Buitenlandse investeerders ruilen productievestigingen voor distributiecentra

19/03/15 om 08:13 - Bijgewerkt op 18/03/15 om 18:30

Buitenlandse bedrijven gebruiken België almaar meer voor opslag en distributie. We verliezen de veel arbeidsintensievere productievestigingen. Het is de prijs voor onze hoge loonkosten. Een indexsprong zal daar bitter weinig aan verhelpen.

Buitenlandse investeerders ruilen productievestigingen voor distributiecentra

© istock

Ogenschijnlijk is het goed nieuws: het aantal aangekondigde investeringsprojecten door buitenlandse bedrijven in België kwam vorig jaar uit op 216, een stijging met 11 procent tegenover 2013. De projecten waren goed voor 5960 nieuwe banen, een sprong van 30 procent tegenover 2013. "Het aantal banen is een goede graadmeter voor de echte economische impact van buitenlandse investeringen", zegt Roel Spee, het wereldwijde hoofd van Plant Location International (PLI), dat de berekeningen maakte. PLI is een in Brussel gevestigde dochter van het Amerikaanse concern IBM. Het adviseert bedrijven in hun keuze van een vestiging in de wereld.

Maar laaiend enthousiast is Spee niet over de cijfers. Zowat de helft van de bijna 6000 nieuwe banen, of 46 procent, komt voor rekening van investeringen in distributiecentra, transport en overslag. "Dat bevestigt de troef van België: zijn centrale ligging in Europa", zegt Spee. "Maar distributiecentra en transport zijn activiteiten die veel ruimte in beslag nemen en relatief weinig werkgelegenheid opleveren. Industrie is veel arbeidsintensiever, maar nieuwe projecten worden liever opgezet in Oost-Europa. Tot voor kort kon België altijd wel rekenen op uitbreidingsinvesteringen van industriële sectoren die hier al lang aanwezig waren, zoals farma, chemie en automobiel. Maar ook zij laten het nu afweten."

Dat laten de cijfers ook zien. In de periode 2003-2013 waren productievestigingen goed voor 43 procent van de banen die werden gecreëerd door buitenlandse investeringen. Vorig jaar is dat teruggevallen tot 31 procent. Het grootste aangekondigde project - 760 nieuwe jobs - was dat van de Zwitserse containerrederij MSC (Mediterranean Shipping Company) in Antwerpen. Het nummer twee in de rangschikking is de uitbreiding van het distributiecentrum van het sportkledingmerk Nike in Laakdal, met 580 nieuwe banen. In de top vijf van de projecten vorig jaar - samen goed voor ruim 1800 nieuwe banen - is geen enkele productievestiging te bespeuren.

Oude gewoonten

De belangrijkste verklaring voor het mislopen van investeringen in arbeidsintensieve productievestigingen zijn onze hoge loonkosten. De regering probeert daar iets aan te doen, maar de indexsprong alleen zal weinig uithalen. Om dat te illustreren, goot PLI de totale werkgeverskosten van een aantal courante beroepen in een index, en berekende het effect van de indexsprong. In 2016 en 2017 zullen de Belgische loonkosten even gelijklopen met de Duitse, maar daarna zullen ze die opnieuw overstijgen. "De indexsprong van 2 procent is te klein en bovendien eenmalig" zegt Spee. "Daarna krijgt het mechanisme weer zijn beloop, met alle gevolgen van dien voor onze loonkostenhandicap. Ik begrijp niet waarom zo veel energie gaat naar de discussie over de indexsprong."

Het plan om de sociale lasten voor de werkgevers tegen 2019 definitief te verlagen tot 25 procent van het brutoloon van de werknemers heeft een veel groter effect, toont de berekening van PLI aan. Als de verlaging stapsgewijs wordt doorgevoerd en voltooid in 2019, duiken de loonkosten al in 2016 onder het Duitse niveau, om daar te blijven. De concurrentiehandicap met Frankrijk en Nederland blijft dan bestaan, maar is kleiner geworden. "Het is een eerste goede stap", zegt Spee. "Het helpt buitenlandse bedrijven die hier al een vestiging hebben en het stimuleert kandidaat-investeerders. Zij zien dat de overheid daadwerkelijk iets doet aan het ondernemingsklimaat. Dat heeft ook een belangrijk psychologisch effect."

Het gevaar is dat België na de ingreep in zijn oude gewoonten vervalt, zodat de concurrentiehandicap opnieuw oploopt. "Neem aan dat de Europese Centrale Bank erin slaagt de inflatie opnieuw tot 2 procent te brengen", zegt Spee. "In dat geval zullen de loononderhandelingen in de meeste buurlanden leiden tot een loonstijging van hoogstens 2 procent. Gaat het economisch slecht, dan zullen ze vaak onder die 2 procent blijven. Niet zo in België. Daar wordt het hoe dan ook een loonstijging van 2 procent, dankzij de automatische indexering. Daarbovenop zal regelmatig een extraatje komen, zoals de ervaring al te vaak uitwijst. Het resultaat is dat de loonkostenkloof met de buurlanden opnieuw dieper wordt."

Lees meer over:

Onze partners