In 2014 besliste het Agentschap van de Schuld om via swaps (financiële contracten) de rente vast te klikken voor een deel van de staatsschuld die het in 2015 en 2016 moest financieren. Op die manier wilde het zich indekken tegen een rentestijging die de uitgifte van nieuwe schulden duurder zou maken.

De jaren daarna bleven de rentes echter zakken, waardoor de schatkist het verschil tussen de vastgeklikte rentes en de marktrente moest betalen aan de tegenpartij. Dat bedrag stemt intussen overeen met 2,57 miljard euro voor de periode 2015-2016. Tegelijkertijd wist de schatkist minstens wel 4,7 miljard euro te besparen door de vastgeklikte lage rentes.

Maar van die 4,7 miljard euro is intussen 2,57 miljard euro afgeroomd door de swaps. "Daar blijft netto toch nog bijna 2,2 miljard euro", berekende de directeur van het Agentschap van de Schuld Deboutte, die vandaag nog steeds achter de beslissing van 2014 staat.

"Achteraf is het natuurlijk makkelijk praten. Maar het is als een verzekering. Als die achteraf niet nodig bleek, heb je wel de premies betaald", licht hij toe. De indekking is intussen achter de rug. "We kunnen nu volop profiteren van de lage rentes", verzekert Deboutte.

De extreem lage renteomgeving brengt nog andere bijzondere effecten mee. Ons land leent op korte termijn tegen negatieve rentes, met een opbrengst van 156 miljoen euro in 2016. "Door te lenen worden we dus rijker", aldus Deboutte.

Eerder al berekende het Agentschap dat de lage rentes waartegen ons land kan lenen - momenteel bedraagt de tienjaarsrente zowat 0,8 procent - 4 miljard euro besparingen hebben opgeleverd, wat overeenstemt met 1 procent van het bbp.

Het Agentschap van de Schuld profiteert van het lage renteklimaat om de looptijd van de staatsschuld zoveel mogelijk te verlengen. Er werden al leningen op vijftig en honderd jaar uitgegeven. Eind 2016 bedroeg de gemiddelde looptijd van de schuld 8,65 jaar. Een jaar eerder was dat 7,96 jaar. Eind april van dit jaar is de gemiddelde looptijd verlengd tot 9,19 jaar.

De gemiddelde rente op de uitstaande schuld daalde van 2,84 procent in 2015 tot 2,60 procent in 2016.

Een lagere rente op de uitstaande schuld betekent natuurlijk goed nieuws voor de regering, die de overheidsschuld voor het tweede jaar op rij zag dalen, tot 105,9 procent van het bbp in 2016. Een jaar eerder bedroeg dat cijfer 106 procent.

Het beleid van de schatkist om de duurtijd van de schuld op te trekken, 'zal jarenlang vruchten opleveren', aldus minister van Financiën Johan Van Overtveldt.