Info: www.sydes.be
...

Info: www.sydes.be Info: www.ugent.be n3 Fortis Private Equity Arkimedes (10 mio euro) van Fortis Private Equity Info: www.merchantbanking.fortis.com Info: www.fundus.be Info: www.gimv.be Info: www.imec.be Info: www.ing.be Info: www.kbcpe.be Info: www.lrm.be Info: www.shf.be Info: www.bbv.be Een kapitaalgarantie van 90 % en een fiscale incentive haalden vele Vlamingen over de streep om samen 110 miljoen euro te beleggen in Arkimedes. Via Arkimedes wil de Vlaamse overheid hen een middel bieden om te investeren in jonge Vlaamse bedrijven. Vandaag hebben elf Belgische durfkapitaalfondsen de toelating van de Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV) om het Arkimedes-geld te gaan investeren in de Vlaamse economie. De Arkivs (vakjargon voor die fondsen) kunnen voor elke euro die ze in een Vlaams innovatief bedrijf investeren, rekenen op 1 euro van Arkimedes. Zeventien geïnteresseerden klopten aan de deur van de PMV, waarvan twaalf kandidaten werden geselecteerd. Op 4 november sloot de grootste speler zich aan bij het systeem. Vlaanderens beursgenoteerde durfkapitaalspeler Gimv tekende eindelijk voor akkoord. Alles tezamen is nu 94,42 miljoen euro van de 110 miljoen uitgegeven. Negen fondsen hebben een definitieve goedkeuring op zak, aan twee spelers werd een erkenningsbelofte gegeven. Eén fonds wenste dus niet te tekenen. "Het was de wens van de tegenpartij zelf om uiteindelijk niet te participeren. Het fonds, een degelijke familiale investeringsgroep, schrok van de grote aandacht die de Arkivs kregen en wilde niet te veel in de schijnwerpers opereren," verklaart Thomas Fiers, algemeen directeur Arkimedes-management. Voor de 15,58 miljoen euro die nog in de Arkimedes-kas zit, is PMV nog op zoek naar kandidaten. Onder de elf Arkivs bevinden zich de vier Belgische grootbanken. Banken zijn gevestigde waarden in de wereld van private equity, maar richten zich meestal op grotere dossiers en management buy-outs. In venture capital, durfkapitaal voor starters en jonge bedrijven, laten ze zich meestal vertegenwoordigen door andere gespecialiseerde fondsen waarin ze een participatie nemen. Tussen private equity (de grote dossiers en buy-outs) en venture capital bestaan grote verschillen, al wonen ze samen in de durfkapitaalwereld. Een Arkiv is bestemd om te investeren in jonge Vlaamse bedrijven voor een maximumbedrag van 1 miljoen euro per jaar. Die investeringsfocus sluit dus meer aan bij venture capital dan bij private equity. Hebben de banken dan wel de juiste kennis in huis? Volgens Raf Moons, senior investeringsmanager van Fortis Private Equity, is er geen reden tot zorgen en is de knowhow aanwezig. Investeringsmanager Els Hubloux van KBC Private Equity blijft iets meer op de vlakte: "Het is een test, en het einde van de rit zal het resultaat tonen." Dexia besliste alvast om het risico niet zelf te nemen en trok een partner aan. "Het investeringsbedrag van maximum 1 miljoen euro per jaar per dossier, zoals Arkimedes oplegt aan de Arkivs, is te klein voor bedrijven die Dexia beoogt binnen zijn sectorfocus," laat Dexia weten. "Daarom is de bank op zoek gegaan naar een partner met een sterke knowhow in de KMO-markt, bij voorkeur in een sector waar een overlapping is met die van Dexia. De keuze is gevallen op Sydes."Echte risicokapitalisten zijn alvast Barend Van den Brande (Big Bang Ventures) en Leo Billion (Software Holding & Finance). Een fonds zoals Baekeland verwierf al enige kennis in venture capital, maar nam de afgelopen jaren nog maar vier participaties. Spelers zoals Fundus en LRM gingen in het verleden meer op zoek naar groeiondernemingen. Imec heeft als nieuwkomer in de sector nog helemaal geen track record. Bij de lancering van het