Aan de lectuur van de turf Het Tianan-men-dossier kleeft een dubieus gevoel. Het opzet is ronduit verbluffend. De Chinees Zhang Liang verzamelde ultrageheime documenten, waarin haarfijn te volgen valt hoe de stokoude communistische machthebbers na een wekenlange aarzeling besloten tot de bloedige onderdrukking van het studentenprotest op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking. Zelfs privé-ontmoetingen tussen Chinese machthebbers worden gedetailleerd beschreven. ...

Aan de lectuur van de turf Het Tianan-men-dossier kleeft een dubieus gevoel. Het opzet is ronduit verbluffend. De Chinees Zhang Liang verzamelde ultrageheime documenten, waarin haarfijn te volgen valt hoe de stokoude communistische machthebbers na een wekenlange aarzeling besloten tot de bloedige onderdrukking van het studentenprotest op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking. Zelfs privé-ontmoetingen tussen Chinese machthebbers worden gedetailleerd beschreven. Er ligt slechts één schaduw over dit hoogst merkwaardige boek: de authenticiteit kan niet zwart op wit aangetoond worden. Bovendien verschuilt de samensteller zich achter het pseudoniem Zhang Liang. Dat zou erop wijzen dat de informant niet alleen verbazingwekkend veel informatie op de kop heeft weten te tikken, maar dat hij of zij zich ook nog altijd in China bevindt. Daar staat de doodstraf op het openbaar maken van staatsgeheimen. Zhang Liang wist niet alleen de teksten naar de VS te smokkelen, hij of zij kon ook een gerenommeerd trio overtuigen, die de redactie, de inleiding en het nawoord op zich durfden te nemen. Andrew Nathan (hoogleraar Politicologie aan Columbia University), Perry Link (hoogleraar Chinese Taal- en Letterkunde aan Princeton University) en Orville Schell (journalist en Chinakenner par excellence) geven toe dat ze niet 100% zeker zijn van de authenticiteit van de documenten. Ze menen wel voldoende aanknopingspunten te hebben om hun Chinese kroongetuige te geloven. Inmiddels gonst het wereldwijd van de geruchten over de identiteit van Zhang Liang. Op de eerste plaats wordt gezocht in de Chinese machtscenakels zelf. In die kringen was men het grondig oneens over de aanpak van het almaar aanzwellende protest in China in het voorjaar van 1989. Vooral de demonstraties van studenten leven voort in de herinnering, maar ook heel wat arbeiders hebben de roep naar meer democratie in maart 1989 versterkt.Aanvankelijk aarzelden de machthebbers. Partijleider Zhao Ziyang ontpopte zich zelfs tot een voorstander van hervormingen. Zijn oproep tot dialoog met de demonstranten werd gesmoord door intriges achter zijn rug. De conservatief Li Peng slaagde erin de ongekroonde keizer Deng Xiaoping ervan te overtuigen het leger te doen ingrijpen. In weerwil van de dramatische omstandigheden, doen de vergaderingen van de oude partijbonzen wel eens hilarisch aan. Zelfs bij een hartaanval diept er iemand de nodige pilletjes uit de aktetas. De zeventigers en tachtigers stuurden de legertanks naar het Plein van de Hemelse Vrede, waar de demonstranten verpletterd werden, ook letterlijk.Zhang Liang (sam.), Het Tiananmen-dossier. Contact, 552 blz., 1280 fr.Luc De Decker