Besparingsregering lost vergrijzingsprobleem niet op

21/05/14 om 10:33 - Bijgewerkt om 10:33

Bron: Trends

Als de volgende regering elk jaar 3 miljard euro bespaart, blijven de vergrijzingskosten onder controle, beweert de Hoge Raad voor Financiën. Maar economen vinden dat een te optimistische analyse.

Besparingsregering lost vergrijzingsprobleem niet op

© reuters

De volgende federale regering moet, net als die van de deelstaten, fors besparen, zo leert het laatste rapport van de Hoge Raad voor Financiën (HRF). In de periode 2015-2017 is sprake van jaarlijks 0,7 procent van het bbp of 3 miljard euro.

Bedoeling van die besparingen is een structureel overschot van 0,75 procent. Dat is niet alleen belangrijk om het Europees besparingspad te volgen. Het is ook de manier om de oplopende vergrijzingskosten onder controle te krijgen. Het rapport 2013 van de Studiecommissie voor de vergrijzing leert dat de meerkosten oplopen tot 4,7 procent van het bbp in 2050 en 5,4 procent in 2060.

Volgens de Hoge Raad zouden de besparingen ertoe leiden dat twee derde van de meerkosten van de vergrijzing al voorgefinancierd worden. De vraag is of de vergrijzingsbom daarmee ontmijnd is. Een structureel overschot van 0,75 procent van het bbp is haalbaar volgens de Gentse econoom Gert Peersman, maar het is wel de bedoeling dat dit overschot de jaren daarna wordt aangehouden. "De filosofie achter zo'n overschot is dat het toelaat de schuld af te bouwen, minder rentelasten te betalen en dus buffers aan te leggen voor de vergrijzing. Ik volg dat allemaal, maar heb er twee bedenkingen bij. Ten eerste is het allesbehalve zeker dat dit overschot van 0,75 procent wordt aangehouden. In jaren van sterke economische groei zal het structurele surplus hoger zijn dan 0,75 procent, maar bij een recessie zal het smelten als sneeuw voor de zon. Als ik de programma's van de partijen lees, heb ik trouwens niet de indruk dat ze van plan zijn dat structureel overschot aan te houden."

Peersman heeft ook kritiek op het klakkeloos overnemen van de vooruitzichten over de vergrijzingskosten die de Studiecommissie hanteert. "5,4 procent meerkosten in 2060 is te rooskleurig", zegt de Gentse econoom. "De Europese rapporten zijn realistischer en dan kom je in de buurt van 9 procent van het bbp."

Partijprogramma's volgen niet

"De verkiezingsplannen wijken toch duidelijk af van de aanbevelingen van de HRF. Als je het verschil corrigeert voor de beloftes in de personenbelasting en lastenverlagingen, dan kan de N-VA slechts 77 procent van haar beloofde belastingverlaging waarmaken", zegt een strenge Ivan Van de Cloot, hoofdeconoom van Itinera. "En die partij scoort nog het best. Als Open Vld de Hoge Raad volgt, dan kan ze slechts 76 procent van haar belastingverlaging doorvoeren. Bij CD&V is dat slechts 65 procent, bij Groen een verwaarloosbare 13 procent en sp.a kan eigenlijk geen enkele beloofde verlaging doorvoeren. Ze komt nog 300 miljoen tekort. Tot daar de geloofwaardigheid van de verkiezingsbeloftes."

Ook de jobcreatie die de partijen naar voren schuiven om de nodige groei en overheidsinkomsten te genereren is te rooskleurig, zeggen economen. "De partijen rekenen zich rijk wanneer het over banencreatie gaat", weet Ivan Van de Cloot. "CD&V gokt op 30.000 banen extra, terwijl een voorzichtig scenario 5000 extra jobs bovenop de voorspelde banengroei realistisch is. Groen gokt bijvoorbeeld op 55.000 jobs, terwijl het er in een voorzichtig scenario wellicht slechts 8500 zijn."

Open Vld spreekt zelfs van 100.000 banen extra. "Die ideeën zijn absurd", zegt Gert Peersman. "Het Planbureau gaat uit van 194.000 jobs in vijf jaar tijd met een groei die tussen 1,5 en 2 procent ligt. Die jobs komen erbij zonder begrotingssanering. Als die wel wordt doorgevoerd, komen er weliswaar jobs bij door bijvoorbeeld lastenverlagingen, maar er zullen er tegelijk minder gecreëerd worden omdat de regering ook kiest voor hogere belastingen en minder uitgaven. Maar daar houden de partijen geen rekening mee. Uiteraard zijn er de terugverdieneffecten bij jobs, maar men vergeet de verlieseffecten."

Onze partners