Arkimedes-fonds bij het grote publiek werden rendementen van 7 à 10 % door de initiatiefnemers naar voern geschoven. Eind oktober maakte de Europese vereniging van durfkapitalisten EVCA nieuwe cijfers bekend. Het gemiddelde Europese rendement van durfkapitaal bedraagt 9,5 %. Maar hierin zitten ook de zeer rendabele buy-outs becijferd. In venture capital liggen de scores lager, met ongeveer 6 % voor de hele venture-sector. Hoe denken de Arkivs over hun eigen slaagkansen? "Dat is een moeilijke vraag," bevestigt Johan Bil, investeringsmanager van het Gentse universitaire zaaifonds Baekeland. "De Europese cijfers zijn in vergelijking met de Verenigde Staten vrij laag. Waarschijnlijk heeft dat te maken met het professionalisme van de fondsbeheerders. Momenteel is er nog geen enkel universitair zaaikapitaalfonds afgesloten in België, waardoor er ook nog geen zicht is op de rendementen die dergelijke fondsen maken. Afwachten dus." Bij Imec is men alvast overtuigd van de slaagkansen. Partner Pascal Vanluchene: "De spin-offs die Imec al kon verzilveren, leverden een gemiddeld rendement op van 22,5 %. Met IVF zullen wij ook in projecten stappen die niet met Imec verbonden zijn. Door onze focus op breed commercieel toepasbare micro-elektronica en een zakelijker aanpak moet het rendement zelfs nog hoger kunnen liggen."Ook bij Fortis ligt de moraal hoog. "De verwachte rendementen voor dergelijke investeringen schommelen naargelang van het risico tussen 15 en 35 %. Natuurlijk klopt de realiteit niet altijd met de verwachtingen, maar een gemiddeld rendement tussen 10 en 15 % lijkt me toch marktconform."Leo Billion (SHF), een oudgediende in de sector, ziet in de investeringsbeperking van 1 miljoen euro die Arkimedes oplegt geen probleem. Integendeel. "Het voordeel van dit relatief lage bedrag is dat je als fonds je middelen over meerdere projecten kan spreiden en dus meteen ook het risico. Maar het halen van rendementen blijft een kwestie van goed management. Ik denk dat wij voldoende leergeld hebben betaald en in staat moeten zijn om de vooropgestelde rendementen te halen.""Belgie had tot voor kort een achterstand van zeker tien jaar op de Angelsaksische landen, maar die zijn we snel aan het inlopen," aldus Barend Van den Brande. Vorig jaar werd er bijna 300 miljoen euro aan durfkapitaalgeld in België geïnvesteerd, waarvan 180 miljoen euro in venture capital. Met de 110 miljoen van Arkimedes en de 110 miljoen die de fondsen op tafel moeten leggen, krijgt de sector een sterke kapitaalinjectie. Bovendien focust het gros van de Arkivs zich op de ICT-sector. Zal al dat geld niet marktverstorend werken? "Ik verwacht helemaal geen zeepbel," zegt Moons. "De erkende Arkivs zijn professionele spelers en niemand heeft iets te winnen bij een prijsopdrijving. Er zal wel een prijscompetitie komen. Voor mij is het eerder de vraag of er wel voldoende projecten op de markt zullen komen die aan de criteria voldoen." Johan Bil sluit zich hierbij aan. "Misschien komt er op korte termijn veel geld op tafel in verhouding met de goede projecten die er worden voorgesteld. Er zouden meer middelen vrijgemaakt moeten worden voor ondernemersopleidingen. Hoe kan een ingenieur zijn technologie vertalen naar een onderneming? Daarvoor heb je verschillende capaciteiten nodig en die zitten niet altijd in een en dezelfde persoon. Ik ben dan ook een voorstander van initiatieven als het Industrieel Onderzoeksfonds."Frans Asselman van Fundus besluit positief: "De ruchtbaarheid rond Arkimedes zal veel ondernemers wakker maken die misschien tot op vandaag wat twijfelden of er voor hun project wel geld beschikbaar is". "Eerder toeval en de juiste contacten op het juiste moment," zo beschrijft de gedelegeerd bestuurder