Bijna drie jaar geleden zei een nipte meerderheid van de Britten in een referendum de Europese Unie vaarwel. Het werd een moeilijke scheiding. De onderhandelingen over een brexit-akkoord verliepen stroef en de Britse eerste minister, Theresa May, kon een met de Europese Commissie onderhandeld akkoord niet door het Britse parlement krijgen. Ze overleefde in januari wel een vertrouwensstemming en keerde daarna voor onderhandelingen terug naar Brussel. Maar nieuwe onderhandelingen ziet de Europese Unie niet zitten. Vandaag lijkt een brexit zonder akkoord op 29 maart de meest waarschijnlijke optie.
...

Bijna drie jaar geleden zei een nipte meerderheid van de Britten in een referendum de Europese Unie vaarwel. Het werd een moeilijke scheiding. De onderhandelingen over een brexit-akkoord verliepen stroef en de Britse eerste minister, Theresa May, kon een met de Europese Commissie onderhandeld akkoord niet door het Britse parlement krijgen. Ze overleefde in januari wel een vertrouwensstemming en keerde daarna voor onderhandelingen terug naar Brussel. Maar nieuwe onderhandelingen ziet de Europese Unie niet zitten. Vandaag lijkt een brexit zonder akkoord op 29 maart de meest waarschijnlijke optie. Het bochtige parcours van de brexit noopte de voorbije jaren ook de Belgische familiebedrijven tot voorzichtigheid. Vele wachtten af. Wie ingreep, volgde vaak een duidelijke lijn en anticipeerde bij logistiek, douane en personeel. Wat zijn de meest aangewezen ingrepen bij een brexit zonder akkoord? Als er op 29 maart geen akkoord is, komen er geen overgangsmaatregelen voor de handel tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk. In het slechtste scenario staan goederen die het VK in of uit moeten vanaf 30 maart geblokkeerd aan de grens. Wie exporteert naar het VK moet dus rekening houden met Belgische exportprocedures en Britse invoerprocedures. Hetzelfde voor goederen die de omgekeerde beweging maken. Dat is niet alleen vervelend, het is ook duurder door de administratieve druk en de verschuldigde invoerrechten."Een familiebedrijf moet zich voorbereiden op dat scenario", benadrukt Erwin Boumans, tax partner bij BDO Belastingconsulenten. "Breng al de logistieke stromen van en naar het Verenigd Koninkrijk in kaart. Neem de nodige maatregelen opdat uw eigen bevoorrading of die van uw klanten niet in het gedrang komt. Kijk ook na hoe u de bijkomende kosten kunt doorrekenen aan de klanten." Volgens BDO anticipeerden veel bedrijven door een voorraad aan te leggen op Britse bodem. Stockageruimte is er ondertussen een schaars goed. Moeten ondernemingen die enkel diensten leveren aan het VK zich dan minder zorgen maken? Volgens BDO is de impact dan inderdaad kleiner. "De impact van een 'no deal'-brexit is minder ingrijpend voor de dienstensector, tenzij je als bedrijf personeel naar het VK moet zenden in het kader van een opdracht", zegt Boumans. "Voor leveranciers van diensten is vooral een aanpassing van de facturerings- en rapporteringssystemen nodig. Er zal voortaan geen sprake meer zijn van de zogenoemde intracommunautaire diensten. Maar die aanpassing van de systemen geldt uiteraard net zo goed voor wie goederen verzendt of ontvangt." Voor de export van goederen vanaf 30 maart naar het Verenigd Koninkrijk zijn ook enkele administratieve ingrepen een must. Een bedrijf moet een EORI-nummer hebben voor elke commerciële uitwisseling met een niet-EU-land. Zo'n nummer zal nodig zijn voor elke import-, export- of doorvoeroperatie. Niet verplicht, maar wel aangeraden door de Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen is een AEO-status (Auhorized Economic Operator). Ontvang je als bedrijf die status, dan krijg je een reeks douanefaciliteiten, bijvoorbeeld voor een vereenvoudigde aangifte en een gecentraliseerde douaneafhandeling. De status geldt ook in andere niet-EU landen, zoals Zwitserland, Noorwegen, de Verenigde Staten, China en Japan. De doorlooptijd voor het verkrijgen van zo'n status is relatief lang, en dus niet meer echt haalbaar vóór 30 maart. Gaat het pond opnieuw onderuit na 29 maart? Familiebedrijven voelden de impact al na het referendum, toen het