Met een oude Russische vleugelboot, die deel uitmaakt van een vloot van flink doorgeroeste vaartuigen die over de benedenloop varen, begon Simon Winchester zijn marathon stroomopwaarts op de Yangzi. Duizenden kilometers lang slingert de rivier zich vanop een barre hoogte in Tibet, door het midden van de Volksrepubliek naar de delta in Shanghai. De in New York wonende correspondent van The Guardian startte daarmee de reis die hij al zijn hele leven wilde ...

Met een oude Russische vleugelboot, die deel uitmaakt van een vloot van flink doorgeroeste vaartuigen die over de benedenloop varen, begon Simon Winchester zijn marathon stroomopwaarts op de Yangzi. Duizenden kilometers lang slingert de rivier zich vanop een barre hoogte in Tibet, door het midden van de Volksrepubliek naar de delta in Shanghai. De in New York wonende correspondent van The Guardian startte daarmee de reis die hij al zijn hele leven wilde ondernemen: van de monding naar de bronnen van de Yangzi. Het verslag vinden we in het bewonderenswaardige De rivier in het midden van de wereld. Meteen reisde hij ook terug de tijd in, zelfs in twee betekenissen. Primo: hoe verder Winchester van het moderne, bruisende Shanghai wegvaart, hoe armoediger en traditioneler de wereld langs de rivier wordt. Secundo: tegelijkertijd opent de tocht een blik op de turbulente geschiedenis van China. Ongetwijfeld had Winchester zijn boek veel persoonlijker kunnen kleuren (de tocht moet ook een psychologische queeste geweest zijn), maar hij opteert voor het journalistieke en historische. Die aanpak is bijwijlen afmattend, maar de doorzetters krijgen een monumentaal opus over het wel en wee van een fascinerende wereld op en vooral rond de rivier.De bron van de Mekong, die ook in Tibet ligt, laat zich niet zomaar vinden. In Een barbaar in Tibet brengt avonturier en vermaarde Tibet-kenner Michel Peissel verslag uit van zijn moeizame zoektocht in 1994. De bron schuilt in een desolaat berglandschap, dat bijna nooit eerder door westerse ogen werd bekeken. Voor Peissel het woeste landschap intrekt, merkt hij op hoe ver de beschaving al doorgedrongen is. In afgelegen dorpen ontmoet hij jongeren met donkere zonnebrillen, die tijd morsen aan biljarten en het drinken van uit China geïmporteerde Coca-Cola. Met het epos Zilverstad van de in Beijing geboren midveertiger Li Rui verhuizen we naar de kern van de Volksrepubliek. Rui zet verzonnen personages in een fictief verhaal, dat gaandeweg herkenbare contouren krijgt. Historische gebeurtenissen worden immers door de roman verweven, waardoor een caleidoscoop ontstaat over de lotgevallen van een familie in de jongste eeuw, tot en met de barbarij van Mao's Culturele Revolutie toe. Niet aangenaam, wel intrigerend. Simon Winchester, De rivier in het midden van de wereld. Atlas, 392 blz. 995 fr. Michel Peissel, Een barbaar in Tibet. Atlas, 255 blz., 995 fr. Li Rui, Zilverstad. Prometheus, 274 blz., 695 fr.LDD