van Sydes, Marc Appel, de oorzaak van het huwelijk tussen Sydes en Dexia. Het dagelijkse beheer komt volledig in handen van Sydes, dat graag actief zijn participaties opvolgt. Sydes is als dochteronderneming van Vum Media sinds 1992 actief in durfkapitaal en investeert in ICT-projecten. Het fonds heeft een mix van grotere en kleinere groeibedrijven in portefeuille, met een beperkte aanwezigheid van starters. "Als Sydes een investering overweegt, wordt er steeds rekening mee gehouden of de onderneming in de toekomst een toegevoegde waarde kan hebben voor Vum Media. Dat beperkt de focus wel," legt Appel uit. Sydes investeerde de afgelopen jaren onder meer in de Vlaamse Audiovisuele Regie (Var, de regie voor reclamezendtijd op de VRT-radio), Pix (audiovisueel productiebedrijf), Rob-tv (tv-zender in Vlaams-Brabant), PC Magazine en de internetsite Gezondheid.be. De balansen van Sydes tonen aan dat de investeringsstrategie de groep geen windeieren heeft gelegd. Sydes boekte niet alleen mooie winstcijfers de afgelopen drie jaren, maar kon bijvoorbeeld in 2003 ook 8 miljoen euro aan zijn aandeelhouders uitkeren. Dat bedrag is bijna even groot als het opgevraagde en dus geïnvesteerde maatschappelijk kapitaal van het fonds. Met Arkafund zal een wat andere koers gevaren worden. Het nieuwe fonds zal immers geen rekening houden met mogelijke synergieën met Vum Media, waardoor meerdere investeringen, weliswaar nog steeds binnen de ICT-sector, aan bod kunnen komen. Appel benadrukt wel dat Arkafund voornamelijk interesse zal betonen in groeibedrijven, hoewel kleine, jonge bedrijven die nauwelijks winstgevend zijn, niet per definitie worden uitgesloten. Het Baekeland Fonds II zag al voor de erkenning van Arkimedes het levenslicht en mocht rekenen op de financiële steun van de Universiteit Gent, de Arteveldehogeschool, Hogeschool Gent, Hogeschool West-Vlaanderen, Fortis Private Equity, KBC Private Equity, Volksvermogen en de verzekeraar Ethias. Samen brachten zij 7,1 miljoen euro in. Vandaag doet Arkimedes daar 4 miljoen bovenop. Het fonds zal beheerd worden door Johan Bil, afdelingshoofd technologietransfer aan de Universiteit Gent. Waar een II is, is natuurlijkerwijze een I. Baekeland Fonds I werd in 1998 opgericht door de Universiteit Gent, de durfkapitaalgroep Gimv, de Vlaamse Investeringsvennootschap VIV en de toenmalige Generale Bank met een startkapitaal van 2,5 miljoen euro. Vier participaties werden in de loop van de jaren genomen, telkens spin-offs van de Universiteit Gent: Memobead (technologie voor farmabedrijven), Viacatt (chemische katalysatoren), Gemidis (producent van componenten voor hogedefinitietelevisie) en Toxi Test (sneltesten voor detectie van mycotoxines). Het fonds zit in de alleronderste lagen van de durfkapitaalsector en de participaties zitten in de startfase. Aan de balansen valt dus nog niet te merken of de aandeelhouders hun geïnvesteerde geld zullen terugzien op het einde van de rit. Net als het eerste fonds zal Baekeland II op zoek gaan naar spin-offs die groeien uit de academische kamers van de Universiteit Gent en de participerende hogescholen. Het fonds zal echter niet alleen zaaikapitaal aanbrengen maar ook vervolginvesteringen onderzoeken. "Om het risico te spreiden en het rendement nog hoger te tillen," aldus Bil. Fortis Private Equity is allesbehalve een kleine speler in de durfkapitaalwereld. 