Wanneer de ondertitel toegeeft dat het om een geautoriseerde biografie gaat, moeten de stekels, scepsis en argwaan van de recensent meer dan normaal overeind komen. Niet zelden gaat het immers om een brave hagiografie, waarin de beschreven persoon duchtig de schaar gezet heeft. Misschien heeft hij een niet alleen de minder fraaie episoden uit gewied, maar andere feiten aangedikt. Anthony Sampson, de éminence grise van de betere Britse onderzoeksjournalistiek, houdt evenwel vol dat hij geen ...

Wanneer de ondertitel toegeeft dat het om een geautoriseerde biografie gaat, moeten de stekels, scepsis en argwaan van de recensent meer dan normaal overeind komen. Niet zelden gaat het immers om een brave hagiografie, waarin de beschreven persoon duchtig de schaar gezet heeft. Misschien heeft hij een niet alleen de minder fraaie episoden uit gewied, maar andere feiten aangedikt. Anthony Sampson, de éminence grise van de betere Britse onderzoeksjournalistiek, houdt evenwel vol dat hij geen censuur opgelegd kreeg bij zijn geautoriseerde biografie van Nelson Mandela. De levende legende vroeg slechts één passage weg te laten (over de relatie met zijn ex-vrouw Winnie). Of het om de enige interventie van Mandela gaat, zullen we wel nooit met zekerheid te weten komen. Wel staat vast dat het monumentale boek Mandela op dit ogenblik de talloze andere uitgaven over het boegbeeld van de strijd tegen de Apartheid onmiskenbaar overtreft. Sampson maakte furore met enkele kritische onderzoeksboeken. Bekendst zijn The Seven Sisters (over de verpletterende macht van oliemaatschappijen) en Black and Gold (over de opmerkelijke banden tussen bepaalde concerns en het vroegere Apartheidsbewind). Zuid-Afrika was geen onbeschreven blad voor Sampson. Al in 1951 leerde hij Nelson Mandela kennen, toen een prille dertiger en agressieve militant tegen het Apartheidsregime. Sampson werkte als hoofdredacteur voor het Engelstalige Zuid-Afrikaanse tijdschrift Drum. Hij woonde ook een tijdlang in Johannesburg. In 1964 maakte hij in de rechtszaal mee dat Mandela tot levenslang veroordeeld werd. De rest is geschiedenis. Pas op 11 februari 1990 kwam Mandela vrij. In 1994 werd hij de eerste zwarte president van zijn land. Dit voorjaar werd hij opgevolgd door Thabo Mbeki. In de biografie leren we Mandela (inmiddels 81) kennen als een staatsman die kon voorkomen dat Zuid-Afrika in een spiraal van chaos en geweld ten onder ging, al is dat gevaar uiteraard nog niet geweken. Zijn inzichten en staatsmanschap blijken merkwaardig genoeg pas echt gerijpt tijdens zijn gevangenschap. Voordien was de uit de zwarte aristocratie stammende jongeman te onstabiel. Of was zijn schipperen tussen gewapende en geweldloze strijd, zijn flirten met het communisme en er afstand van nemen gewoon een onvermijdelijke weg, gedicteerd door de moeilijke omstandigheden? Sampson heeft wel degelijk oog voor de kleine kanten van het levende symbool, maar kan ook na zowat 700 bladzijden niet voorkomen dat er nog hiaten in het levensverhaal en vooral blinde vlekken in het persoonlijk portret blijven bestaan. Anthony Sampson, Mandela. Spectrum, 736 blz., 1700 fr. ISBN 9027463557.LDD