'Meerwaarden niet belasten, dat is pas inefficiënt'

17/12/14 om 10:46 - Bijgewerkt om 10:46

Het debat over de fiscale hervorming is uitgemond in een verhitte discussie over een vermogenswinstbelasting. Economieprofessor André Decoster is niet tegen: het zou ons belastingsysteem efficiënter maken. Of zo'n belasting ook de rechtvaardigheid dient, dat moet de politiek beslissen.

'Meerwaarden niet belasten, dat is pas inefficiënt'

© TR

De rijken gaan naar Luxemburg, de kleine garnalen blijven achter om het land te betalen. Een eerlijke verdeling van de lasten, het thema voert vandaag de boventoon in het debat over een belastinghervorming. Voor economen is dat niet het belangrijkste punt. "Herverdeling van rijk naar arm gaat over rechtvaardigheid", zegt André Decoster, professor Publieke Economie aan de KU Leuven. "Economen hebben best wel iets te vertellen over rechtvaardigheid, maar de politici moeten de keuzes maken, gelukkig. Economen willen het belastingsysteem efficiënter maken."

Wat is dat, een efficiënt belastingsysteem?

André Decoster: "Het heeft alleszins niks met het fameuze overheidsbeslag te maken, of de totale opbrengst van de belastingen, goed voor 45 procent van het bbp. Elke euro die je wegneemt bij de burger, komt bij de overheid terecht. Al kun je discuteren wat de overheid ermee moet doen, die euro is niet verdwenen."

"Efficiënte belastingen zijn belastingen die weinig welvaartskosten hebben. Hoe meer mensen hun gedrag veranderen in een poging om minder belastingen te betalen, hoe groter de welvaartskosten. Stel dat de overheid het bioscoopbezoek zwaar zou belasten, dan gaan mensen minder naar de film. De efficiëntste belastingen zijn die waarop je het minst kunt reageren. Voorbeelden zijn belastingen op onroerend goed en erfenissen."

Ik heb gespaard voor mijn kinderen, en dat moet ik nu afgeven?

André Decoster: "Het zijn typisch de belastingen die vanuit economisch perspectief efficiënt zijn, die mensen doen steigeren. Daar zie je zeer goed de spanning tussen efficiëntie en rechtvaardigheid. Een erfenisbelasting is efficiënter dan de belasting op arbeidsinkomen, omwille van de kleinere gedragsreactie. Door een belasting op arbeidsinkomen zullen mensen er wellicht voor kiezen minder te werken. Voor de ontvanger van de erfenis speelt de reactie op een erfenisbelasting veel minder. Daarom zouden we mensen moeten overtuigen dat het beter is om meer erfenisbelasting te betalen, om in ruil minder belasting op arbeid te betalen, en zo meer te verdienen."

De vermogenswinstbelasting is vandaag populair. Is dat een efficiënte belasting?

André Decoster: "Economen zijn daar nog niet helemaal uit. De effecten van een belasting op arbeidsinkomen hebben we goed in kaart kunnen brengen, voor kapitaal is dat veel moeilijker. Je bouwt vermogen op door te sparen. Als je via een vermogenswinstbelasting sleutelt aan het rendement van dat sparen, lok je opnieuw reacties uit, en dat over een heel leven. Ga ik nu consumeren en niet sparen, of later consumeren en nu sparen?"

"De vraag is: lokken de kosten van een belasting op vermogensinkomen een grotere of kleinere reactie uit dan een belasting op arbeidsinkomen? Als je bijvoorbeeld arbeidsinkomen te zwaar belast en kapitaalinkomen te licht, zullen mensen zelfstandig worden of een vennootschap oprichten. Op die manier transformeren ze arbeidsinkomen in kapitaalinkomen, om belastingen te ontwijken. Daar heb je opnieuw zo'n gedragsreactie. Daarom circuleren er voorstellen onder economen om het deel van het vermogensinkomen dat hoger is dan de risicovrije rente, te belasten zoals het arbeidsinkomen. Het deel van het vermogensinkomen dat overeenkomt met de risicovrije rente zou dan vrijgesteld zijn."

U pleit dus minstens voor een gelijkschakeling van de belasting op arbeidsinkomen en die op vermogensinkomen?

André Decoster: "Ik ga geen kwantitatieve uitspraken doen. Maar er lijkt een consensus te groeien onder economen dat je efficiëntiewinsten kan boeken door een deel van de belasting op arbeidsinkomen te verschuiven naar vermogensinkomen. Het is niet optimaal om vermogensinkomen onbelast te laten, zeker als het gaat om meerwaarden. Die niet belasten, dat is pas inefficiënt. Belast je meerwaarden op vermogen, dan mag je van mij meteen de belasting op arbeid verlagen."

Puur omwille van de efficiëntie, niet omwille van de rechtvaardigheid.

André Decoster: "Misschien ook omwille van de rechtvaardigheid, maar dat is van een andere orde. Vermoedelijk zal ik sneller een maatschappelijke consensus vinden als ik het publiek kon overtuigen dat een belasting op kapitaalinkomen niet alleen rechtvaardiger, maar ook efficiënter is. Als je enkel steunt op het argument 'belast het kapitaal, want de rijken moeten betalen', week je een grotere discussie los."

Het volledige interview met André Decoster kan u deze week lezen in Trends.

Lees meer over:

Onze partners