500 miljoen euro heeft de groep ter beschikking, waarvan al meer dan 300 miljoen euro werd geïnvesteerd. Bekende namen in de portefeuille zijn Oleon (natuurlijke olie en vetten), Nova (fietsenfabrikant) en Novy (afzuigkappenproducent). De durfkapitaaltak van de grootbank investeert rechtstreeks in bedrijven in de Benelux, neemt participaties in fondsen in markten en sectoren waar Fortis een rol speelt en investeert in andere fondsen. In maart van dit jaar herstructureerde en stroomlijnde Fortis Private Equity gedeeltelijk zijn activiteiten. Hoewel de groep bekendstaat voor de grote deals, heeft het management volgens senior investeringsmanager Raf Moons voldoende voeling met de kleinere projecten. "Samen met het Europees Investeringsfonds investeert Fortis PE via Fagus in startende en innovatieve groeibedrijven. De kennis is dus in huis." Het nieuwe durfkapitaalfonds zal zichzelf geen beperkingen opleggen in haar investeringsfocus. "De voorwaarden die Arkimedes oplegt, zijn al relatief streng, dus lijkt het ons niet opportuun om te focussen op één sector of één type bedrijven," zegt Moons. Volgens Frans Asselman, investeringsmanager bij Fundus, is Arkimedes op het lijf van Fundus geschreven. Fundus positioneert zich in het marktsegment tussen de business angels en de klassieke, grotere durfkapitaalfondsen, en is op zoek naar minderheidsbelangen in groeiondernemingen met minimaal een Europese dimensie en zonder een bepaalde sector uit te sluiten. Het eerste fonds werd opgericht in 2001 met een kapitaal van 5 miljoen euro, maar werd pas goed operationeel in 2003. Managers als Joris Brantegem (Brantano), Tony Neven (Care4Data), Ignace de Bock (ex-Barco Graphics en Enfocus Software), Jan Kumpen (Bouwbedrijf Kumpen) en Dirk Mertens (De Boer & Co) richtten het durfkapitaalfonds op. Jan Ruysschaert (CTO) trad toe in 2005. Fundus investeerde in vier bedrijven en deed één opvolgingsinvestering. Uniskill (informatica), Abitana (netwerken), Real Estate IS (vastgoed) en RWTronic (horeca-automatisering) zijn de vier genomen investeringen. Via een peterschapsformule staan de partners het management van de participaties bij met raad en daad. "Wat het rendement betreft, zijn onze ambities minstens even hoog als die van Arkimedes," bevestigt Asselman. Het nieuwe fonds krijgt het kapitaal van Fundus I en zal in zijn investeringsstrategie niet afwijken van het eerste fonds. Zelfs wie weinig of geen verstand heeft van durfkapitaal, heeft al gehoord van de Gimv. Opgestart in 1980 als Vlaamse financiële redder van noodlottige industrieën en bedrijven, groeide de groep uit tot een beursgenoteerde, marktgerichte durfkapitaalspeler met een overheidsbelang van 40 %. De Gimv is actief op diverse domeinen en in verschillende landen. De meeste aandacht gaat uit naar groeibedrijven en management buy-outs in de wat traditionelere sectoren. In ICT en life sciences durft de Gimv zich ook te wagen aan het echte risicokapitaal. In eigen land investeerde de maatschappij in ondernemingen als Barco, Kinepolis en Telenet. De recente beursgang van Telenet bracht de Gimv een mooie meerwaarde van 187 miljoen op, waarvan 106 miljoen euro als pure meerwaarde. Genoeg geld in het laatje dus om ook in het Arkimedes-project te stappen. Het nieuwe Gimv Arkiv ICT Fund zal - zoals de naam zelf verkondigt - enkel in ICT-projecten investeren. "Voor life sciences zijn de bedragen die mogen geïnvesteerd worden toch wat te klein," verklaart gedelegeerd bestuurder Dirk Boogmans. Hij bevestigt dat de Gimv plannen heeft om het Arkimedes-fonds te laten kaderen in een groter geheel. "Het Arkimedes-geld mag enkel in Vlaanderen geïnvesteerd worden. Willen we ons grondig profileren op de early-stage ICT-markt, dan denk ik dat we een groter fonds nodig hebben." Concreet zijn er nog geen afspraken hoe de structuur er exact zal uitzien of over hoeveel geld het zal gaan. En de rendementen? "Ik weet dat de rendementen voor early stage in Europa laag liggen," bevestigt Boogmans. "Bij de Gimv hebben we ook in dit segment steeds hogere rendementen gerealiseerd. Met het Arkiv-fonds moet dat