schotte toe. "Bovendien vreten nieuwe winkels weinig omzet weg bij de bestaande, wat erop wijst dat er nog altijd groeimogelijkheden zijn. Er is nog ruimte om tot een stuk boven de 150 te gaan. Sommige zelfstandige boekhandelaars reageren boos op onze expansiestrategie. Daar liggen wij niet echt wakker van. We moeten ons bedrijf zo goed mogelijk runnen, en uitbreidingen zijn een onderdeel van onze strategie." De omzetgroei steunt niet enkel op de uitbreiding van de winkeloppervlakte. In 2011 steeg de verkoop van boeken in de bestaande winkels met 2 procent. De omzet komt uit op 190 miljoen euro, een stijging van ongeveer 3 procent. "Sinds de jaren tachtig is de omzet altijd gestegen. De kleinste stijging was 6 procent. In het crisisjaar 2009 was er zelfs een vooruitgang van 14 procent. Maar in 2010 was er een stagnatie. Niet in de boekenverkoop, maar door een terugval in de verkoop van cadeauboxen zoals Vivabox of Bongobon. Dat zijn meestal grote bedragen, maar die hebben lage marges. We voelden dat meer in onze omzet dan in onze bedrijfswinst", verklaart Frans Schotte. Ook dit jaar valt de verkoop van cadeauboxen terug, een trend die waarschijnlijk aanhoudt. Enkele jaren geleden was Standaard Boekhandel vaak nog het enige verkooppunt van die boxen. Ondertussen beginnen zelfs supermarkten die te verkopen. Daar liggen ook boeken, meestal de bestsellers, in de rekken. "Dat voelen wij. Ons marktaandeel is gemiddeld 45 procent", vertelt Schotte. Voor sommige toptitels is dat slechts ongeveer 25 procent. Sommige warenhuizen verkopen die boeken bijna tegen de inkoopprijs, omdat ze het als lokmiddel gebruiken." Bij de doorstart van Standaard Boekhandel in de jaren tachtig zag Schotte dat supermarkten toen al met bodemprijzen concurreerden. "Soms waren de prijzen van die toptitels zelfs lager dan onze inkoopprijs. Dat betekende dat zij meer marge hadden dan wij. Dat vond ik niet goed en toen hebben we zwaar onderhandeld met onze leveranciers. Die reputatie van moeilijke onderhandelaar achtervolgt ons nog altijd. De voorwaarden zijn wel eens herschikt, maar de totale marge is de voorbije tien jaar niet heronderhandeld. De marges zijn nu keurig. We hebben een zware marktpositie en mochten we de citroen zo hard uitpersen, dan hebben we geen leveranciers meer." De marge die Standaard Boekhandel bij zijn leveranciers op de verkoopprijs aan de kassa krijgt, zou ongeveer 45 procent bedragen. Voor kleinere boekhandels zou dat volgens Schotte tussen 38 en 41 procent zijn. Aan het einde van de jaren negentig verkocht Standaard Boekhandel zijn Nederlandse winkels. Nu zit de boekenverkoop daar in het slop en sluiten de boekenwinkels er bij de vleet. "Ik betwijfel of het verstandig is om in die context daar de markt opnieuw te betreden", zegt Geert Schotte, die begin 2012 naast zijn vader benoemd wordt tot gedelegeerd bestuurder (zie kader Aandeelhouder deed zelf suggestie voor opvolging). Als marktleider moet Standaard Boekhandel niet wanhopig op zoek gaan naar een groeispurt. Het afgelopen jaar verwerkte de keten negen miljoen kastickets, al is het aantal nieuwe klanten minder hard toegenomen dan de jaren voordien. Ook de groei van het aantal bestedingen per klant is wat teruggelopen. Bijna twee maand geleden lanceerde Standaard Boekhandel twee initiatieven die voor nieuwe groei moeten zorgen: een klantenkaart en een eigen webwinkel. In 2001 had het met het overgenomen Azur.be al een webwinkel, maar die werd snel weer afgestoten. Nu probeert Standaard Boekhandel het opnieuw onder het eigen merk. "De klanten staan minder weigerachtig tegenover het web. Dat is een evolutie die je niet kan tegenhouden", vertelt Geert Schotte. "Maar de consument zal nooit de winkels links laten liggen. Zeer veel klanten van de webwinkel halen hun bestelling nog af in de winkel, dan betalen ze geen verzendingskosten." Ook de klantenkaart moet de boekenverkoop ondersteunen. "We deden wel geregeld marktstudies, maar de klant als individu kennen we eigenlijk niet", zegt Frans Schotte. "We willen meer een-op-een communiceren met onze klanten. Die klantenkaarten zijn nu al een onwaarschijnlijk succes. We hadden gehoopt om na een jaar 150.000 kaarten te hebben, en na zes weken zitten we daar al boven." STIJN FOCKEDEY, FOTOGRAFIE JELLE VERMEERSCH"Sinds de jaren tachtig is de omzet altijd gestegen" (Frans Schotte)