Na de fusie van de AIB en Vinçotte leek de nieuwe onderneming een losgeslagen schip met twee bemanningen. De specialist voor veiligheidscontroles dreigde door de loodzware bureaucratie de dieperik in te gaan. Houdt de nieuwe top de boot op koers ?
...

Na de fusie van de AIB en Vinçotte leek de nieuwe onderneming een losgeslagen schip met twee bemanningen. De specialist voor veiligheidscontroles dreigde door de loodzware bureaucratie de dieperik in te gaan. Houdt de nieuwe top de boot op koers ? Gedelegeerd bestuurder Rik Van Aerschot en voorzitter Daniel Le Grelle stralen van ambitie. De verlieslatende Groep AIB-Vinçotte (AV) moet uit de rode cijfers. Snel, liefst. Groep AV is het resultaat van een fusie tussen AIB en Vinçotte in 1990. Graaf Le Grelle : "AIB was Vlaams, katholiek en sociaal, terwijl je Vinçotte kan omschrijven als Brussels-francofoon, vrijzinnig en burgerlijk. Het personeel van deze twee concurrenten met een eeuwenoude traditie heeft de fusie moeilijk verteerd. Bovendien creëerde de samenwerking geen schaalvoordelen door kostenbesparingen. Integendeel : afdelingen krikten hun kostenstructuur op het niveau van hun vroegere concurrent, als die hoger lag dan bij hen. De uitgaven stégen dus." Harde woorden van een man die met zijn 74 jaar nog niet aan uitrusten denkt. Net zomin als gedelegeerd bestuurder Van Aerschot, met z'n 67 lentes ook nog voorzitter van de VUB. Twee heren op leeftijd die een miljardenbedrijf redden. Het is even wennen. Van Aerschot : "Onze ouderdom heeft een reëel voordeel. Onze carrière ligt achter de rug. Wij moeten dus geen compromissen sluiten om hogerop te geraken."Groep AV overkoepelt tien bedrijven (zie kader). Eén van de belangrijkste activiteiten bestaat uit de controle van technische installaties, gaande van de particuliere lift tot de kerncentrale van Doel. Ook is Groep AV certificateur van kwaliteitssystemen en producten. Met de zogenaamde "niet-destructieve controles" test de groep machines en andere producten. Voorts is hij aanwezig als controleur, onder meer in de burgerlijke bouwkunde en de milieusector. Jaarlijks produceren de 1350 AV-werknemers (waarvan één derde universitairen) 200.000 facturen voor 25.000 klanten. De groep had in 1995 een geconsolideerde omzet van 4,07 miljard en boekte een verlies van 120 miljoen frank. Nochtans heeft de onderneming een vrij comfortabele marktpositie. Ze beheerst liefst 80 % van de elektriciteits- en liftcontroles in België. Concurrenten, zoals BTV en Konhef stoten op een feitelijk monopolie. AIB-Vinçotte (AV) verricht als een wettelijk erkend bedrijf de gereguleerde controles. Toch boekt het bedrijf, dat voor deze activiteiten werd vrijgesteld van vennootschapsbelasting, de grootste verliezen in de groep : 55 miljoen op 2,67 miljard omzet. Le Grelle : "AIB-Vinçotte werd door de twee voorzitters, de twee directeur-generaals en de 11 andere directieleden tot nog toe geleid als een bureaucratie. De gewezen top liet een organisatorische ruïne achter. De groep bestaat hoofdzakelijk uit verenigingen zonder winstoogmerk, zodat exploitatieverliezen met de mantel der liefde werden bedekt. De jaarlijkse ledenvergadering verliep protocollair. De directie goochelde met cijfers : verliezen werden weggeconsolideerd door winsten van de nucleaire poot." De VZW-structuuris een relict uit het verre verleden van AIB-Vinçotte.In 1872 stichtte ingenieur Robert Vinçotte een feitelijke vereniging van vakgenoten die stoommachines in de Waalse industrie, waar het aantal ongevallen schrikbarend toenam, op hun kwaliteit moest controleren. Twaalf jaar later was België één van de eerste landen in de wereld met wetten op arbeidsveiligheid en -hygiëne. In 1890 wordt de Association des Industriels de Belgique, waarvan Vinçotte één van de initiatiefnemers was, boven de doopvont gehouden. Deze vereniging richt zich de eerste decennia van haar bestaan vooral op de veiligheidscontrole van machines in de staalbekkens en de steenkoolmijnen. In de twintigste eeuw wordt AIB de specialist van elektrische en nucleaire installaties, terwijl Vinçotte zich toelegt op liften en labotesten. Het Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming (ARAB) van 1947 verplicht de ondernemers de controle van dit reglement te laten gebeuren door erkende instellingen. De overheid legt die instellingen een vzw-statuut op om te vermijden dat hun activiteiten aan kwaliteit