pond klappen kreeg. Het verkoopvolume, de betalingstermijnen, de contractduur en de winstmarge in pond spelen hierbij een belangrijke rol. Als extra bescherming tegen een volatiel Brits pond kunnen familiebedrijven een termijncontract met een financiële instelling afsluiten. Daarbij verkoopt het bedrijf een hoeveelheid ponden op een vaste datum tegen een vastgestelde koers. De toekomstige koers is dan gebaseerd op de prijs van de valuta in contanten, maar ook op het verschil in rente. Wat verandert er voor de directe belastingen bij een brexit zonder akkoord? "Bedrijven kunnen het beste hun groepsstructuur herbekijken en dan de impact inschatten van een eventuele dubbele taxatie", vertelt Erwin Boumans. "De zakelijke impact van een harde brexit op de directe belastingen van een groep treft in de eerste plaats de bronheffing op dividend, intrest en royaltystromen tussen Britse en Belgische ondernemingen." Op dit moment zijn de betalingen die Boumans aanhaalt nog vrij van bronheffing omdat beide landen de EU-richtlijnen toepassen. Dat verandert eind maart. "Niet zozeer in de zin dat betalingen onmiddellijk onderworpen zullen worden aan bronheffing", zegt Boumans, "maar omdat zonder EU-richtlijnen de garantie op de bestaande vrijstellingen verdwijnt." Het gaat om vrijstellingen van bijvoorbeeld roerende voorheffing. De Belgische of de Britse overheid kan die schrappen, maar ook een ander dubbelbelastingverdrag afsluiten. "Zelfs als de huidige verdragsvrijstellingen van toepassing blijven, is het verkrijgen van een verdragsvrijstelling complexer en tijdrovender dan de toepassing van een vergelijkbare nationale maatregel", preciseert Boumans. Bijkomende kosten uit de terugbetaling van roerende voorheffing lijkt in elk geval een stap die veel bedrijven overwegen. "Wij raden een grondige beoordeling en eventuele herziening van de groepsstructuren aan", zegt Erwin Boumans. "Kijk vooral naar de holding- en intragroepfinancieringsactiviteiten en naar de intellectuele-eigendomsrechten waarvoor royalty's worden betaald. Net daar kan je bijkomende kosten uit betalingen van roerende voorheffing vermijden." Werk je met personeel in het Verenigd Koninkrijk, dan heb je vanaf 31 maart plots werknemers buiten de Europese Unie. Een brexit zonder akkoord houdt dan ook belangrijke risico's in. Bij gebrek aan overeenkomsten over de sociale zekerheid is het bijvoorbeeld niet zeker dat de Britse werknemers dubbele sociale bijdragen zullen kunnen vermijden. "Er kunnen moeilijkheden ontstaan met de socialezekerheidsrechten van werknemers", bevestigt Erwin Boumans. "De gelijkheid van behandeling, de socialezekerheidsvoordelen en het recht op gezondheidszorg zullen niet langer beschermd zijn." Praktisch gezien verdwijnt samen met het vrije verkeer van goederen ook het vrije verkeer van personen, of het wordt toch beperkter. Wilt u bijvoorbeeld een werknemer uit uw Britse vestiging voor een opdracht naar België halen, dan bestaat de kans dat daarvoor dezelfde beperkingen gelden als voor migrerende werknemers van buiten de Europese Unie. Dat betekent mogelijk dat de werknemer een werkvergunning of een verblijfsvergunning voor lange termijn zal nodig hebben. "Werkgevers zullen hun aanwervingspolitiek onder de loep moeten nemen", aldus Erwin Boumans. "Bereken zeker het effect van een harde brexit op de Britse onderdanen die voor uw bedrijf werken." Die inschatting gaat ook over de impact op grensoverschrijdende pensioenstelsels of over afwijkingen in het arbeidsrecht. Een Verenigd Koninkrijk buiten de EU kan werk maken van een wetgeving die eigen accenten legt over bijvoorbeeld werkduur, minimumlonen, collectief ontslag, tijdelijke tewerkstelling, enzovoort. Daarmee komen we bij de kern van de brexit. Het was een van de redenen waarom de Britten uit de Europese Unie stapten: ze wensten meer wetgevende onafhankelijkheid. Daaraan verandert niets als de Europese leiders en Theresa May alsnog een akkoord sluiten dat enkele ongemakken wegveegt. Ben je als familiebedrijf actief op de Britse markt, dan wordt permanent waakzaam zijn voor veranderende wetgeving de komende jaren het nieuwe normaal.