De landen uit Centraal- en Oost-Europa die het liberalisatie- en privatisatieproces onderbouwden met structurele markthervormingen, hebben de recente stormen op de wereldmarkten relatief goed doorstaan. Dat schrijft de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD) in haar Transition Report van 1998. De landen die van die marktgerichte institutionele hervormingen nog niet veel werk hadden gemaakt, bleken daarentegen een makkelijker prooi voor de chaos op de wereldmarkten. Hongarije en ...

De landen uit Centraal- en Oost-Europa die het liberalisatie- en privatisatieproces onderbouwden met structurele markthervormingen, hebben de recente stormen op de wereldmarkten relatief goed doorstaan. Dat schrijft de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD) in haar Transition Report van 1998. De landen die van die marktgerichte institutionele hervormingen nog niet veel werk hadden gemaakt, bleken daarentegen een makkelijker prooi voor de chaos op de wereldmarkten. Hongarije en Polen bijvoorbeeld slaagden erin rustig door de crisis te laveren. Rusland, Oekraïne en Roemenië kregen het hard te verduren. Hoe ver landen gevorderd zijn in de overgang naar een marktgerichte economie, kunnen we duidelijk illustreren aan de hand van de economische structuur. Zo schoven de beste van de klas op van de grootschalige industrie- en landbouwproductie, naar de dienstensector. Tijdens de eerste jaren van de overgang daalde de industriële productie dan ook dramatisch, met een pijnlijk proces van arbeidsuitstoot tot gevolg. Het liquideren van niet-winstgevende ondernemingen bleek wel een bijzonder traag proces.De meeste landen in Centraal- en Oost-Europa zijn echter op de weg van de hervorming al een heel eind opgeschoten. Veel ondernemingen snoeiden drastisch in hun capaciteit en werknemersbestand door oudere en minder efficiënte machines af te stoten. Vandaag is hun industriële sector kleiner, maar efficiënter.In de industriële productiviteit in deze landen is er een inhaalbeweging aan de gang (zie grafiek). De tewerkstelling heeft een dieptepunt doorworsteld, terwijl de productie de jongste jaren snel steeg. Vele ondernemingen slaagden er ook in hun handel te heroriënteren, weg van de voormalige Comecon-lidstaten, naar West-Europese landen. Die omschakeling vroeg nieuwe investeringen om te voldoen aan een beter kwaliteitsniveau. In het aanbrengen van dat kapitaal speelden de internationale kapitaalmarkten een belangrijke rol, zo schrijft het rapport. In Rusland en andere lidstaten van het GOS ziet de economische structuur er lang nog niet zo goed uit. Ook in Rusland daalde de industriële productie fors (zie grafiek), maar dan zonder dat de tewerkstelling daalde. Het aantal gewerkte uren nam af, maar ondernemingen bleken niet bereid om over te gaan tot afdankingen. Pas de jongste jaren groeide de arbeidsproductiviteit mondjesmaat dankzij een voorzichtige afname van de tewerkstelling. De industriële productie is echter nog niet aan het stijgen, terwijl ook de productiviteit nog lang het niveau van voor 1989 niet haalt.Transition Report 1998, European Bank for Reconstruction and Development.Info: Tel. (00-44)171.873.9090