In Europa maakt de luie zomer geleidelijk plaats voor een turbulente herfst. Er ontstaat een storm van arbeidersonrust in Frankrijk, Duitsland, Italië en de kleinere EU-lidstaten. Wat de vakbonden en de linkse politieke partijen in de EU afschrikt, is niet de eenheidsmunt op zich, maar wel het feit dat het tijdsschema van Maastricht de regeringen dwingt tot een deflatoir beleid, tot minder winsten en een hoge werkloosheid, en dat terwijl de economieën dringend moeten worden aangewakkerd. Jacques Santer laat geen gelegenheid voorbijgaan om erop te wijzen dat de monetaire unie uiteindelijk jobs zal opleveren. Het zal een schrale troost zijn voor Europa's 18 miljoen werklozen.
...

In Europa maakt de luie zomer geleidelijk plaats voor een turbulente herfst. Er ontstaat een storm van arbeidersonrust in Frankrijk, Duitsland, Italië en de kleinere EU-lidstaten. Wat de vakbonden en de linkse politieke partijen in de EU afschrikt, is niet de eenheidsmunt op zich, maar wel het feit dat het tijdsschema van Maastricht de regeringen dwingt tot een deflatoir beleid, tot minder winsten en een hoge werkloosheid, en dat terwijl de economieën dringend moeten worden aangewakkerd. Jacques Santer laat geen gelegenheid voorbijgaan om erop te wijzen dat de monetaire unie uiteindelijk jobs zal opleveren. Het zal een schrale troost zijn voor Europa's 18 miljoen werklozen. (The Independent van 12 september)De tijd dringt voor Duitsland. Sedert 1989 heeft het land, in vergelijking met zijn belangrijkste concurrenten, 20 % van zijn competitiviteit verloren (gemeten in loonkosteenheden). Terwijl een aantal grote Duitse bedrijven, zoals Mercedes-Benz en Siemens, herstructureerden, lieten vele anderen de situatie zoals ze was. Bedrijven die geen oog hebben voor de wereldomvattende concurrentie, gaande van diensten tot spoorwegen, blijven volgens de internationale standaardnormen onconcurrentieel. Als Kohl zou falen in de laatste fase van de hervormingen zou dit niet alleen noodlottig zijn voor zijn ambitie om de Duitse eenmaking vorm te geven, maar ook voor de Europese eenmaking. (Hoofdartikel in Business Week van 23 september)Het echte probleem is dat de Duitse mark ten opzichte van niet-Europese munteenheden, inclusief de dollar, overgewaardeerd lijkt. Als de (Franse) frank overgewaardeerd blijkt te zijn, komt dit doordat hij de Duitse mark heeft ingehaald. Het is weinig waarschijnlijk dat in deze omstandigheden de Duitse overheid een grote, eenzijdig Franse devaluatie zou toestaan. Zij vond de meer verantwoorde Italiaanse en Belgische depreciaties al moeilijk te verduren. Als een toekomstige Franse regering het advies zou volgen van tal van Engelstalige financiële journalisten, en het zou wagen om een eenzijdige devaluatie door te voeren, zou de schade zich niet beperken tot de EMU. Op dat ogenblik is de kans reëel dat er een niet te overziene muntoorlog uitbreekt. (Commentaar van Samuel Brittan in The Financial Times van 12 september)De knellende Duitse leiband waar Frankrijk sinds het in de jaren tachtig geïnitieerde monetaire beleid van de franc fort aan loopt, is voor Parijs de belangrijkste drijfveer om aan de EMU-criteria te voldoen. Frankrijk hoopt met de totstandkoming van de EMU de beleidsruimte en zeggenschap terug te winnen die het met de band D-mark/franc heeft verloren. Maar het beleid dat het daarvoor wil voeren, vervreemdt het staatsgezag van zijn volk. In een democratie, waar één op de acht mensen niet aan het beroepsleven mag deelnemen, is dat vragen om moeilijkheden. (C. Van Lotringen in Het Financieele Dagblad van 12 september)Bij de ondertekening van het Verdrag van Maastricht was de algemene consensus dat de opgelegde maatregelen de economie niet zouden afremmen. Deze mooie belofte, die getuigt van een gebrek aan inzicht in de economische wetmatigheden, is vandaag vervlogen. Gebukt onder de loodzware Maastricht-last, klopt Europa elk werkloosheidsrecord. (Charles Wyplosz, professor aan l'institut des hautes études internationales in Genève, in Libération van 16 september)De aangekondigde belastingverlaging toont aan dat de Franse overheid zich bewust is van het feit dat de fiscale druk in Frankrijk de grens van het toelaatbare heeft bereikt. Het probleem is echter dat deze bewustwording te laat komt, en stoot op de financiële realiteit van het land en het in werking treden van de eenheidsmunt. (Hoofdartikel van François Roche in L'Expansion van 12 september)Wanneer China zijn soevereiniteit herwint over Hongkong, zal het de voorschriften, geregeld in de gemeenschappelijke Chinees-Britse verklaringen, naleven : "bestuur van Hongkong door de eigen inwoners" en "ruime autonomie". Wij houden vast aan het principe "één staat, twee systemen". Het kapitalistisch regime evenals de levenswijze in Hongkong blijven onveranderd : de bestaande wetgeving blijft wezenlijk gehandhaafd.(...) De speciale administratieve regio Hongkong zal over een eigen onafhankelijke rechterlijke macht beschikken, een bepaling die op het laatste ogenblik toegevoegd werd aan de gemeenschappelijke verklaringen. (Jiang Zemin, president van China, in Le Figaro van 6 september)Sinds jaar en dag bestaat er zoiets als een Belgische lotsgemeenschap. Weinig gearticuleerd, maar toch. Sterker, anderhalve debiel niet te na gesproken heeft niemand van de tien miljoen Belgen om zes regeringen gevraagd. Die zijn er gekomen bij gebrek aan verbeelding van politici, die hun verzonnen paradijsjes nodig hadden om gelukkig (lees machtig) te zijn. De politiek heeft gecapituleerd voor het institutionele waterhoofd dat ze zelf bedacht, niet het volk. Zes regeringen voor een paar dorpen is bedelen om non-existentie. Juist in de versnippering en dus verduistering van macht en gezag hebben Vlamingen en Walen het alibi gevonden om de staat als vijandbeeld te blijven koesteren. Dat gaat hun goed af, want soeverein in onverschilligheid waren ze toch al, voor alles wat buiten hun dorpspatriottische gebeden en gezangen valt of buiten de leegte van een dronkenschap. Zo gaat dat met volken die alleen zichzelf hebben om voor te lijden. (Hugo Camps in Elsevier van 14 september)Er is een bedenkelijke zelfgenoegzaamheid onder opinieleiders. De intellectuele elite is zeer provinciaal. De cynische zelfgenoegzaamheid van betweters beïnvloedt het draagvlak (van Ontwikkelingssamenwerking) wel enigszins. Er wordt niet meer gekeken naar het probleem, maar alleen naar competenties en mandaten. Er wordt een binnenlandse tegenstelling van ieder buitenlands probleem gemaakt, van ontwikkelingslanden weet men niets. Dat is wat anders dan de discussie over eigenbelang. Ik ben een voorstander van het begrip "verlicht eigenbelang". (Minister Jan Pronk in De Groene Amsterdammer van 11 september)Uit Time, 9 september.