Toen Jack Dorsey zich liet fotograferen met het typische brilletje van Steve Jobs dat de CEO van Apple altijd droeg, kreeg de ondernemer kritiek dat hij zijn voorbeeld te veel na-aapte. Er zijn dan ook onmiskenbare gelijkenissen. Beide ondernemers maakten hun school niet af, richtten een iconische start-up op, kregen kritiek op hun managementstijl en werden door hun eigen bedrijf aan de deur gezet als CEO.
...

Toen Jack Dorsey zich liet fotograferen met het typische brilletje van Steve Jobs dat de CEO van Apple altijd droeg, kreeg de ondernemer kritiek dat hij zijn voorbeeld te veel na-aapte. Er zijn dan ook onmiskenbare gelijkenissen. Beide ondernemers maakten hun school niet af, richtten een iconische start-up op, kregen kritiek op hun managementstijl en werden door hun eigen bedrijf aan de deur gezet als CEO.Na veel vallen en opstaan richtte Jack Dorsey in 2006 mee Twitter op. De gratis internetdienst waarmee je berichtjes tot 140 tekens kunt delen, werd in een mum populair. Zeker als communicatiemiddel tijdens rampen verwierf Twitter snel overal ter wereld bekendheid. Het aantal gebruikers nam toe met miljoenen. Twee jaar later werkten medeoprichter Evan Williams en de raad van bestuur Dorsey buiten omdat ze hem ongeschikt vonden het bedrijf te leiden. Dorsey werd wel voorzitter van de raad van bestuur.Twitter bleef daarna groeien als kool, maar Williams en co slaagden er niet in een rendabel zakenmodel te vinden om het bedrijf winstgevend te maken. Ondertussen wijdde Jack Dorsey zich aan Square, de start-up die hij in 2009 boven de doopvont hield. Square, dat een kaartlezer en een app ontwikkelde waarmee je van je telefoon een digitale kassa kunt maken, trok onder leiding van CEO Dorsey in november naar de beurs. Twitter is al sinds 2013 beursgenoteerd, maar met het zakenmodel wil het haast tien jaar na de oprichting nog altijd niet goed lukken.Sinds dit jaar is er nog een gelijkenis tussen Dorsey en Jobs. Jobs' terugkeer bij Apple luidde een periode van haast ongebreidelde groei in. En sinds oktober is de 39-jarige Dorsey niet alleen CEO van Square, maar nu ook weer van Twitter. Of die terugkeer een goeie zaak is, is voer voor discussie. Katleen De Stobbeleir, associate professor & partner bij Vlerick Business School, vlooide het wetenschappelijk onderzoek uit op zoek naar een antwoord. Opvallend is dat half december het hoofd design van Twitter opstapte, net als een paar andere toplui even daarvoor. Volgens Katleen De Stobbeleir hebben de aandeelhouders wellicht gedacht dat de oorspronkelijke oprichter soelaas zou kunnen brengen in tijden van crisis en hebben ze ook handig ingespeeld op zijn ego. Niemand ziet zijn eigen schip graag ten onder gaan."Je zou kunnen vermoeden dat Dorsey denkt dat hij zijn baby moet redden. Dorsey is heel goed geweest voor de oprichting van Twitter. Daarna heeft hij misschien de fout gemaakt zich te veel te omringen met mensen die op hem leken in plaats van een complementair team te bouwen, dat hem uitdaagde het businessmodel te verbeteren. Voor elke CEO kan je wel punten van kritiek bedenken, maar Steve Jobs omringde zich wél met teams die complementair waren aan hem."De Stobbeleir: "Er zijn uitzonderingen die het heel goed deden, zoals Steve Jobs. Maar als je naar het onderzoek kijkt, zie je dat de effecten verwaarloosbaar zijn. Als het al een effect heeft, is het eerder licht negatief. Het is misschien niet altijd het beste idee om de oprichter weer in de organisatie te halen."De Stobbeleir: "Het is een typische bias. Mensen gaan ervan uit dat successen uit het verleden een voorspelling zijn voor de toekomst. Maar de competenties