SOCIAAL OVERLEG
...

SOCIAAL OVERLEGVorige week hielden we twee markante boeken van de Nederlandse socioloog-ekonoom Pim Fortuyn onder de leeslamp. In De verweesde samenleving en Uw baan staat op de tocht kondigt hij onder meer het einde van het Rijnlandse model van de overlegekonomie aan (zie Trends van 30 november). De overlegkultuur brokkelt af, wat Fortuyn een noodzaak vindt omdat het huidige systeem enkel geeft aan wie al heeft (Mattheus indachtig). Hij ziet zelfs het einde nabij van het traditionele werkverband in loondienst, van KAO's en van vakbonden zoals we die nu kennen. Deze week leggen we zijn konklusies naast de kroniek die de Vlaamse wetenschapper Dirk Luyten (VU-Brussel) spuit over het Sociaal-ekonomisch overleg in België sedert 1918.Vooraf moeten we op het unieke karakter van het Belgisch overlegmodel wijzen. Luyten toont aan dat elke vergelijking, zelfs met de noorderburen, mank loopt. De wortels ervan traceert hij niet enkel in het fameuze Pakt van 1945, maar ook al in de woelige jaren na 1918 en in het korporatisme uit de jaren dertig. Voor de basisstrukturen moeten we wachten tot de vroege jaren vijftig.In een afrondend hoofdstuk richt Luyten zich naar de aktualiteit. Aan een voorspelling over de houdbaarheid waagt hij zich niet. Wel poneert hij : "Een herstel van het overleg zoals het in de jaren zestig funktioneerde, lijkt om tal van redenen weinig waarschijnlijk. " De groeiende internationalizering van de ekonomie zet een onderonsje sowieso onder druk. Sociale eisen worden ondergeschikt gemaakt aan de logika van de wereldwijde konkurrentie. Een internationaal overlegsysteem bestaat echter niet en de vakbeweging weegt niet op tegen de multinationale kapitaalgroepen. Ondertussen merken we dat in eigen land het overleg steeds meer bedrijfs-KAO's dan stevig ingevulde sektorale akkoorden oplevert. Een veeg teken ?Hoe lagen de sociaal-ekonomische verhoudingen vroeger in de geschiedenis, van de 16de tot de 19de eeuw ? Het (complexe) antwoord krijgen we in Werken volgens de regels. Van een industrieel overleg kon uiteraard geen sprake zijn. Daarom richten samenstellers Catharina Lis en Hugo Soly (VUB) zich naar de ambachten in Vlaanderen en Brabant. De macht en de verhoudingen binnen de korporaties worden ontleed, waardoor de romantische waas eromheen vanzelf verdwijnt. Puike doorlichting, maar taai weergegeven.LUC DE DECKERDirk Luyten, Sociaal-ekonomisch overleg in België sedert 1918. Balans/VUB-Press, 207 blz.Catharina Lis & Hugo Soly (ed), Werken volgens de regels. VUB-Press, 327 blz.GEWESTPLANBondig en scherpzinnig zet Knack-redakteur Peter Renard uiteen waarom België geteisterd wordt door frauduleuze gewestplannen, illegale golf- en industrieterreinen en de verkwanseling van het schaarse groen. De titel, Wat kan ik voor u doen ?, is duidelijk. Renard noemt man en paard.Peter Renard, Wat kan ik voor u doen ? Icarus, 200 blz., 495 fr.KOLLABORATIEDe boekenvloed over de Tweede Wereldoorlog blijft stromen. We signaleren twee markante uitgaven. In De Führerstaat analyzeert Norbert Frei hoe het nazisme kon opkomen. Akelig leerzaam. Van een heel andere aard, anekdotisch en gedreven, is Jakhalzen van het Derde Rijk. Martin Ros schetst de lotgevallen van beruchte en andere kollaborateurs.Norbert Frei, De Führerstaat. Spectrum, 288 blz., 800 fr.Martin Ros, Jakhalzen van het Derde Rijk Ondergang van de collabo's 1944-1945. AP, 319 blz., 740 fr.WETENSCHAPOnder de misleidende titel Wetenschap in aktie houdt socioloog Bruno Latour een betoog dat het relativisme nog maar eens in de verf zet. Alsof het om labo-ratten ging, buigt Latour zich over wetenschappers. Bepaalt hun gedrag het resultaat ? Ook natuurwetenschap valt niet zomaar samen met "waarheid". Boeiend debat, geestige anekdoten, maar wat stroeve stijl.Bruno Latour, Wetenschap in aktie. Ooievaar, 350 blz., 350 fr.