zouden inboeten. "Een kapitalistische onderneming heeft de neiging vlug en goedkoop te werken om de winst te verhogen," zo redeneert Le Grelle. "Bij een VZW overweegt de kwaliteit, minder het winstprincipe. We zijn inderdaad 15 tot 20 % duurder dan de concurrenten in de vrije sector. Met veiligheid moet je niet solderen."De kwaliteitsdrang leidde soms tot financiële scheeftrekkingen. "Ingenieurs bepaalden de strategie van het bedrijf," aldus Le Grelle. "Zij wilden de absolute perfectie inzake onderzoek en ontwikkeling. Dat is een mooi streefdoel, maar commerciëel ligt dat soms moeilijk. Een voorbeeld. Op een bepaald moment ontwikkelde Vinçotte een apparaat dat kabels test via geluidsgolven een zogenaamde ultrasone taster van uitzonderlijke kwaliteit. Buitenlandse orders stroomden binnen, maar werden niet uitgevoerd. Toen ik de researcher hierover aan de tand voelde, antwoordde hij dat het onderdeel pas encore parfait was." WERELDVREEMD ?Van Aerschot, ooit bij verzekeraar Josi actief en vandaag regent van de Nationale Bank : "Een ingenieur-bedrijfsleider kan, zeker als hij geen aandeelhouder is van het bedrijf, een risico betekenen. Ingenieurs denken volgens mathematische modellen, maar die werken niet altijd in het dagelijkse leven." Na de fusie tussen AIB en Vinçotte vertaalde deze "perfectheidsobsessie" (dixit Le Grelle) zich in hoge kosten. Zo werd naast de twee bestaande computersystemen van de ondernemingen from scratch een volledig nieuw netwerk uitgebouwd. Het all in-prijskaartje van deze operatie : meer dan een miljard frank. Deze som werd helemaal uit het eigen vermogen geput. Le Grelle : "In 1990 had AIB had een eigen vermogen van 200 miljoen. Dat van Vinçotte bedroeg 350 miljoen. De toenmalige directie voorspelde dat de eigen middelen in vijf jaar zouden verdubbelen. Vandaag is het tot een derde gereduceerd. We moeten investeren om te kunnen concurreren met grote jongens, zoals SGS, Bureau Veritas of American Bureau of Shipping. Dat kan enkel als we ons eigen vermogen aanzuiveren." Le Grelle en Van Aerschot screenden de boekhouding op potentiële verliesposten. Belangrijke investeringen werden in één klap afgeschreven. "Je kan beter een grote opkuisbeurt houden dan een bedrijf te laten aanmodderen," verklaart Van Aerschot. "Of je nu 45 of 75 miljoen verlies maakt : een slecht jaar blijft een slecht jaar.Dit jaar rekent AV op een nulresultaat. In 1997 wil het duo Le Grelle-Van Aerschot terug winst maken. "Door onze omzet te vergroten en de kosten te drukken," aldus een laconieke Van Aerschot. Vragen over de verhoopte omzetstijging wimpelt hij af met een boutade : "Liefst met 2000 %. Als ik zou citeren uit ons businessplan, breng ik onze concurrenten op ideeën. Keep them guessing." De personeelskosten volgens Van Aerschot tot 20 % hoger dan bij de concurrenten moeten hoedanook dalen. "De uitwassen in de sociale voordelen, die na de fusie werden gecumuleerd, worden geleidelijk afgebouwd," klinkt het. " Lowperformers worden met zachte hand via brugpensioenen en dergelijke naar de deur geleid. De productiviteit moet omhoog. Het zal niet makkelijk zijn. Hadden we vlak na de fusie in het personeelsbestand gesneden, zou dit min of meer aanvaardbaar zijn geweest voor de vakbonden. Maar vijf jaar na datum komt zo'n operatie extra hard aan." Op termijn wordt ook gewerkt aan een opdeling tussen de "gereguleerde" en de "vrije" omzet. De activiteiten waar AV zijn wettelijke opdracht uitvoert plusminus 50 % van de omzet worden ondergebracht in een vzw. "Voor de rest hanteren we de regels van een kapitalistische onderneming," zegt Van Aerschot. Eén en ander zal ook fiscaal doorzichtiger zijn. Omdat de vzw voor de gereguleerde sector geen belastingen hoeft te betalen, gaf dit soms aanleiding tot verhitte discussies met de fiscus.Le Grelle wil ook sleutelen aan de verhouding tussen de verschillende bestuurslagen van AV. Momenteel duiden de 25.000 klanten dus leden van de vzw via een mandaat de raad van beheer aan. De AV-top werd vroeger op financieel gebied amper bijgestuurd. "Ik wil de operationele prestaties koppelen aan financiële stimuli," aldus Le Grelle. "Daarom bestuderen we in hoeverre we bijvoorbeeld via onze Nederlandse holding AV Nederland winstaandelen kunnen uitkeren aan ons personeel. Eén en ander zal ons bedrijf democratischer maken. Daar is na meer dan honderd jaar dringend nood aan." HANS BROCKMANS