die je nodig hebt om een bedrijf op te starten en de eerste jaren te laten groeien, zijn totaal anders dan de vaardigheden om een bedrijf continu te laten presteren en een bedrijf uit het slop te halen. Sommige mensen, zoals Steve Jobs, zijn beslagen in een beetje alles, maar de meesten zijn dat eerder niet. Vandaar dat we zien dat het weinig zin heeft."De Stobbeleir: "Op korte termijn kun je een positief effect zien. Vaak reageren de markten positief. Dat is vooral een reputatie-effect: daar is de redder in nood. Dat effect is van vrij korte duur en echt klein."De Stobbeleir: "Uiteraard blijft de CEO een belangrijk gezicht voor de buitenwereld en heeft hij een heel grote impact op de visie van de organisatie. Tegelijk heb je in het bedrijf een directiecomité en allerlei dynamieken. Een organisatie is een beetje een grote tanker, die je niet in één, twee, drie van koers kan veranderen door een nieuwe CEO aan het hoofd te plaatsen."De Stobbeleir: "Bij een start-up is alles veel informeler. De reden waarom die vaak heel snel groeien is dat ze weinig gehinderd worden door interne procedures. Veel hangt af van het geduld van de CEO, want een grote organisatie is als een machine waar wat de CEO zegt, moet doorsijpelen in het bedrijf. Je ziet vaak dat mensen van zichzelf goed weten dat ze goed zijn in het opstarten van bedrijven en nieuwe opportuniteiten spotten, maar na verloop van tijd moe worden van in formele structuren te werken. Veel ondernemers hebben dan ook de intentie een stap opzij te zetten, maar doen dat uiteindelijk niet. Het is voor hen moeilijk hun baby los te laten. Als je als oprichter weet dat je beter bent in het spotten van opportuniteiten, moet je natuurlijk erin slagen jezelf overbodig te maken. Het is jammer dat Dorsey daar niet in is geslaagd en nu moet terugkeren. De markten hebben initieel positief gereageerd, maar het zou best kunnen dat ze achteraf zeggen dat zijn terugkeer een goed voorbeeld is van iemand die niet goed managementstructuren kan uitbouwen."De Stobbeleir: "Je zou er nog Howard Schultz van Starbucks aan kunnen toevoegen. Ik ziet het niet zo vaak bij ons. Wel in familiebedrijven, waar een externe CEO aanwerven, vaststellen dat het niet werkt en de oprichter terugkomt. Het ondernemingsklimaat bij ons is anders dan in de Verenigde Staten. Twitter of Facebook waren iets totaal nieuws in een volledig nieuwe markt. Als je in zo'n nieuwe markt zit, is de vijver waaruit je kan vissen om iemand te vinden veel beperkter. Bij ons bewegen ondernemers zich veel meer in bestaande markten, waardoor er meer competente mensen aanwezig zijn in andere bedrijven."De Stobbeleir: "Je ziet daar een dubbele interpretatie over ontstaan. Sommigen zijn blij dat hij eindelijk terug is omdat het bedrijf aan het slabakken was. Anderen vragen zich af of dit het beste is wat het bedrijf kon bedenken. Het is in elk geval een belangrijk signaal aan de markt dat het bedrijf gaat veranderen. Bij Apple was dat signaal: back to the roots. Ooit was Apple ontstaan als een heel innovatief merk, maar het was saai geworden. De komst van Steve Jobs betekende een terugkeer naar de wortels als superinnovatief bedrijf. Ik denk dat Twitter ook zo'n positief signaal wil geven."De Stobbeleir: "Steve Jobs was gecontesteerd en moest opstappen. Hij deed elders nieuwe ervaringen op. Misschien heeft net die afstand van zijn eigen bedrijf ervoor gezorgd dat hij een veel beter idee had van waar het bedrijf naartoe moest. Het kan een voordeel zijn dat een oprichter elders ervaring heeft opgedaan. Bij Steve Jobs heeft het gewerkt, maar dat is geen garantie dat het anderen ook lukt."