" Ons verleden is een beetje een last. Het DNA van Fujitsu is onlosmakelijk verbonden met het maken van dingen waar we trots op zijn", zei Takahito Tokita, de nieuwe CEO van Fujitsu, in mei aan de aanwezige journalisten in de marge van de jaarlijkse conferentie van de Japanse techgigant in Tokio. "Alle medewerkers van Fujitsu, inclusief ikzelf, staan door de liefde voor onze producten dagelijks voor dilemma's. Diep vanbinnen denken we: 'AWS willen we niet gebruiken'. Of zelfs: 'We haten SAP!' Maar onze klanten willen nu eenmaal ook producten van de concurrentie gebruiken. Wij moeten ons daarnaar schikken."

Van een CEO van wie de benoeming eind juni nog moet worden bekrachtigd door de jaarlijkse algemene aandeelhoudersvergadering, verwacht je veeleer vage antwoorden om niemand te bruuskeren, en al zeker geen kwinkslag over een belangrijke concurrent. Maar Tokita wil duidelijk geen CEO worden die rond de pot draait.

Beter aanbod

In enkele jaren is de omzet van Fujitsu teruggevallen met een kwart. Om het tij te keren focust Tokita eerst op de winst: de operationele winstmarge moet zo snel mogelijk van 3 naar 10 procent. Tokita zal daarom blijven reorganiseren en snijden in de kosten. Zijn bedrijf moet daarvoor een deel van zijn verleden loslaten.

Fujitsu is nog het beste te vergelijken met die andere IT-veteraan, IBM. Beide bedrijven ontstonden voor de Tweede Wereldoorlog en werden reuzen door mainframes en later andere IT-apparatuur te ontwikkelen en te verkopen aan multinationals en overheden. 40 procent van de omzet van 4276,5 miljard yen (35,3 miljard euro) die Fujitsu haalt, komt nog altijd van de verkoop van hardware - van batterijen en printplaten met chips tot computers, smartphones en servers. Maar door de concurrentie van veelal Chinese fabrikanten kan het zich daarin niet meer voldoende differentiëren. IBM schroefde zijn hardwareambitie veel sneller terug. Het werkt nu zelfs samen met een oude aartsvijand zoals Apple om zijn diensten- en softwareaanbod uit te breiden.

Takahito Tokita "We moeten nog meer inzetten op diensten, vooral buiten Japan." © Yoshio Tsunoda/AFLO

Fujitsu heeft pas de voorbije jaren zijn pc- en smartphonedivisies verzelfstandigd, om er daarna zelfs deels uit te stappen. Dit jaar sloot het ook een fabriek in Duitsland en voerde het een herstructurering door op Europese markten waar het nog vooral in hardware actief was. De Belgische afdeling van Fujitsu ontsnapte grotendeels aan die reorganisatie (zie kader Investeren in blockchain), omdat de dienstenactiviteiten er al goed uitgebouwd zijn.

Tokita benadrukte dat het werk nog niet gedaan is. "Er zit nog altijd een onevenwicht in dit bedrijf. Daarom gaan we moeilijke beslissingen moeten blijven nemen. We moeten nog meer inzetten op diensten, in het bijzonder buiten Japan, en de winsten herinvesteren in een beter aanbod."

Not invented here

Tokita heeft alvast zijn cv mee om Fujitsu tot een dienstenspeler uit te bouwen. Hij komt over van de divisie voor ICT-dienstverlening die vanuit acht landen opereert en 14.000 medewerkers telt. Vooral heel grote bedrijven besteden hun IT-systemen aan die afdeling uit. Ze moet nog meer het speerpunt van het dienstenaanbod worden. Daarvoor moet nog een heilig huisje sneuvelen: Fujitsu moet af van het Not invented here-syndroom en ook de oplossingen van concurrenten opzetten bij klanten.

Dat moet zeker ook de buitenlandse inkomsten opkrikken, waar het als uitdager minder zijn technologische keuzes kan opdringen. Tokita haalde als voorbeeld de clouddiensten AWS en Azure aan, respectievelijk van Amazon en Microsoft. Hij heeft er zich bij neergelegd dat zijn klanten wellicht voor de marktleiders kiezen om gegevens en software online te laten draaien.

