"Fortis was een reus op lemen voeten"

29/09/10 om 17:33 - Bijgewerkt om 17:33

Bron: Trends

In een nieuw boek legt financieel journalist Piet Depuydt de interne keuken van de geflopte grote Beneluxbank bloot.

"Fortis was een reus op lemen voeten"

Wantrouwen verscheurde de Belgische en Nederlandse clans bij Fortis, terwijl slecht bestuur de bank-verzekeraar uitholde. Het levenswerk van Maurice Lippens bleek een reus op lemen voeten.

"Hoe kon het dat België en Nederland met getrokken messen tegenover elkaar stonden, toen ze eind september 2008 Fortis moesten redden? Waarom hebben de overheden er zo'n zootje van gemaakt?", vroeg Piet Depuydt, financieel journalist van NRC Handelsblad en oud-hoofdredacteur van Trends, zich af. Aanleiding genoeg om op zoek te gaan naar de antwoorden.

De speurtocht levert een intrigerend boek op dat een unieke kijk biedt op de interne keuken van Fortis. Hier volgt een voorproefje, op basis van korte uitreksels uit het Hoe de breuk tussen Belgen en Nederlanders Fortis fataal werd, gevolgd door commentaar van de auteur.

Over de stichter en bezieler van Fortis: Maurice Lippens
De oprichter van Fortis lijdt aan het zogenaamde impostor syndrome, ook wel het bedriegerssyndroom genoemd. Al heel zijn leven lang worstelt hij met een panische angst dat anderen zullen ontdekken dat hij niet goed genoeg is voor de functie die hij uitoefent. Depuydt: "Maurice Lippens compenseert dat syndroom met een enorme prestatiedrang. Hij wil steeds veranderen, ondernemingen wakker schudden. Die ambitie had hij ook meegekregen vanuit zijn familiale achtergrond, met zijn grootvader Maurice Lippens senior als grote voorbeeld. Hij wou zichzelf bevestigd zien als een van de voorname telgen van de familie Lippens. Hij is lid van het establishment, maar wil zich profileren als een rebel. Hij heeft lak aan adellijke figuren die weinig uitrichten. Hij wil een historische stempel nalaten.

Over de sprong in het diepe: de overname van ABN AMRO
Lippens werd ingelicht en noemde het idee - op een toon die zowel euforie als ongeloof leek te verraden - 'te mooi om waar te zijn'. Depuydt: "Lippens dacht dat de overname verteerbaar was voor Fortis, ook onder invloed van zijn CFO Gilbert Mittler. Leg Mittler een plan voor, en hij zal alles doen om het plan haalbaar te maken. Maar in het plan van Mittler stond heel duidelijk dat het dividend moest worden geschrapt in 2007 om ABN AMRO te kunnen overnemen. De raad van bestuur is daar niet op ingegaan, en daarna is het schrappen van het dividend ook verdwenen uit het plan. Er werd dan in augustus 2007 een noodoperatie uitgevoerd, waarbij technische reserves uit de verzekeringstak aangesproken werden om het dividend te betalen. Ongezien. En dat werd aan de vooravond van de gigantische kapitaaloperatie - Fortis haalde 15 miljard euro op om de overname van ABN AMRO te financieren - zorgvuldig verzwegen voor de buitenwereld. Was het toen uitgelekt, dan hadden heel veel aandeelhouders niet ingetekend op de kapitaalemissie.

Over de reddingsoperatie en hoe het anders had moeten lopen Toch had een gezamenlijke reddingsactie van de drie Benelux-overheden de noodlijdende bank en verzekeraar in zijn geheel overeind kunnen houden, mits de Nederlandse tak van ABN AMRO in veiligheid was gebracht (bijvoorbeeld genationaliseerd door de Nederlandse staat) en de financiering van de bank door de centrale banken van België, Nederland en Luxemburg was verzekerd. Depuydt: "Dat de reddingsoperatie compleet fout liep, heeft opnieuw te maken met het diepe wantrouwen tussen beide bloedgroepen. Dat sloeg vanuit de bedrijfstop van Fortis over op de toezichthouders en later ook op de overheden.

"De informatiestroom liep zo mank dat de Nederlandse premier, Wouter Bos, het gevoel kreeg dat de Belgen de Nederlandsen niet wilden betrekken bij de reddingsoperatie. En bij de Belgische regering kwam het in eerste instantie zelfs niet op om een Beneluxoplossing na te streven. Nederland kon daardoor alleen nog instappen in het krakkemikkige plan dat tijdens het eerste reddingsweekend, eind september 2008, op zondagavond op tafel lag, en waarbij elk land zijn onderdeel van Fortis herkapitaliseerde. Toen Nederland de deal een dag later in detail bekeek, voelden ze zich gerold. Zij hadden relatief meer betaald voor een belang Fortis bank Nederland dan België in Fortis Bank België. En de Belgische regering had een pandrecht genomen op de Nederlandse verzekeringstak van Fortis. Vanaf dat moment namen België en Nederland de tijd om samen aan de onderhandelingstafel te zitten, maar was de principiële beslissing om het concern radicaal op te splitsen al genomen in Den Haag. De scheiding was een feit."

D.K.

Een uitgebreid interview met Piet Depuydt leest u in Trends van donderdag 30 september 2010

Lees meer over:

Onze partners