Hogeschool West-Vlaanderen (Howest) bracht de bal aan het rollen. Haar Digital Arts & Entertainment-studenten gaven per jaar tussen 165 en 210 euro uit aan software, schat Rik Leenknegt, die de afdeling in 2006 oprichtte. "Het was een terugkerende ergernis. Bijna elk jaar veranderden de licentievoorwaarden. Telkens moesten we hopen dat er geen onverwachte prijsstijgingen opdoken." Dankzij de Academic Software Media Bundel-formule van Signpost betalen de DAE-studenten nu 75 euro per jaar, alles inbegrepen. Wie enkel elementaire producten zoals Microsoft Office, Autodesk, Siemens of SPSS nodig heeft, krijgt een bundel van 29 euro per jaar.

Signpost focust al meer dan tien jaar op het onderwijs. Ooit verdeelde het internet, nu hardware en software. Howest was vorig jaar de pilootklant voor de Academic Software Media Bundel. Met zijn 5300 studenten tekent het voor het gros van de 6500 gebruikers. "We moeten af van het model dat een leraar software kiest en de studenten maar moeten uitzoeken hoe ze eraan geraken", vindt Leenknegt. Hij hoopt dat het aanbod van Signpost bijval krijgt bij andere hogescholen. "Alleen met volume heb je de onderhandelingskracht om de prijzen te doen dalen tot een niveau dat de scholen en de studenten bijna niet meer naast zich neer kunnen leggen", zegt hij.

Deadline

Signpost wil zijn goedkope softwarebundels ook naar het secundair onderwijs brengen. Om de prijzen laag te houden, tekent het ministerie van Onderwijs daar al sinds 1999 volumecontracten met Microsoft. Onder het belangrijkste raamcontract kunnen secundaire scholen Office en Windows Upgrade huren voor 40,80 euro per jaar per pc of voor 67,25 euro per jaar per gebruiker. Leerkrachten mogen de programma's thuis gebruiken zolang het contract loopt. Leerlingen van de deelnemende scholen krijgen jaarlijkse licenties op de Office 365 ProPlus-suite. "Elke school kan beslissen of en in welke mate zij afneemt", onderstreept Jan Buytaert, ICT-manager van GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap.

De overeenkomst loopt op 1 oktober 2016 af. Scholen moeten uiterlijk op 31 juli 2016 beslissen of ze hun softwarelicenties willen verlengen. Tegen die tijd wil Signpost de secundaire scholen voor hun aanpak winnen.

Software voor 24 euro per jaar

"Wij mikken op 2 euro per maand per leerling voor alle software, niet alleen die van Microsoft", zegt directeur Arne Vandendriessche, die zijn model graag omschrijft als een 'Spotify voor software'. Het verschil is dat Signpost de contracten met de scholen zou sluiten, maar dat de leerlingen de 2 euro zouden betalen. "Zo wordt de software voor de scholen kosteloos en besparen ze tienduizenden euro's", argumenteert hij. Een jaar geleden investeerde hij in Signpost, naast oprichter Paul Steenbergen. Die laatste concentreert zich op de onderhandelingen met de leveranciers.

"Het is haalbaar", verzekert Vandendriessche. De voorwaarde is wel dat de school de inbegrepen Microsoft-producten bij Signpost koopt. Signpost hoopt zo in het secundair onderwijs marktaandeel weg te kapen bij Sumika IT, de leidende verdeler van Microsoft-software voor het Nederlandstalige lager en middelbaar onderwijs.

Potentieel is groot

Onderwijs op schoolplichtige leeftijd is in België gratis. Daarom heeft Signpost aan de Commissie Zorgvuldig Bestuur gevraagd of digitale werkmiddelen, net als schoolboeken, betalend kunnen zijn. De Commissie antwoordde bevestigend, maar onderstreept dat de leerlingen vrij zijn het aanbod op te nemen en dat de school de leerlingen niet mag aansporen in te tekenen.

Het potentieel is groot. België telt 785.000 gewone secundaire leerlingen, die veelal hun eigen laptop hebben. Wie dat soort volumes aanbrengt, vindt een gewillig oor bij de fabrikanten. De licenties zijn legaal en ontmoedigen vrije software. "Wij bieden ook een helpdesk en ondersteuning bij installatie", zegt Vandendriessche.

De bvba heeft nu veertien werknemers, een verdubbeling in een jaar. De omzet lag vorig jaar naar eigen zeggen op 4 miljoen euro, de toegevoegde waarde was 534.000 euro. Hedwig Theunis, zaakvoerder van Sumika, vermoedt dat Signpost ook op inkomsten uit hardware mikt. "De marges in software zijn laag. Je moet een groot aantal scholen bedienen om rendabel te zijn. Wij halen ook inkomsten uit de verkoop van hardware en het beheer van serverparken", zegt hij. Volgens Vandendriessche onderhoudt Signpost meer dan 10.000 laptops in het onderwijs.

Adobe-contract als breekijzer

De sterkte van Signpost ligt momenteel in het hoger onderwijs, dat 400.000 studenten telt. De distributie van de dure Creative Cloud-software van Adobe is daar de hefboom. Het hoger onderwijs koopt die licenties onder een raamcontract met de overheidsinstelling Belnet voor het leeuwendeel via Signpost. "Wij hebben daar 93 procent van de contracten, 12.000 licenties", claimt Vandendriessche. Het Belnet-contract loopt volgend jaar af. "Die deal wordt niet verlengd. Onze deal komt in de plaats", zegt Vandendriessche. Paul Steenbergen sloot in augustus een driejarig contract met Adobe. Signpost krijgt "zeer hoge" kortingen voor verkopen in het onderwijs in ruil voor een volumegarantie. "Wij nemen een financieel risico", zegt Steenbergen.

Hij wil het Howest-model met Adobe vanaf volgend schooljaar in alle scholen promoten. De school koopt dan voor 29,95 euro de Creative Cloud van Adobe plus Office en een antivirusprogramma voor al haar pc's. Leraren die intekenen betalen 5 euro. Wat leerlingen betalen hangt af van het percentage leerlingen dat intekent, tussen 149 euro bij 5 procent tot 50 euro bij 100 procent.

LUCA School of Arts (Sint-Lucas) betaalt onder de Belnet-overeenkomst -- ook via Signpost -- momenteel 65 euro voor zijn Adobe-licenties, evenveel als zijn 550 studenten-Adobe-gebruikers (20 % van het totaal) betalen. LUCA verwacht een stijging van de licentiekosten voor zijn studenten. "In vergelijking met de winkelprijs (240 of 340 euro, nvdr) valt dat mee, maar in vergelijking met het aanbod van andere softwarefabrikanten is het duur", vindt Wim Pauwels, facilitair manager van LUCA.

Feit is dat er in de komende maanden veel gerekend zal worden in het onderwijs, nu de verkopers van Signpost van school tot school gaan.

Bruno Leijnse, fotografie Thomas De Boever

Signpost wil de leerlingen voor hun software laten betalen, niet de school.