Net zoals IBM en Google heeft Fujitsu te laat ingezien dat Amazon en Microsoft het laken naar zich toetrokken in de clouddiensten. Het mag niet opnieuw zo'n grote technologiegolf missen. Daarom profileert Fujitsu zich nu al als specialist in kwantumcomputers. De hele techsector zoekt naar een manier om met de principes uit de kwantumfysica een rekenkracht te ontwikkelen die de bestaande computerchips doet verbleken en een complexe artificiële intelligentie mogelijk te maken. Alleen zijn die kwantumcomputers nog hoogst instabiel en zeker nog niet klaar voor een commerciële doorbraak.

Fujitsu heeft daar een mouw aan gepast door een gespecialiseerde computerserver met klassieke computerchips te maken, die wel al enkele principes van de kwantumcomputer heeft. Het toestel, de Digital Annealer, kan duizenden scenario's vergelijken en leent zich daardoor uitermate goed voor het optimaliseren van bezorgroutes, de ontwikkeling van geneesmiddelen en het beheer van beleggingsportefeuilles. Hoewel de nieuwe hardware ook bij klanten kan worden geïnstalleerd, wordt het uitsluitend via een abonnementsformule verkocht. Tegen 2022 wil Fujitsu een omzet van ongeveer 800 miljoen euro halen uit de Digital Annealer.

Zwarte lijst

Fujitsu heeft zijn handen vol met de interne uitdagingen, maar ook het harde handelsbeleid van Donald Trump veroorzaakt hoofdbrekers. De Amerikaanse president zette in mei de Chinese telecomgigant Huawei op een zwarte lijst, omdat Huawei te nauwe banden zou hebben met het Chinese leger. Daardoor dreigt de Amerikaans-Chinese handelsoorlog te ontaarden in een technologische koude oorlog, waarbij iedereen moet opletten met welke leveranciers ze werken en waar ze welke research doen.

Tokita ziet voor Fujitsu veeleer een grote indirecte impact: "We willen niets te maken hebben met een handelsoorlog, maar de realiteit is dat we het vooral voelen via de onzekerheid bij onze klanten, zeker omdat we zowel in de Verenigde Staten als in China actief zijn." Fujitsu is er niet gerust op. Het woord 'vertrouwen' was een van de kernwoorden van zijn jaarlijkse conferentie. Een ogenschijnlijk algemene boodschap, maar het zet zich daardoor ook af van zijn verdacht gemaakte Aziatische concurrenten.

Investeren in blockchain

Fujitsu heeft in België een vrij grote aanwezigheid. 250 medewerkers zijn vast in dienst. Daarnaast zijn 200 externen aan de slag bij de lokale klanten van het Japanse bedrijf. Fujitsu staat het sterkst in de publieke sector, van opdrachten bij gemeenten tot grote contracten bij de Europese instellingen. Daarnaast zijn de maakindustrie en de banksector belangrijke sectoren.

De jaarrekening van de Belgische hoofdvennootschap, die eindigde in maart 2018, spreekt over een omzet van 222,7 miljoen euro. Fujitsu zelf splitst de cijfers per land niet uit. Via een woordvoerder laat het weten dat de prestaties in België heel goed zijn en dat de herstructurering van de Europese activiteiten geen wezenlijke impact had. Dat komt vooral doordat de Belgische afdeling voornamelijk gericht is op diensten. De hardware van Fujitsu wordt nog vooral via derden verkocht.

Fujitsu dreef zijn investeringen in België nog op. In Brussel opende het in maart vorig jaar een expertisecentrum voor toepassingen op basis van blockchain. De technologie achter de bitcoin en andere cryptomunten kan de veiligheid en de efficiëntie van veel soorten transacties en processen vereenvoudigen. Enkele projecten lopen via het Brusselse innovatie- agentschap Innoviris en gaan over toepassingen voor verkeersveiligheid en verkeersstromen.