ook lukken, omdat we niet van investeringsstrategie veranderen." Leuven heeft met Imec (Interuniversitair Micro-Elektronica Centrum) een van de grootste Europese onderzoekscentra op het gebied van micro-elektronica, nanotechnologie en technologieën voor ICT-systemen. In 1984 zag het centrum het levenslicht en vandaag opereert het met een jaarbudget van 200 miljoen euro, met ongeveer 500 partners en 1400 personeelsleden wereldwijd. Drieëntwintig spin-offs werden onder begeleiding van het instituut op de wereld gezet. Als onafhankelijk opererende entiteit staat nu ook het Imec Venture Fund Arkiv op. Partner Pascal Vanluchene: "We zijn op zoek naar projecten met een wereldwijde ambitie en actief in de hoogtechnologische omgeving van de micro-elektronica. We willen een uniek micro-elektronicafonds worden in Europa. Volgens mij kan je niet op alle vlakken goed zijn, daarom focussen we op één domein."Sectoraal beperkt het fonds zich echter niet. "Toepassingen van micro-elektronica zijn overal te vinden, van de autosector tot farmacie en de textielsector. We beogen tien tot vijftien projecten te financieren. We kijken niet alleen naar spin-offs van het Imec, maar willen ook geld investeren in projecten die zowel los van als samen met het Imec totstandkomen."Het fonds is gloednieuw. Heeft het dus wel de juiste bagage om in de risicovolle wereld van durfkapitaal te stappen? "We vormen een complementair team met een operationele, technologische, sectorale en financiële bagage en hebben achter ons nog eens 1300 wetenschappers staan. Bovendien heeft mijn collega Wim De Graeve als ondernemer en consultant de laatste tien jaren veel ervaring opgedaan met het opstarten van hightechbedrijven. De andere partner, Marc Wachsmuth, heeft zes jaar bij de Gimv gewerkt en kent de durfkapitaalwereld door en door. Ik ben een mix van de twee."ING is in de wereld van het durfkapitaal een gerespecteerde maar zeer discrete speler. Informatie over de participaties is niet terug te vinden, net zomin als de financiële resultaten van het fonds. "De activiteiten van ING Private Equity zitten vervat in de boeken van ING België. Er wordt dus niet apart over gecommuniceerd," verklaart Ivan Trangez. Trangez was vroeger tewerkgesteld bij ING Private Equity, maar zet zijn schouders nu onder het ING Activator Fund. "Voor het nieuwe fonds zal wel een aparte vennootschap worden opgericht," voegt hij eraan toe. ING Private Equity investeert, met uitzondering van de biotechsector, vooral in groeiondernemingen. Met het nieuwe fonds gaat Trangez op zoek naar jonge bedrijven die liefst al een business angel aan boord hebben en die hun verdere groei willen financieren. "Het is niet omdat we onze aandacht gaan verleggen naar kleinere dossiers dat we ook meer risico gaan nemen," waarschuwt Trangez. "Voor ons is het management van een bedrijf van cruciaal belang om een beslissing te nemen. Ik denk dat er in het verleden, zeker tijdens de internetzeepbel, te veel is gekeken naar de technologie die een bedrijf kon aanbieden en te weinig naar het achterliggende management. Met een slimme ingenieur alleen kan je vaak geen bedrijf uitbouwen. Hij heeft een manager naast zich nodig."Bij KBC Private Equity geven ze toe dat ze aan een nieuw avontuur beginnen. KBC Private Equity staat zoals de andere bancaire fondsen vooral stevig in de private equity-schoenen en minder in die van het venture capital. Het fonds is het resultaat van de recente samensmelting van de activiteiten van KBC Investco en Ortelius, de durfkapitaalpoot van Gevaert. KBC Private Equity heeft ruim 75 actieve participaties in portefeuille, goed voor een marktwaarde van meer dan 350 miljoen euro, en kan bogen op een team van 23 medewerkers. Je vindt er bedrijven