'Stress is voor een deel een groepseffect'

27/08/14 om 17:11 - Bijgewerkt om 17:11

Hoe stressbestendig iemand is, hangt niet alleen van hemzelf af, maar ook van hoeveel sociaal kapitaal er in zijn bedrijf is.

'Stress is voor een deel een groepseffect'

Els Clays van de Universiteit Gent © Bert Van den Broucke/Photo News

Kun je bij een collega of je leidinggevende terecht wanneer het voorstel waar je keihard aan hebt gewerkt, werd afgewezen? Steekt een teamlid je een handje toe als hij merkt dat je je deadline niet zult halen? Zegt je leidinggevende eerlijk wat hij denkt als je voor een moeilijke beslissing staat? Het zijn drie voorbeelden van hoe wederkerigheid werkt op de werkvloer. Bij wederkerigheid wegen mensen af of ze hulp willen (terug)geven en ontvangen van hun collega's. Het kan gaan om emotionele hulp zoals empathisch luisteren, praktische hulp zoals een handje toesteken of informatie geven zoals extra kennis aanreiken om iemand te helpen.

Wederkerigheid is een voorbeeld van sociaal kapitaal, een concept uit de sociologie dat de laatste paar jaar vaker aan bedrijven wordt gelinkt. Academici bestudeerden sociaal kapitaal vroeger in stadsbuurten, maar gezien mensen heel wat tijd op hun werkplaats vertoeven, begonnen ze ook daar het sociaal kapitaal te onderzoeken. Dat levert prille, maar verrassende inzichten op voor wie met personeelsbeleid bezig is.

Het prille onderzoek naar sociaal kapitaal op de werkvloer levert de eerste resultaten op. Zo blijkt dat werknemers die op het werk voldoende emotionele ondersteuning krijgen van hun leidinggevende minder snel depressieve symptomen vertonen. "Sociaal kapitaal blijkt ook een gunstige invloed te hebben op het ziekteverzuim op een afdeling", zegt doctor-assistent maatschappelijke gezondheidskunde Els Clays, die met haar collega-onderzoekers vorig jaar de resultaten publiceerde van een onderzoek naar werknemers in Belgische bedrijven. Dat toonde aan dat individuele wederkerigheid een belangrijke bescherming bood tegen depressie in bedrijven met weinig wederkerigheid.

Met andere woorden: als het bedrijf niets doet, kunnen de onderlinge relaties tussen werknemers depressie helpen tegen te gaan. In bedrijven met veel sociaal kapitaal is het belang van die individuele wederkerigheid veel kleiner. "Het onderzoek kan dan ook foute denkbeelden uit de wereld helpen zoals het idee dat het de fout van de werknemer is, als hij de stress niet aankan. In een bedrijf met slecht sociaal kapitaal, zie je dat ook werknemers die stressbestendig zijn, meer kans krijgen op negatieve gevolgen van stress dan wanneer ze in een bedrijf met veel sociaal kapitaal zouden zitten. Dat komt omdat stress voor een deel een groepseffect is."

Bedrijven hebben veel te winnen bij een bedrijfscultuur waarin veel sociaal kapitaal aanwezig is. Als uw bedrijf goed scoort op deze vragen, dan zit het wel snor met het sociaal kapitaal in uw organisatie.

1 Hoe vriendelijk en respectvol behandelt onze leidinggevende ons?

2 Is onze leidinggevende begaan met onze rechten als werknemer?

3 Heerst er op onze afdeling de houding dat we 'één team' zijn?

4 Houden de medewerkers elkaar op de hoogte van zaken die niets met het werk te maken hebben?

5 Voelen medewerkers zich begrepen en aanvaard?

6 Bouwen medewerkers voort op elkaars ideeën om tot het best mogelijke resultaat te komen? Wordt er samengewerkt om nieuwe ideeën te ontwikkelen?

7 Hebben de werknemers het gevoel dat ze hun leidinggevende kunnen vertrouwen?

Tijdens de zomermaanden krijgt u de Bizz By Mail-nieuwsbrief op maandag, woensdag en vrijdag in plaats van elke weekdag.

Onze partners