als DevGen, Pizza Hut, Pinguin, Innogenetics en Hansen Transmissions in terug. Via participaties in gespecialiseerde fondsen investeert men in het zaaigeldsegment. Voorbeelden zijn Big Bang Ventures, Gemma Frisius Funds KU Leuven en het Imec Incubatiefonds. Met KBC Arkiv stapt het fonds nu rechtstreeks in de markt van venture capital. Het fonds zal beheerd worden door de managers van KBC Private Equity. LRM is sinds jaar en dag de financiële toeverlaat van Limburgse bedrijven. Na de sluiting van de steenkoolmijnen pompte de Vlaamse regering, tevens de enige aandeelhouder van LRM, geld in de Limburgse Reconversiemaatschappij om de Limburgse bedrijven mee te ondersteunen. LRM investeert in lokale en buitenlandse ondernemingen die in Limburg investeren. Hiervoor komen zowel gevestigde grote ondernemingen als starters en KMO's in aanmerking. Ook kan ze management buy-outs en buy-ins begeleiden en financieren. "Het Arkiv-fonds Kmofin zal investeren in innovatieve sectoren," aldus Guido Quanten, directeur bedrijfsfinanciering bij LRM. "De ICT-sector is daar een onderdeel van, maar we kunnen ook kijken naar biotechnologie en andere sectoren." Onlangs kondigde LRM aan een groots ICT-fonds op te richten. Jean-Paul De Wachter, destijds medeoprichter van ASQ, werd aangetrokken als opdrachthouder. "Als de ICT-investeringen voldoen aan de Europese KMO-definitie én aan de Arkimedes-voorwaarden, zullen ze via Kmofin gefinancierd worden. Andere projecten zullen onder LRM vallen."En jawel, ook de projecten die onder Kmofin vallen, moeten een rechtstreekse band met Limburg hebben. Leo Billion, de bezieler van SHF, is al jaren actief als Belgische business angel. Samen met manager Marc Mommaerts richt hij zich op jonge hoogtechnologische bedrijven in opkomende technologieën. "Onze erkenningsbelofte is geen kwestie van een gebrek aan financiële middelen," vertelt Billion. "Er zijn al voldoende geïnteresseerden komen aankloppen die willen meedoen." De belofte geeft het management van SHF nog even de tijd om een aantal operationele zaken uit te klaren en ook de verhouding tussen Ark-Angel en SHF vast te leggen. In principe zal de focus van de nieuwe Arkiv niet afwijken van die van SHF. SHF heeft onder meer participaties in het biotechbedrijf Vivactis en XenICS, een leverancier van infraroodsensoren voor beeldopname. Big Bang Ventures heeft alvast een erkenningsbelofte op zak. Managers Barend Van den Brande en Frank Maene zijn voor hun Arkiv, die begroot is op minimaal 20 miljoen euro, nog op zoek naar 10,07 miljoen euro privé-kapitaal. De initiatiefnemers hopen zelfs te eindigen met 30 miljoen euro kapitaal. "Tegen eind dit jaar moet een eerste kapitaalronde afgesloten kunnen worden," aldus Van den Brande. Misschien kan het fonds rekenen op de investeerders van het eerste uur. Hun eerste fonds, Big Bang Ventures, wordt immers afgesloten tegen eind 2008. Het fonds, opgericht in 2000, kon in het verleden rekenen op de financiële inbreng van onder meer de durfkapitaalspelers Trustcapital Technology, KBC Private Equity en Creafund. Big Bang Ventures beschikte over 10 miljoen euro en investeerde daarmee onder meer in het banksoftwarebedrijf Clear2Pay en de onlangs verkochte bedrijven Dedigate (hostingactiviteiten) en Datacentertechnologies (opslagsoftware). Big Bang Ventures past, zoals de naam al aangeeft, in het segment van het venture capital en bouwde daarin ook zijn ervaring uit. Het fonds specialiseert zich in early-stage ICT-investeringen. Met het nieuwe fonds beoogt Big Bang tussen twaalf en vijftien investeringen, tussen 500.000 en 4 miljoen euro. Big Bang levert hulp op operationeel vlak en introduceert zijn participaties in een Angelsaksisch netwerk. Lieven Desmet - An Goovaerts